Πώς κρίνετε μέχρι τώρα το προεκλογικό σκηνικό. Προφανώς θα αλλάξει αλλά επί του παρόντος πώς το βλέπετε;
Όσον αφορά την συγκυρία, την παρούσα δηλαδή εκλογική αναμέτρηση κρινόμενη στο σήμερα και μόνη της, θα έλεγα ότι το προεκλογικό σκηνικό από τη μια αρχίζει να διαμορφώνεται όσον αφορά στις υποψηφιότητες και τις κομματικές συμμαχίες και από την άλλη εξακολουθεί να παραμένει ρευστό ως προς τη δυναμική των υποψηφίων. Ας μην ξεχνάμε ότι απέχουμε 8 μήνες από τις εκλογές, ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ειδικά στην πολιτική. Η ρευστότητα αποτελεί σχεδόν δομικό χαρακτηριστικό πλέον της εκλογικής πολιτικής στην Κύπρο, και στην προκειμένη περίπτωση, επιτείνεται από τις σοβαρές μετατοπίσεις που έχουν συμβεί στον κυπριακό κοινωνικό σχηματισμό, στο πολιτικό σύστημα και την πολιτική κουλτούρα τα τελευταία χρόνια, αρχής γενομένης από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, το δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν και αργότερα με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Κυριότερο χαρακτηριστικό αυτής της ρευστής κατάστασης είναι η αποστασιοποίηση των ψηφοφόρων από τα κόμματα και η αυτονόμηση τους από τις παραδοσιακές κομματικές ταυτίσεις.
Eντοπίζετε κοινά στοιχεία ή και αλλαγές σε σχέση με προηγούμενες προεκλογικές περιόδους;
Όσον αφορά τη διαχρονία, τη σύγκριση με το παρελθόν δηλαδή, θα εντόπιζα τόσο στοιχεία συνέχειας όσο και διαφοροποίησης σε σχέση με το παρελθόν. Και εννοώ σε πολύ βασικά ζητήματα διότι σίγουρα είναι περισσότερες και οι συνέχειες και οι αλλαγές. Η κυριότερη συνέχεια αυτής της προεκλογικής περιόδου είναι η εκ νέου διαμόρφωση ενός τριπολικού σχήματος όπου οι διαφαινόμενες τρεις βασικές υποψηφιότητες, και ανεξαρτήτως της προσωπικής ιδεολογικής προέλευσης των ίδιων των υποψηφίων, φαίνεται ότι θα υποστηριχθούν εκτός απροόπτου, η κάθε μια, από έναν από τους τρεις βασικούς πόλους της κυπριακής πολιτικής ζωής: αριστερά, κέντρο, δεξιά. Αυτό είναι κάτι που παρατηρήθηκε στις τελευταίες τρεις προεκλογικές εκστρατείες (2008, 2013 και 2018).
Οι βασικές αλλαγές αυτής της μακράς προεκλογικής εκστρατείας, οι οποίες πρέπει να ιδωθούν περισσότερο σε ένα συνεχές παρά ως απότομη ρήξη με το παρελθόν που απλά εμφανίζεται σε αυτές τις εκλογές, θα έλεγα είναι τρεις: πρώτο, η μειωμένη ισχύς με την οποία μπαίνουν στην εκστρατεία οι βασικοί κομματικοί σχηματισμοί, απόρροια της μειωμένης εκλογικής τους επιρροής. Δεύτερο, η ετοιμότητα της κυπριακής κοινωνίας και του κυπριακού εκλογικού σώματος να δεχτούν μια διαφορετικού τύπου υποψηφιότητα. Και τρίτο, και, ίσως το κυριότερο, η διογκούμενη απόσταση των δύο κόσμων, όπως συνηθίζω να λέω, σχηματικά, της κυπριακής κοινωνίας. Αφενός, του μικρόκοσμου εκείνων που αποτελούν το πολιτικό προσωπικό μαζί με τους αναλυτές και δημοσιογράφους και αφετέρου, της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού που δεν συμμετέχει ενεργά στην πολιτική διαδικασία χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη αποπολιτικοποίηση. Αυτή η διάκριση μεταξύ των δύο αυτών ομάδων επιτρέπει, μεταξύ άλλων, και σε λαϊκιστικά σχήματα και αφηγήματα να βρίσκουν χώρο.
Από πλευράς υποψηφιοτήτων εκκρεμεί ουσιαστικά η οριστικοποίηση της απόφασης του ΑΚΕΛ. Ποια είναι η άποψή σας για την κατ’ αρχήν επιλογή του κ. Μαυρογιάννη από το ΑΚΕΛ;
Θεωρώ την εκκρεμότητα τυπική παρά ουσιαστική. Αναμένω ότι οι εσωκομματικές διαδικασίες θα ολοκληρωθούν σύντομα με επικύρωση της πρότασης της ΚΕ του κόμματος προς τη βάση. Τα δύσκολα θα ξεκινήσουν μετά τη λήψη της απόφασης, αφού πρέπει πρώτα να καλυφθεί το έδαφος εντός του κόμματος επιτυγχάνοντας μια ικανοποιητική συσπείρωση, κάτι που δεν θα είναι εύκολο, και μετά να πειστεί και κόσμος εκτός κόμματος να ψηφίσει. Και όλα αυτά με σημείο εκκίνησης το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία του κόμματος, που ακόμα και αν επιτευχθεί ο στόχος της συσπείρωσης του, δεν είναι σίγουρο ότι θα οδηγήσει από μόνο του στον δεύτερο γύρο.
Εντοπίζω τέσσερα στοιχεία στην απόφαση αυτή χωρίς να υπεισέρχομαι σε οποιαδήποτε αξιολογική κρίση. Το πρώτο είναι ότι η επιλογή Μαυρογιάννη φαίνεται να σηματοδοτεί μια επιστροφή του ΑΚΕΛ στην πολιτική επιλογής υποψηφιότητας από τον ευρύτερο κεντροδεξιό χώρο, μια επιλογή που γινόταν στο παρελθόν από το κόμμα με εξαίρεση τις τρεις τελευταίες προεδρικές εκλογές. Αυτή η επιλογή βασίζεται στην λογική, την κατανόηση και την παραδοχή ότι η κυπριακή κοινωνία είναι κατά βάση συντηρητική και δεξιόστροφη και άρα η πιθανότητα επιτυχίας είναι μεγαλύτερη με μια τέτοια υποψηφιότητα. Σηματοδοτεί επίσης μια προσπάθεια της ηγεσίας του ΑΚΕΛ να επανέλθει στην παραδοσιακή πολιτική των συμμαχιών παρά στην «ηρωική απομόνωση», κάτι που θεωρήθηκε ότι εξυπηρετείται καλύτερα από την υποψηφιότητα Μαυρογιάννη σε σχέση με μια υποψηφιότητα Δημητριάδη.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η σημειολογία αυτής της επιλογής ως προς το Κυπριακό. Η υποψηφιότητα Μαυρογιάννη παραπέμπει σε μια αλλαγή, μια μετατόπιση του αφηγήματος του ΑΚΕΛ στο κυπριακό σε σχέση με το τι πρέσβευε το κόμμα τα τελευταία χρόνια. Μια μετατόπιση που εναρμονίζεται με την πλειοψηφική άποψη της κυπριακής κοινωνίας σε σχέση με τις ευθύνες για την μη επίλυση του κυπριακού και που επιτρέπει στο κόμμα να απευθυνθεί με περισσότερες πιθανότητες σε ακροατήρια πέραν αυτού που υιοθετεί συγκεκριμένο αφήγημα στο κυπριακό.
Η τρίτη μου παρατήρηση σχετίζεται με την διαδικασία που ακολουθήθηκε και η οποία άφησε μια εικόνα ότι ο κ. Μαυρογιάννης δεν ήταν η πρώτη και καλύτερη επιλογή, αλλά επιλογή ανάγκης και αφού δεν καρποφόρησαν τα πρώτα και επιθυμητά σενάρια. Τέλος, σημειώνω τα κριτήρια που φαίνεται ότι ιεραρχήθηκαν πέραν του καθολικά αποδεχτού εντός κόμματος για την ανάγκη αλλαγής της σημερινής διακυβέρνησης. Η εικόνα που δόθηκε είναι ότι η συζήτηση έγινε, αντιπαραθετικά σε ένα βαθμό, μεταξύ δύο βασικών κριτηρίων. Αφενός η εκλεξιμότητα και αφετέρου η καθαρότητα όχι με ιδεολογικούς όρους, αλλά με όρους κυπριακού και με περιεχόμενο σε αυτή την καθαρότητα που θα έλεγα ότι δόθηκε τα τελευταία χρόνια παρά διαχρονικά. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι ιεραρχήθηκαν πιο ψηλά ζητήματα εκλεξιμότητας ειδικά στον β’ γύρο και η δυνατότητα συμμαχιών παρά η επιμονή σε ένα συγκεκριμένο αφήγημα στο κυπριακό.
Αυτή η συζήτηση παραπέμπει βέβαια και σε μια άλλη πολύ μεγαλύτερη συζήτηση που αφορά στον χαρακτήρα και την ταυτότητα του κόμματος αλλά αυτή η συζήτηση δεν είναι του παρόντος. Αυτό που βγαίνει ως εικόνα είναι η ανάγκη του κόμματος να είναι κοντά στην κυβέρνηση ως κόμμα εξουσίας που επηρεάζει αποφάσεις και καταστάσεις παρά η τοποθέτηση ως ένα κόμμα διαμαρτυρίας ή ριζικού κοινωνικού μετασχηματισμού. Όλα τα παραπάνω που καταγράφονται ως παρατηρήσεις ενέχουν και θετικών και αρνητικών προσλήψεων και επιδράσεων. Και όλα θα κριθούν από το τελικό αποτέλεσμα βέβαια.
Θα ήθελα το σχόλιό σας για το γεγονός ότι οι κυρίαρχοι υποψήφιοι είναι στενοί συνεργάτες του Προέδρου Αναστασιάδη.
Θεωρώ πως υπάρχει διαβάθμιση της φύσης της σχέσης και των τριών με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και σίγουρα η σχέση του κ. Μαυρογιάννη είναι η λιγότερο πολιτική σχέση δεδομένου ότι ήταν ένας τεχνοκράτης του Υπουργείου Εξωτερικών και όχι εν ενεργεία πολιτικό και κομματικό πρόσωπο. Δεν παύει όμως από το να δημιουργεί μια εικόνα που βασίζεται σε μια υπαρκτή πραγματικότητα, αφού και οι τρεις συνεργάστηκαν στενά τα τελευταία χρόνια με τον Πρόεδρο. Ούτε η σχέση των άλλων δύο υποψηφίων είναι ακριβώς η ίδια βέβαια με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας αφού η συνεργασία τους βασιζόταν σε διαφορετικά πεδία. Είναι όμως και μια έμμεση παραδοχή της ηγεμονίας της ευρύτερης δεξιάς στην Κύπρο με Γκραμσιανούς όρους. Αυτό, όμως, δεν είναι κάτι νέο.
Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, δεν πιστεύετε ότι είναι οξύμωρο κόμματα της αντιπολίτευσης να στηρίζουν συνεργάτες ενός Προέδρου, τον οποίο καταγγέλλουν για μια σειρά από ζητήματα;
Εκ πρώτης όντως δημιουργεί τον συνειρμό που σημειώνετε. Και θα πρέπει να εξηγηθεί και να δικαιολογηθεί και από τα κόμματα και τους ίδιους τους υποψήφιους με τρόπο πειστικό. Βέβαια, υπάρχει κάτι λεπτό που φαίνεται να δικαιολογεί σε ένα βαθμό την πράξη αυτή, η οποία βέβαια έχει και διαβαθμίσεις. Λέγοντας διαβαθμίσεις εννοώ σε ποιο βαθμό και σε ποια θέματα μπορεί ο κάθε υποψήφιος και το κάθε κόμμα να δικαιολογήσει αυτή τη πράξη και τη διαφοροποίηση του από την υφιστάμενη κυβέρνηση. Το λεπτό θέμα που ανέφερα είναι, κατά την άποψη μου, το γεγονός ότι ο βασικός «κατηγορούμενος» από όλες τις αντιπολιτευόμενες δυνάμεις, αυτός που δεχόταν κυρίως τα πυρά, ήταν και παραμένει ο Πρόεδρος και όχι κατ’ ανάγκη σε ζητήματα του χαρτοφυλακίου που χειρίζονταν οι νυν υποψήφιοι συνεργάτες του. Αυτό είναι φυσιολογικό σε ένα βαθμό, δεδομένου και του ισχυρού προεδρικού συστήματος της χώρας που πολλά εξαρτώνται από τον ίδιο τον πρόεδρο, αλλά ταυτόχρονα είναι μια συνθήκη που επιτρέπει στα αντιπολιτευόμενα κόμματα μια αποστασιοποίηση και διαχωρισμό των ευθυνών του ίδιου του Προέδρου από τους μέχρι πρότινος συνεργάτες του και νυν υποψήφιους. Αποστασιοποίηση από τον Πρόεδρο μπορούν να υιοθετήσουν, αν το επιλέξουν βέβαια, και οι ίδιοι οι υποψήφιοι. Επαναλαμβάνω, όμως, θα πρέπει να εξηγηθεί από τα κόμματα η επιλογή τους, ειδικά σε σχέση με την κριτική που ασκούσαν και που αφορούσε στα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονταν οι υποψήφιοι που υποστηρίζουν τώρα.
Ιδωμένο και αλλιώς, όμως, ούτε η ευρύτερη κεντροδεξιά από τη δεξαμενή της οποίας προέρχονται και οι τρεις βασικοί υποψήφιοι, ήταν ποτέ ομοιογενής πολιτικά και κοινωνικά. Θα τολμούσα να πω μάλιστα ότι τα σχίσματα στο εσωτερικό της ήταν πολλαπλάσια και εντονότερα από ό,τι στην αριστερά, κάτι που επέτρεπε διαχρονικά στην αριστερά να συνεργάζεται με τμήματα της δεξιάς και κεντροδεξιάς. Αν κάνουμε και μια αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν και μόνο θα δούμε επίσης διαφοροποιήσεις τελευταίας στιγμής μεταξύ συνεργατών όπως και αλλαγές πλεύσης κομμάτων. Κληρίδης-Μαρκίδης, Παπαδόπουλος-Χριστόφιας για να αναφέρω μόνο κάποια πολύ πρόσφατα. Προφανώς αυτά δεν αφορούν μόνο σε προσωπικές φιλοδοξίες αλλά και σε υποβόσκουσες διαφορές που υπήρχαν κατά τη διάρκεια μιας προεδρικής θητείας και που πάντα στις εκλογικές περιόδους εκφράζονται και μεγεθύνονται.
Η λήξη της θητείας του προέδρου Αναστασιάδη σηματοδοτεί την αποχώρηση του τελευταίου των πολιτικών της προηγούμενης γενιάς. Πώς βλέπετε την επόμενη μέρα;
Η παλαιότερη γενιά των πολιτικών, και ας χρησιμοποιήσουμε αυτό τον όρο, είχε το πλεονέκτημα να εδραιωθεί σε μια εποχή περισσότερο ανεκτική στην πολιτική και τους πολιτικούς, περισσότερο politics-friendly αν θέλετε, και στην οποία απολάμβαναν ένα σημαντικό κύρος ανάμεσα στο κόσμο. Κάτι που άλλαξε δραματικά τα τελευταία χρόνια με τα ΜΜΕ και ειδικότερα τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις ευρύτερες αλλαγές στην πολιτική κουλτούρα των Κυπρίων. Αυτές οι αλλαγές, στο σύνολο τους, κάνουν την νεότερη γενιά των πολιτικών πιο αναλώσιμη πολιτικά σε σχέση με την προηγούμενη. Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη αμφισβήτηση των πολιτικών και της πολιτικής, πλέον, σε σημείο που έχει γίνει η νόρμα παρά η εξαίρεση. Η γενιά των πολιτικών του νυν Προέδρου «αναγιώθηκε» και εκπαιδεύτηκε πολιτικά σε ένα πλαίσιο έντονης πολιτικοποίησης και έντασης που ενίοτε οδηγούσε και σε βία. Μια εποχή στην οποία καθορίστηκε από το Κυπριακό, το πραξικόπημα και την εισβολή κατά κύριο λόγο αλλά και τον αγώνα της ΕΟΚΑ, τη δημιουργία του κυπριακού κράτους, τις διακοινοτικές συγκρούσεις και την έντονη διαίρεση αριστεράς-δεξιάς. Η προηγούμενη γενιά φέρει στο DNA της όλη αυτή την ιστορική, συγκρουσιακή κληρονομιά που κάποτε λειτουργεί θετικά ως προς την γνώση δεδομένων και καταστάσεων, αλλά ενίοτε και αρνητικά, αφού μερικές φορές γίνεται δέσμια αυτού του παρελθόντος.
Οδεύουμε πλέον σε αλλαγή υποδείγματος στην πολιτική ζωή με άλλους τύπους πολιτικών προσώπων. Λιγότερο ηγετικούς, λιγότερο κομματικοποιημένους και πολλές φορές, δυστυχώς, και λιγότερο πολιτικοποιημένους. Πιο τεχνοκρατικά προσανατολισμένους και περισσότερο αναλώσιμους.
Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το διακύβευμα των εκλογών; Τι είναι εκείνο που οι πολίτες ιεραρχούν ψηλά στις επιλογές τους;
Πρώτα θα ήθελα να σημειώσω μια σχετική πλάνη σε σχέση με τις εκλογές. Αναφέρομαι στην υπερεκτίμηση του βαθμού στο οποίο μπορούν να αλλάξουν την κατάσταση οι προεδρικές εκλογές. Το λέω αυτό όχι για να μειώσω τη σημασία τους, ούτε και για να υιοθετήσω σχήματα ματαιότητας ως προς τη συμμετοχή, αλλά για να τοποθετήσω τις εκλογές αυτές σε ένα πλαίσιο και να τις γειώσω, αν θέλετε, στην υπαρκτή πραγματικότητα, τουλάχιστον κατά την προσωπική μου άποψη. Τι εννοώ; Ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, όντας μέλος της ΕΕ, δεν έχει την ευχέρεια κινήσεων και τη δυνατότητα να ακολουθήσει ανεξάρτητη πολιτική σε πολλά ζητήματα ακόμα και αν το επιθυμεί. Αυτό, συνεπώς, επηρεάζει και περιορίζει τις πολιτικές που μπορεί να εφαρμόσει μια οποιασδήποτε ιδεολογικής απόχρωσης κυπριακή κυβέρνηση.
Έχοντας σημειώσει αυτό ως πλαίσιο, θα έλεγα ότι τα βασικά διακυβεύματα για τους πολίτες σε αυτές τις εκλογές περιστρέφονται γύρω από την καθημερινότητα τους και την οικονομική τους επιβίωση, ή βελτίωση, αναλόγως σε ποια οικονομική και κοινωνική κατάσταση βρίσκονται. Η οικονομία με τις πολλαπλές της εκφάνσεις, τουλάχιστον την ώρα που μιλάμε και μάλλον και για επόμενο χρονικό διάστημα, θα αποτελέσει το βασικό ζήτημα και κριτήριο της ψήφου των πολιτών. Δευτερευόντως θα σημείωνα τα ζητήματα διαφθοράς και κράτους δικαίου. Για τα πολιτικά κόμματα τα βασικά διακυβεύματα είναι οι όροι της επιβίωσης και της συνέχειας τους μέσα στο διαμορφούμενο και ρευστό κομματικό και πολιτικό σύστημα. Εξού και προτεραιοποιούν τη συμμετοχή στην κυβέρνηση ως το πιο σημαντικό ζήτημα.
Πού αποδίδετε την οριζόντια αποδοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη ανάμεσα σε πολίτες από όλους σχεδόν τους πολιτικούς χώρους; Είναι ζήτημα πολιτικής συμπεριφοράς ή περισσότερο έχει να κάνει με την εικόνα που επιζητούν οι πολίτες;
Έχει να κάνει και με τα δύο κατά τη γνώμη μου. Μέσα σε ένα πλαίσιο αποστροφής και έλλειψης εμπιστοσύνης προς τα κόμματα ως τους βασικούς φορείς και διαχειριστές της πολιτικής εξουσίας, αναδεικνύονται, πλέον, και στην Κύπρο, διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης των πολιτικών προσώπων και διαφορετικά πρότυπα πολιτικής και πολιτικών. Δεν λέω ότι αντικατοπτρίζει κατ’ ανάγκη την πραγματικότητα ως προς την πραγματική σχέση συγκεκριμένων ατόμων με κόμματα, αλλά τη διαίσθηση ή την εικόνα των πολιτών και της κοινωνίας ως προς αυτή τη σχέση ή τη διαβάθμιση της σχέσης και εξάρτησης κάποιου από τα κόμματα. Δεν θα το επικέντρωνα μόνο στον κ. Χριστοδουλίδη αλλά σε μια νέα κοινωνική πραγματικότητα στην Κύπρο, όπου χαρακτηριστικά όπως η μη ταύτιση με κομματικούς σχηματισμούς και συγκεκριμένα προσωπικά χαρακτηριστικά του ατόμου, όπως η ευγένεια και ο μη συγκρουσιακός λόγος αναδεικνύονται περισσότερο. Είναι επίσης μέρος μιας μεγαλύτερης συζήτηση που συνδέεται και με τις αποτυχίες των πολιτικών κομμάτων και του πολιτικού συστήματος και αναπόφευκτα επηρεάζει και την πολιτική και εκλογική συμπεριφορά. Και βέβαια να μην ξεχνάμε ότι η αποτίμηση σε μετρήσεις κοινής γνώμης δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκη την ψήφο, αλλά προφανώς δίνει ενδείξεις.
Ασπάζεστε την εκτίμηση ότι το αποτέλεσμα των εκλογών ενδεχομένως να σηματοδοτήσει αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό, ίσως και σε κομματικό επίπεδο;
Ναι είναι μια πολύ εύλογη υπόθεση εργασίας. Ιδιαίτερα αν συνυπολογίσουμε ότι το κομματικό και πολιτικό σκηνικό στην Κύπρο είναι ήδη εν κινήσει, βρίσκεται δηλαδή εδώ και μερικά χρόνια σε διαδικασία αλλαγών, κάποιες εξ αυτών μάλιστα έχουν ήδη αποτυπωθεί ήδη στην μειωμένη εκλογική και πολιτική επιρροή των κομμάτων στις δυο-τρεις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Ειδικά σε σχέση με τις επικείμενες προεδρικές και αναλόγως του αποτελέσματος, είναι πιθανόν να δημιουργηθούν προϋποθέσεις επιτάχυνσης ή επιβράδυνσης των αλλαγών που ήδη συντελούνται. Για να δώσω ένα παράδειγμα, αν επαληθευτούν οι μέχρι σήμερα μετρήσεις υπάρχει το σενάριο ότι κάποιο εκ των μεγάλων κομμάτων δεν θα περάσει τον υποψήφιο του στον δεύτερο γύρο με ότι αυτό συνεπάγεται για την προοπτική του, αλλά και το ευρύτερο ισοζύγιο του κομματικού συστήματος.
Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες βλέπουμε ιστορικά κόμματα να διολισθαίνουν. Είναι απότοκο των αλλαγών που συντελούνται στην κοινωνία, τις οποίες ορισμένα κόμματα αδυνατούν να διαχειριστούν; Πού το αποδίδετε;
Είναι απότοκο και των δύο διαδικασιών στις οποίες έμμεσα αναφερθήκατε στην ερώτηση σας. Είναι απότοκο μιας διπλής διεργασίας που λαμβάνει χώρα σε όλες τις κοινωνίες της κυπριακής μη εξαιρουμένης. Από τη μια, οι κοινωνίες αλλάζουν δραματικά και με επιταχυνόμενους ρυθμούς τις τελευταίες δεκαετίες και ειδικά μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου. Οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αυτές διεργασίες, οι οποίες μπορούν να μπουν κάτω από όρους ομπρέλα όπως παγκοσμιοποίηση, φιλελευθεροποίηση και ευρωπαϊκή ενοποίηση, έχουν αφαιρέσει πολλά εργαλεία δράσης των κομμάτων, των κυβερνήσεων, των κρατών. Αυτό έχει αλλάξει δραματικά το πλαίσιο δράσης των κομμάτων. Από την άλλη, τα πολιτικά κόμματα τα ίδια έχουν αποτύχει να διαχειριστούν αυτό που αλλάζει, να βρουν τη θέση τους σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον και να μπορέσουν να κινητοποιήσουν τον κόσμο με νέους όρους. Είναι μια δισυπόστατη διαδικασία στην οποία κυρίως τα παραδοσιακά κόμματα δεν έχουν βρει πάντα τις απαντήσεις. Για διαφορετικούς λόγους το κάθε ένα.
Contents of this article including associated images are belongs Cyprus Times
Views & opinions expressed are those of the author and/or Cyprus Times
Source
