Τι νέο υπάρχει

[Cyprus Times] Ερατώ Μαρκουλλή στη CT: Ο Ερντογάν ίσως φθάσει και στα άκρα

markouliinterviewcover.jpg

«Ο επόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει από την πρώτη στιγμή να θέσει ως ύψιστη του προτεραιότητα την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού και για την αποτροπή της οριστικής διχοτόμησης/προσάρτησης, που θα είναι καταστροφική για το μέλλον ολόκληρης της Κύπρου και του λαού της», δηλώνει στη Cyprus Times, η πρώην υπουργός και μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή. Εκτιμά ότι η περίοδος μέχρι τις προεδρικές εκλογές στην Τουρκία θα είναι επικίνδυνη, «γιατί ο Τούρκος Πρόεδρος, που ήδη αντιλαμβάνεται ότι κλονίζεται η πολιτική του δύναμη, θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να επιτύχει τους στόχους του, ακόμα και φθάνοντας στα άκρα».

Σαράντα οκτώ χρόνια μετά την εισβολή και συνεχιζόμενη κατοχή, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα παρατεταμένο αδιέξοδο στο Κυπριακό. Πώς βλέπετε τα δεδομένα;

Είναι πραγματικά αδιανόητο 59 χρόνια μετά τις δικοινοτικές ταραχές και 48 χρόνια μετά την Τουρκική εισβολή, να μην έχουμε ακόμα καταλήξει σε μια λύση του Κυπριακού, που να τερματίζει την Τουρκική κατοχή και να επιτρέπει την ειρηνική συμβίωση και κοινή διακυβέρνηση των δύο κοινοτήτων σε μια επανενωμένη πατρίδα. Δεκάδες ήταν οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν από τους επτά Γενικούς Γραμματείς των Ηνωμένων Εθνών από το 1963 μέχρι σήμερα, που δυστυχώς παρέμειναν ατελέσφορες, κατά κύριο λόγο εξαιτίας της Τουρκικής αδιαλλαξίας, αλλά και λόγω πολιτικών σκοπιμοτήτων και της έλλειψης θάρρους και πολιτικής βούλησης της δικής μας πλευράς. Σαν συνέπεια, η κατοχή και η διαίρεση εμπεδώνονται διαρκώς, τόσο επί του εδάφους, όσο και στις συνειδήσεις των ανθρώπων. Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 και η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας, δυστυχώς δεν έδρασαν καταλυτικά για την επίλυση του Κυπριακού, όπως προσδοκούσαμε. Τουναντίον, νέα προβλήματα και περιπλοκές προέκυψαν, ιδιαίτερα όσο αφορά το θέμα των υδρογονανθράκων, με τις συνεχείς παραβιάσεις της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία και τις εντάσεις που προκλήθηκαν, οι οποίες στοχεύουν να θέσουν υπό αμφισβήτηση και να ακυρώσουν το όλο ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. 48 χρόνια μετά, βρισκόμαστε δυστυχώς στη χειρότερη κατάσταση στο Κυπριακό που βρεθήκαμε ποτέ! Τα τετελεσμένα έχουν πλέον εμπεδωθεί, νέα τετελεσμένα δημιουργούνται επικίνδυνα, όπως με το άνοιγμα και τις συνεχείς παραβιάσεις του status quo των Βαρωσίων και οι προσπάθειες για λύση καταβαραθρώθηκαν μετά τον τερματισμό της Διάσκεψης στο Κραν Μοντανά, δυστυχώς και με δική μας ευθύνη. Τραγικά, χάθηκε μια μοναδική ευκαιρία να προχωρήσουμε προς τη λύση όταν βρισκόμαστε για πρώτη φορά σε ακτίνα συμφωνίας σχεδόν όλα τα θέματα, κυρίως στο εδαφικό, που για πρώτη φορά η διαφορά στην έκταση που θα παραμείνει υπό ΤΚ διοίκηση σμικρύνθηκε στη μία ποσοστιαία μονάδα και κατατέθηκαν χάρτες, αλλά και στα θέματα διακυβέρνησης και διαμοιρασμού εξουσιών, όπου είχαν σχεδόν συμφωνηθεί όλες οι εκκρεμότητες. Στα υπόλοιπα ο ΓΓ με την υποβολή του πλαισίου του στις 30 Ιουνίου 2017, κατόρθωσε να προτείνει ένα ισορροπημένο συμβιβασμό που λάμβανε υπόψη τις ανησυχίες όλων των πλευρών.

Μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων στο Κραν Μοντανά, άρχισε η διολίσθηση του Κυπριακού, που συνέβαλε στην υπονόμευση του πιο προοδευτικού ΤΚ ηγέτη, του Μουσταφά Ακιντζί, γεγονός που οδήγησε στην μη επανεκλογή του. Η ανάδειξη στην ΤΚ ηγεσία του εθνικιστή Ερσίν Τατάρ τον Οκτώβριο του 2020, η για πρώτη φορά πλήρης απόρριψη από την Τουρκική πλευρά της συμφωνημένης βάσης λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και η εμμονή της στη λύση δύο κρατών, έχει οδηγήσει το Κυπριακό σε ένα παρατεταμένο αδιέξοδο, που μας φέρνει όλο και πιο κοντά στην υλοποίηση του εφιάλτη της διχοτόμησης και της πλήρους τουρκοποίησης/προσάρτησης των κατεχομένων στην Τουρκία.

Στην άτυπη πενταμερή της Γενεύης, η τουρκική πλευρά ξεκάθαρα έθεσε θέμα κυριαρχίας και από τότε μιλά απροκάλυπτα για λύση δύο κρατών. Είναι δυνατόν να υπάρξει γεφύρωση των θέσεων των δύο πλευρών;

Η απόφαση για σύγκλιση Διάσκεψης με τη συμμετοχή και των εγγυητριών δυνάμεων στον κατάλληλο χρόνο, είχε αρχικά ληφθεί στη συνάντηση του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ με τους δύο ηγέτες, Πρόεδρο Αναστασιάδη και Μουσταφά Ακιντζί, στις 25 Νοεμβρίου 2019. Στην ίδια συνάντηση είχε επιβεβαιωθεί η βάση λύσης και η δέσμευση των μερών στο ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου 2014, στις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι το Κραν Μοντανά και στο Πλαίσιο έξι σημείων του Γενικού Γραμματέα. Κάτω από εκείνες τις συνθήκες, ήταν λογικό να γινόταν σκέψη για σύγκλιση Διάσκεψης με τη συμμετοχή και των εγγυητριών δυνάμεων. Όμως, η σύγκλιση της άτυπης πενταμερούς της Γενεύης τον Απρίλιο του 2021, πραγματοποιήθηκε κάτω από εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Τόσο ο νέος Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ, όσο και η Τουρκία, μετέβαλαν την θέση τους για τη βάση λύσης και αποποιήθηκαν τις πρότερες δεσμεύσεις για ομοσπονδιακή λύση, εμμένοντας σε κυριαρχική ισότητα και λύση δύο κρατών.

Με ένα τέτοιο χάσμα να χωρίζει τις θέσεις των δύο πλευρών, αποτέλεσε κατά την άποψη μου τεράστιο σφάλμα η σύγκλιση της άτυπης πενταμερούς, που έδωσε τη δυνατότητα στον ΤΚ ηγέτη να παρουσιάσει ενώπιον των ΗΕ τις διχοτομικές/αποσχιστικές του προτάσεις. Κυρίως όμως, αποτέλεσε τραγικό λάθος η εμπλοκή των τριών εγγυητριών δυνάμεων σε θέματα που δεν αφορούν τη διεθνή πτυχή του Κυπριακού, δηλαδή της ασφάλειας και των εγγυήσεων, όπως ήταν η πάγια μέχρι σήμερα πρακτική. Το χάσμα μεταξύ της θέσης, από τη μια μεριά, της λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, που αποτελεί την επίσημη θέση της Ελληνοκυπριακής πλευράς και της διεθνούς κοινότητας και από την άλλη, της λύσης δύο κρατών, που αποτελεί θέση της Τουρκίας και της Τουρκοκυπριακής ηγεσίας, είναι τεράστιο και δεν υπάρχει οποιαδήποτε περίπτωση γεφύρωσης του ή εξεύρεσης κοινού εδάφους. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να ασκηθούν πιέσεις στη Τουρκική πλευρά να επιστρέψει στη συμφωνημένη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και να επαναρχίσουν οι συνομιλίες από εκεί που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, διαφυλάσσοντας όλο τον όγκο εργασίας, τις συγκλίσεις και το πλαίσιο του ΓΓ, που αποτελούν εχέγγυα για να προχωρήσουμε προς την μόνη ρεαλιστική λύση του Κυπριακού, την ομοσπονδιακή.

Βλέπετε να υπάρχουν προοπτικές για επανέναρξη κάποιας προσπάθειας πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2023, σε Κύπρο και Τουρκία;



Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε άλλες περιόδους, οι διαπραγματεύσεις συνέχιζαν να διεξάγονται μέχρι και λίγους μήνες πριν τις Προεδρικές εκλογές. Για παράδειγμα, επί Προεδρίας Γιώργου Βασιλείου οι διαπραγματεύσεις επί της Δέσμης Ιδεών Γκάλι με τον τότε Τουρκοκύπριο ηγέτη Ραούφ Ντενκτάς, διεξάγονταν εντατικά μέχρι τις 11 Νοεμβρίου 1992, τρεις δηλαδή μήνες πριν τις Προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου 1993. Όταν υπάρχει πολιτική βούληση, καθώς και αξιοπιστία για λύση του Κυπριακού, και σίγουρα υπήρχαν από πλευράς του Προέδρου Βασιλείου, όλα είναι δυνατά. Στην παρούσα συγκυρία, όμως, βρισκόμαστε αντιμέτωποι από την μια με την απόλυτα αδιάλλακτη στάση της Τουρκικής πλευράς για κυριαρχική ισότητα και λύση δύο κρατών και από την άλλη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος τα τελευταία 5 χρόνια, μετά την κατάρρευση της Διάσκεψης στο Κραν Μοντανά, δεν έχει κάνει τίποτα αποφασιστικό προς την κατεύθυνση της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και η διεθνής κοινότητα, αντιμέτωποι με αυτό το αδιέξοδο, δεν έχουν καταβάλει καμία προσπάθεια, ιδιαίτερα μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Τουρκοκυπριακής κοινότητας από τον κ. Τατάρ, για να επαναφέρουν την Τουρκική πλευρά στην συμφωνημένη βάση λύσης. Αν υπήρχε πραγματική πολιτική βούληση από δικής μας πλευράς, θα είχαμε κινήσει γη και ουρανό για να ενεργοποιηθεί η διεθνής κοινότητα προς αυτή την κατεύθυνση. Φαίνεται όμως ότι, δυστυχώς, η αδιαλλαξία της Τουρκικής πλευράς βολεύει όλους εκείνους που δεν θέλουν να προχωρήσουν τα πράγματα. Κάτω από αυτές τις τραγικές συνθήκες, δεν βλέπω να υπάρχουν οι οποιεσδήποτε ρεαλιστικές προοπτικές για επανέναρξη των προσπαθειών για λύση του Κυπριακού πριν από τις Προεδρικές εκλογές του 2023 στην Κύπρο. Το ίδιο ισχύει και για τις Προεδρικές εκλογές στην Τουρκία, όπου ο Πρόεδρος Ερντογάν αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα με την υποψηφιότητα του και η συμμαχία του με τον εθνικιστή ηγέτη των Γκρίζων Λύκων, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, δεν θα του επέτρεπε τις οποιεσδήποτε υποχωρήσεις από την αδιάλλακτη θέση της λύσης δύο κρατών, που αποτελεί κοινό πρόγραμμα του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης του Μπαχτσελί.

Η πρώτη προεκλογική συζήτηση των βασικών διεκδικητών της προεδρίας της δημοκρατίας αναλώθηκε στο τι έγινε στο παρελθόν, παρά στο πως θα πρέπει να προχωρήσουμε στο μέλλον. Τι πρέπει να κάνουμε κατά τη γνώμη σας ώστε να βγούμε από το τέλμα;

Σε περιπτώσεις προεκλογικών συζητήσεων, είναι φυσικό αλλά και απαραίτητο να τίθενται στο τραπέζι θέματα που αφορούν τις θέσεις που τηρήθηκαν στο παρελθόν εκ μέρους των υποψηφίων που διεκδικούν σήμερα το ύπατο αξίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με αυτό τον τρόπο, οι πολίτες, μέσα από την παρουσίαση και ανάλυση ενεργειών και δεδομένων, θα μπορούν να αξιολογήσουν ορθά και να καταλήξουν στο ποιοι αναδεικνύονται στη συνείδηση τους ως συνεπείς και έντιμοι και ποιοι κρίνονται ως αναξιόπιστοι και συνυπεύθυνοι για τη διάπραξη λαθών, με ενέργειες ή παραλήψεις τους, που μοιραία μας οδήγησαν στην σημερινή τραγική κατάσταση, μια ανάσα από την διχοτόμηση/προσάρτηση. Επιπρόσθετα, η συζήτηση για το παρελθόν είναι αναπόφευκτη για να διαφανεί κατά πόσον οι υποψήφιοι έχουν, μέσα από την πορεία και δράση τους, εκείνα τα χαρακτηριστικά του ηγέτη, που να διασφαλίζουν στον Κύπριο πολίτη ότι το μέλλον του θα είναι καλύτερο. Τέτοια χαρακτηριστικά είναι η διαχρονικότητα και συνέπεια στην ακεραιότητα του χαρακτήρα, το ήθος, η αρετή, η οξυδέρκεια, η πείρα, η ωριμότητα, η γνώση, η σοφία, η ειλικρίνεια, η εντιμότητα, η ταπεινοφροσύνη, η εγκράτεια, η αυτοπειθαρχία, η ευθύτητα, η ανθρωπιά, το θάρρος, η αποφασιστικότητα, η κρίση και η σωστή και άμεση λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες στιγμές, η διορατικότητα, ο σεβασμός προς τους νόμους και οι οργανωτικές ικανότητες. Με την προσωπικότητα τους οι διεκδικητές της Προεδρίας θα πρέπει να εμπνέουν εμπιστοσύνη και σεβασμό και αυτή η αντίληψη είναι δυνατό να διαμορφωθεί μόνο όταν οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να εξετάσουν διεξοδικά όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και τις διαχρονικές θέσεις των υποψηφίων.

Εξίσου σημαντικό και απαραίτητο, είναι όπως οι υποψήφιοι παρουσιάσουν λεπτομερή και αναλυτικά προγράμματα, με στόχο την πρόοδο και ευημερία όλων των Κυπρίων, για όλα τα θέματα που άπτονται της εσωτερικής διακυβέρνησης, της οικονομίας, της δικαιοσύνης, της πάταξης της διαφθοράς, της ευρύτερης κοινωνικής και εργασιακής πολιτικής, του πολιτισμού, της εξωτερικής πολιτικής, της υγείας, της εκπαίδευσης, της ασφάλειας και άμυνας, της αειφόρου ανάπτυξης, της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, της καινοτομίας, της στήριξης των νέων και της ισότητας των φύλων. Πρωταρχικό ρόλο στην παρουσίαση των προγραμμάτων, θα πρέπει να διαδραματίσει η συγκεκριμένη και λεπτομερής στρατηγική που θα εφαρμοστεί για την επίλυση του Κυπριακού, που παραμένει μια αιμάσσουσα πληγή και ένα τεράστιο εμπόδιο που δεν επιτρέπει στην Κυπριακή Δημοκρατία να λειτουργήσει και να αναπτυχθεί ως ένα κανονικό κράτος. Γενικολογίες και αοριστολογίες δεν έχουν θέση σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία.

Τι θα συμβουλεύατε τον επόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας να κάνει για να υπάρξει κινητικότητα στο Κυπριακό;

Ο επόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει από την πρώτη στιγμή να θέσει ως ύψιστη του προτεραιότητα την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού και για την αποτροπή της οριστικής διχοτόμησης/προσάρτησης, που θα είναι καταστροφική για το μέλλον ολόκληρης της Κύπρου και του λαού της, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Θα πρέπει για το σκοπό αυτό να ζητήσει τη βοήθεια της διεθνούς κοινότητας προς την κατεύθυνση της Τουρκικής πλευράς, για να επιστρέψει στη συμφωνημένη βάση λύσης της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων από εκεί που τερματίστηκαν στο Κραν Μοντανά, διασφαλίζοντας α)το πλαίσιο των έξι σημείων που υπέβαλε ο Γενικός Γραμματέας στις 30 Ιουνίου 2017, στη βάση του οποίου θα επιδιωχθεί, μέσω διαπραγματεύσεων, η επίτευξη στρατηγικής συμφωνίας, β) όλες τις μέχρι τότε επιτευχθείσες Συντονισμένες ενέργειες θα πρέπει επίσης να αναληφθούν για την αποτροπή δημιουργίας νέων τραγικών τετελεσμένων στην Αμμόχωστο, με επίσημη προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας (και όχι με δηλώσεις του Προέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπως μέχρι σήμερα), με απαίτηση τον τερματισμό των παράνομων ενεργειών και άμεση εφαρμογή των ψηφισμάτων 550 και 789, που προϋποθέτει την άμεση ένταξη της περιφραγμένης περιοχής της Αμμοχώστου κάτω από τη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών, για να καταστεί δυνατή η επιστροφή των νόμιμων κατοίκων της.

Για την υλοποίηση αυτών των στόχων απαιτείται να αναληφθεί μια εντατική και στοχευμένη διεθνής εκστρατεία προσέγγισης διεθνών πρωταγωνιστών στα πιο σημαντικά κέντρα λήψεως αποφάσεων κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών. Για να υπάρξει όμως αποτέλεσμα, θα πρέπει να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα για την πολιτική μας βούληση για λύση, κάτι το οποίο τα τελευταία 5 χρόνια τουλάχιστον έχει τεθεί εν αμφιβόλω, λόγω των πολιτικών και της στάσης μας στο Κραν Μοντανά και μετέπειτα, ούτως ώστε να επανακτήσουμε την αξιοπιστία μας διεθνώς. Αυτό θα επιτευχθεί όχι με δηλώσεις και ομιλίες σε επετείους και μνημόσυνα, που πραγματοποιούνται συνήθως για εσωτερική κατανάλωση, αλλά με πρωτοβουλίες και έργα που θα στοχεύουν στη βελτίωση του κλίματος μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και θα επιβεβαιώνουν τη βούληση μας για λύση με βάση το συμφωνημένο πλαίσιο και τις συγκλίσεις, όπως είχαν επιτευχθεί μέχρι το Κραν Μοντανά.

Ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει να κάνει σωστή επιλογή των συνεργατών του, όχι μόνο στο Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά κυρίως στις διαπραγματεύσεις για την επίλυση Θα πρέπει να έχουν πολιτικό θάρρος να εκφράζουν την άποψη τους, έστω και αν δεν γίνονται αρεστοί και να παραιτούνται σε περίπτωση που οι αρχές τους συγκρούονται με τις πολιτικές που ακολουθούνται.

Ο Πρόεδρος θα πρέπει επίσης να ακολουθήσει μια στοχευμένη πολιτική προσέγγισης με την Τουρκοκυπριακή κοινότητα, με ουσιαστικά και αποτελεσματικά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, που να κτίζουν πραγματικές γέφυρες και να προετοιμάζουν τους πολίτες για την κοινή συμβίωση και διακυβέρνηση του τόπου. Τέλος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει ενημερώσει τον λαό με διαφάνεια για το τι έχει συζητηθεί μέχρι το Κραν Μοντανά και σε ποιες συγκλίσεις έχουμε καταλήξει (με τη δημοσιοποίηση όλων των συγκλίσεων και εγγράφων προτάσεων μας και όχι με την επιλεκτική διαρροή εγγράφων, όπως γίνεται σήμερα), όπως επίσης και να αρχίσει ένας δημόσιος διάλογος για τα πλεονεκτήματα μιας ομοσπονδιακής λύσης για όλους τους Κυπρίους, κάτι που δεν έγινε ποτέ συστηματικά. Το μέλλον του κράτους και του λαού μας δεν θα πρέπει να παραμένει στα απόρρητα και να γίνεται αντικείμενο πολιτικών παιγνιδιών και εκλογικών δολοπλοκιών.

Μήπως είναι ουτοπικό, πλέον, να μιλούμε για λύση του Κυπριακού; Υπάρχει το κίνητρο για όλες τις πλευρές να προσπαθήσουν ξανά, ή μήπως όχι; Για παράδειγμα η ενέργεια θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης, όπως ήταν η ευρωπαϊκή προοπτική το 2004;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μετά από 48 χρόνια υπάρχει τεράστια κόπωση και απογοήτευση, τόσο μεταξύ των Κυπρίων όσο και στη διεθνή κοινότητα, σε σημείο που ακούγονται ήδη φωνές πίσω από κλειστές πόρτες αλλά και στη δημόσια ρητορική, για άλλες λύσεις στο Κυπριακό. Ο Τατάρ και η Τουρκία από τον Οκτώβριο του 2020, ήδη απαιτούν λύση δύο κρατών και κυριαρχική ισότητα ως προϋπόθεση για να παρακαθήσουν σε συνομιλίες, ενώ και στη δική μας πλευρά, ακόμα και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, «εν είδη ιδεοθύελλας», συζήτησε αρκετές φορές πίσω από κλειστές πόρτες για λύση δύο κρατών, ακόμα και με τον ίδιο τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών. Για μένα αυτό είναι απαράδεκτο και ολέθριο, γιατί η διχοτόμηση, διότι περί αυτού πρόκειται η λύση δύο κρατών, θα οδηγήσει στην απώλεια για πάντα των κατεχόμενων εδαφών μας, που στο τέλος θα ενσωματωθούν στην Τουρκία, με όλους τους κινδύνους που ελλοχεύουν από ένα τέτοιο τραγικό ενδεχόμενο, για ολόκληρη την Κύπρο και τον Κυπριακό λαό.

Είναι γι’ αυτό που είναι απαραίτητο ο νέος ηγέτης της Κύπρου να έχει μείζον του όραμα την επανένωση της πατρίδας μας, όχι σαν μακροχρόνια προοπτική, αλλά με την αίσθηση του επείγοντος, και να αγωνιστεί με πάθος και αποφασιστικότητα για την πραγματοποίηση του. Δεν έχουμε την πολυτέλεια για πειραματισμούς, νέες περιπέτειες και τραγικά λάθη, που θα είναι καταστροφικά για την ιστορική πορεία της πατρίδας μας. Θα πρέπει να δημιουργήσουμε και να αναζωογονήσουμε τα κίνητρα για την λύση. Ο λαός χρειάζεται ηγέτη που θα τον εμπνεύσει και θα τον καθοδηγήσει σε μια ρεαλιστική πορεία, με προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον και για τις δύο κοινότητες της Κύπρου. Γι’ αυτό θα πρέπει να γίνουν πολλά προς την κατεύθυνση της ενεργοποίησης της κοινωνίας των πολιτών και τη συμμετοχή τους στη διαδικασία λύσης, ούτως ώστε να μην αισθάνονται αποξενωμένοι και αποστασιοποιημένοι.

Όσο αφορά το θέμα της ενέργειας, δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έδρασε ως καταλύτης, αλλά αντίθετα, έδρασε ως παράγοντας σύγκρουσης και αντιπαράθεσης, που περιέπλεξε τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα. Αυτό που πρέπει να γίνει, είναι να είμαστε συνεπείς και να στέλνουμε συστηματικά μηνύματα ότι, με τη λύση του Κυπριακού η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων θα είναι προς όφελος και των δύο κοινοτήτων και του ομοσπονδιακού κράτους της Κύπρου και ότι η Τουρκία, όχι πλέον ως κατοχική δύναμη και επιδρομέας, αλλά ως στενός εταίρος και συνεργάτης, θα μπορεί να διαδραματίσει ένα ουσιαστικό ρόλο, μαζί με άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, στη φάση της αξιοποίησης και της μεταφοράς των υδρογονανθρακικών πόρων της περιοχής. Αυτά τα μηνύματα ακούγονται κατά καιρούς, αλλά δεν είναι συστηματικά και στοχευμένα. Χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για να πείσουμε για τις προθέσεις μας, αλλά κυρίως για τις προσδοκίες μας και το όραμα μας για μια Κύπρο και μια Ανατολική Μεσόγειο της ειρήνης, της προόδου και της ευημερίας.

Οι εξελίξεις μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αναβαθμίζουν το ρόλο της Τουρκίας, η οποία παραβλέπει προκλητικά τις δυτικές κυρώσεις κατά της Μόσχας, αλλά την ίδια ώρα παραμένει ο αγαπημένος της σύμμαχος. Πόσο αρνητικό είναι αυτό για την πλευρά μας;

Η Τουρκία διαχρονικά είχε και έχει μια εύστροφη και ευέλικτη εξωτερική πολιτική, την οποία χρησιμοποιεί πάντοτε ως εργαλείο για την προώθηση των εθνικών και στρατηγικών της συμφερόντων. Αυτό έκανε και στην παρούσα συγκυρία. Μέσα από λεπτούς και επιδέξιους χειρισμούς, μετέτρεψε μια τραγωδία, όπως η ρωσική εισβολή και ο ανελέητος πόλεμος στην Ουκρανία, προς όφελος της προβάλλοντας την αναγκαιότητα παρέμβασης της ως χώρος διεξαγωγής διαπραγματεύσεων και ως μεσολαβητής μεταφοράς μηνυμάτων και εκατέρωθεν προτάσεων. Με αυτό τον τρόπο, απέφυγε μέχρι σήμερα την εφαρμογή των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υπό το πρόσχημα της ανάγκης τήρησης «ουδετερότητας», για να μπορέσει να συνεχίσει τον «μεσολαβητικό» της ρόλο. Αυτό, δυστυχώς, έγινε ανεκτό τόσο από το ίδιο το ΝΑΤΟ, στο οποίο ανήκει η Τουρκία, όσο και από την ΕΕ και τις Ηνωμένες Πολιτείες που βρίσκονται στο πηδάλιο της επιβολής κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η Τουρκία μέσα από αυτούς τους χειρισμούς, ανέδειξε τον εαυτό της ως ένα εκ των βασικών πρωταγωνιστών για την επίλυση αυτού του τραγικού προβλήματος και ο ρόλος της αναβαθμίστηκε σημαντικά στην περιοχή.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η αναβάθμιση δημιουργεί προβλήματα σε Ελλάδα και Κύπρο, γιατί οι σύμμαχοι της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και οι εταίροι μας στην ΕΕ δεν θα είναι πρόθυμοι να λάβουν οποιαδήποτε μέτρα κατά της Τουρκίας, πέραν της φραστικής καταδίκης την οποία απολαμβάνουμε πλουσιοπάροχα τα τελευταία χρόνια, σε περίπτωση νέων προκλήσεων και παράνομων ενεργειών της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η μόνη ασφαλιστική δικλίδα, για την Ελλάδα τουλάχιστον, είναι η έντονη επιθυμία του ΝΑΤΟ και κυρίως των ΗΠΑ, για να μην υπάρξει οποιαδήποτε ελληνοτουρκική σύγκρουση, που θα έπληττε ανεπανόρθωτα τη συνοχή της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, με απρόβλεπτες για τη συμμαχία συνέπειες.

Πώς ερμηνεύετε την ακραία ρητορική του Τούρκου Προέδρου, ο οποίος ανήλθε στην εξουσία αρχές της δεκαετίας του 2000, με μια εντελώς διαφορετική φιλοευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα, έχοντας τη στήριξη των σημαντικών κέντρων εξουσίας σε ΗΠΑ, ΕΕ, ΟΗΕ και αλλού. Πού αποδίδετε αυτή την πολιτική μετάλλαξη, ας μου επιτραπεί ο όρος;

Είναι γεγονός ότι όταν εξελέγη Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, σε ηλικία 40 ετών το 1994 και αργότερα όταν ανέλαβε την ηγεσία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και ανελίχθηκε στην Πρωθυπουργία της χώρας το 2003, ο Ταγίπ Ερντογάν πρόβαλλε μια φιλοευρωπαϊκή πολιτική, γιατί στόχο είχε να δαμάσει την ισχύ του στρατού και του βαθέως κράτους και βασιζόταν στη στήριξη της ΕΕ και των ΗΠΑ για να απαλλαγεί από την μονοπώληση των εθνικών θεμάτων από τον στρατό. Η σχέση του με την Ελλάδα την πρώτη δεκαετία ήταν προσεκτική και δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές εντάσεις, γιατί τη χρειαζόταν σε αυτή του την προσπάθεια.

Η μετάλλαξη του Ταγίπ Ερντογάν έγινε περισσότερο εμφανής μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του στρατού στις 15 Ιουλίου 2016, από το οποίο βγήκε νικητής και απόλυτος κυρίαρχος, κατορθώνοντας να απομακρύνει όλους τους αντιπάλους του στο στρατό, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στη δημόσια υπηρεσία, στο χώρο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, στη δικαιοσύνη και στον πνευματικό κόσμο. Από τότε άρχισε και η προσέγγιση του προς τη Μόσχα, θεωρώντας ότι η Δύση τον πρόδωσε. Μη έχοντας πλέον την Ευρωπαϊκή προοπτική ως οδηγό στις πολιτικές του, δεν είχε και την ανάγκη της Ελλάδας και της ΕΕ για να τον στηρίξουν. Αυτό οδήγησε σε ένα άκρατο αναθεωρητισμό και δημιουργία εντάσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο, με τοποθετήσεις ότι επιβάλλεται η αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάνης και με παράνομες ενέργειες που στόχο είχαν την αμφισβήτηση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ελληνική υφαλοκρηπίδα, παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου στην ΑΟΖ της και σοβαρές παραβιάσεις του status quo στα Βαρώσια. Η ανάδειξη του στην Προεδρία της Δημοκρατίας με ενισχυμένες εξουσίες το 2017 και η συμμαχία του με τον εθνικιστή πρόεδρο του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, το 2018, βοήθησαν στο να συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες στα χέρια του για επίτευξη των στόχων του, που είναι να αναδειχθεί στις προεδρικές εκλογές του 2023, που σηματοδοτούν 100 χρόνια από την ίδρυση του νεότερου Τουρκικού κράτους, ως ο νέος Κεμάλ και σωτήρας του έθνους. Η περίοδος μέχρι τις Προεδρικές εκλογές στην Τουρκία θα είναι μια επικίνδυνη περίοδος, γιατί ο Τούρκος Πρόεδρος, που ήδη αντιλαμβάνεται ότι κλονίζεται η πολιτική του δύναμη, λόγω του πληθωρισμού, της διαφθοράς και της φτωχοποίησης του Τουρκικού λαού, θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να επιτύχει τους στόχους του, ακόμα και φθάνοντας στα άκρα.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε και τις προτεραιότητες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η επισιτιστική κρίση, η ακρίβεια, τα καραβάνια των προσφύγων, εκ των πραγμάτων εκτοπίζουν άλλα προβλήματα, όπως είναι το Κυπριακό. Πόσο επικίνδυνο είναι για εμάς αυτό το θέμα, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι πώς λειτουργεί το παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τον ολέθριο πόλεμο που συνεχίζεται αδυσώπητος για πάνω από πέντε μήνες, με τις δραματικές συνέπειες που αναφέρατε και πολλές άλλες που έχουν πλήξει κατά κύριο λόγο τον Ουκρανικό λαό, αλλά και εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό χώρο και σε άλλες ηπείρους, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια διαφαινόμενη νέα τάξη πραγμάτων που ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί πλήρως. Κύριοι άξονες αυτής της νέας τάξης πραγμάτων θα είναι από τη μια η Δύση και χώρες που στηρίζουν τις θέσεις της και από την άλλη η Ρωσία και η Κίνα, μαζί με άλλες χώρες που συνεχίζουν να συνεργάζονται μαζί τους λόγω οικονομικών και άλλων στρατηγικών συμφερόντων. Το κέντρο βάρους όλων των πρωτοβουλιών και προσπαθειών από πλευράς της Δύσης, βρίσκεται στην αντιμετώπιση του Ουκρανικού και την τιμωρία της Ρωσίας, είτε μέσω σειράς ανεπανάληπτων σαρωτικών κυρώσεων που έχουν ήδη επιβληθεί, είτε με πρωτοφανή στρατιωτική και οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία για να αντεπεξέλθει στις συνεχιζόμενες επιθέσεις της Ρωσίας. Το Κυπριακό και πολλά άλλα διεθνή προβλήματα έχουν τεθεί σε δεύτερη μοίρα στις προτεραιότητες της διεθνούς κοινότητας, ιδιαίτερα προβλήματα που όπως το Κυπριακό διαιωνίζονται χωρίς διαφαινόμενη προοπτική λύσης. Παρόλο όμως το νέο κλίμα που επικρατεί σε παγκόσμιο επίπεδο, παρέχεται μια «ευκαιρία» να υπενθυμίσουμε στους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ευρύτερα στη διεθνή κοινότητα, ότι οι ίδιες πρόνοιες και αρχές του διεθνούς δικαίου που σήμερα παραβιάζονται κατάφορα από τη Ρωσία στην περίπτωση της Ουκρανίας, παραβιάζονται συστηματικά τα τελευταία 48 χρόνια εκ μέρους της Τουρκίας στην περίπτωση της Κύπρου, χωρίς η Τουρκία να έχει υποστεί οποιεσδήποτε συνέπειες μέχρι σήμερα για τις συστηματικές και συνεχιζόμενες παραβιάσεις και για την περιφρόνηση του δ Θα πρέπει ασφαλώς να είμαστε ρεαλιστές ότι η διεθνής κοινότητα δεν πρόκειται αίφνης να επιβάλει κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας, ιδιαίτερα για γεγονότα που συνέβησαν και συνεχίζονται για σχεδόν μισό αιώνα, (αυτό το έχουμε τραγικά διαπιστώσει τα τελευταία τέσσερα χρόνια με την δυστοκία της ΕΕ να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις στις περιπτώσεις των τουρκικών παραβιάσεων στην ΑΟΖ και στην Αμμόχωστο). Όμως, η επίκληση αυτού του παραλληλισμού θα πρέπει να στοχεύει στην ανάληψη νέων πρωτοβουλιών της διεθνούς κοινότητας για την επίλυση του Κυπριακού, προτού βρεθούμε αντιμέτωποι με νέα τετελεσμένα και περιπλοκές που θα καθιστούν την επίλυση του χρονίζοντος αυτού προβλήματος οριστικά ανέφικτη. Θεωρώ, επομένως, ότι παρέχεται μια χαραμάδα ευκαιρίας, την οποία δεν θα πρέπει να αφήσουμε ανεκμετάλλευτη.


Contents of this article including associated images are belongs Cyprus Times
Views & opinions expressed are those of the author and/or Cyprus Times

Source
 
Πίσω
Κορυφή