Η έξαρση του πληθωρισμού μετά τα υπερβολικά κίνητρα και την ενεργειακή κρίση καθιστά το μέλλον επικίνδυνο
Του Andrew Shouler
Ο στασιμοπληθωρισμός είναι προ των πυλών, ο πληθωρισμός οδηγεί σε οικονομική στασιμότητα. Οι δυτικές οικονομίες κινδυνεύουν να γείρουν προς την ύφεση, υπό το βάρος του ίδιου του πληθωρισμού, πέρα από κάποια πενιχρή σύσφιξη της πολιτικής ως απάντηση στην απειλή του. Η ονειροπόληση ότι δεν θα συμβεί έχει καταρρεύσει
Κάποια από αυτά σχετίζονται με την ενεργειακή κρίση. Οι τιμές σχεδόν των πάντων έχουν εκτοξευθεί, δεδομένου του βασικού συστατικού της μεταφοράς στις αλυσίδες εφοδιασμού. Πρόκειται για ένα αναπόφευκτο κόστος όπου έχει δημιουργηθεί ενεργειακή εξάρτηση, είτε από την πράσινη ατζέντα είτε από την ευαισθησία σε γεωπολιτικά γεγονότα.
Αλλά ο πληθωρισμός δεν είναι ένα άλμα τιμών ως τέτοιο, αλλά μια διαρκής τάση, η οποία μπορεί να διαρκέσει μόνο επειδή παρέχονται τα χρήματα για τη χρηματοδότησή της. Διαφορετικά, η απώλεια αγοραστικής δύναμης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών από το σοκ του κόστους θα μεταφραζόταν αρχικά σε οικονομικό περιορισμό.
Επειδή στις κυβερνήσεις δεν αρέσει αυτή η προοπτική, ξοδεύουν περισσότερα για να προσπαθήσουν να την αντισταθμίσουν. Όπως απέδειξε η εποχή του πετρελαϊκού σοκ της δεκαετίας του 1970, αυτό λειτουργεί μόνο για λίγο.
Σήμερα τα νοικοκυριά σφίγγουν το ζωνάρι, ιδίως όσον αφορά τα μη απαραίτητα είδη. Δεν επισπεύδουν αυτές τις αγορές, όπως αρέσκονται να υποθέτουν οι οικονομολόγοι, αλλά τις καθυστερούν, όπως καταλαβαίνουν φυσικά όλοι οι υπόλοιποι.
Οι κεντρικές τράπεζες του κόσμου αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι ο πληθωρισμός δεν είναι παροδικός, όπως ισχυρίζονταν προηγουμένως. Αλλά είναι το υποκείμενο ζήτημα που είναι θεμελιωδώς προβληματικό.
Πρώτον, δεν έχουν αναγνωρίσει την αιτιώδη συνάφεια. Μιλάνε για περιορισμό των προσδοκιών για τον πληθωρισμό (όπως έκανε η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Λαγκάρντ νωρίτερα αυτό το μήνα), σαν να αντιμετωπίζουν ένα εφήμερο φαινόμενο, αντί να αποτρέπουν την υπερβολική δημιουργία χρήματος. Επιπλέον, νομίζουν ότι μπορούν να ρυθμίσουν την οικονομία με τη διαχείριση της ζήτησης, λες και η ανάπτυξη και ο πληθωρισμός είναι αναγκαστικά συνδεδεμένοι και είναι απλώς θέμα ρύθμισης του καντράν. Τόσο η λογική λογική όσο και η οικονομική ιστορία συμβουλεύουν ότι αυτό το αξίωμα είναι αναληθές.
Στην πραγματικότητα, η ανάπτυξη και η ευημερία που είναι βιώσιμες (με την αρχική έννοια της λέξης) πηγάζουν κατ' εξοχήν από την ποιότητα της προσφοράς και όχι από την ποσότητα της ζήτησης. Το μόνο που έχουν να κάνουν οι αρχές είναι (α) να ενθαρρύνουν την πλευρά της προσφοράς της οικονομίας να είναι παραγωγική, με υλικές και μη υλικές υποδομές, εκπαίδευση και δεξιότητες, φορολογική πολιτική και καλλιέργεια της επιχειρηματικότητας, καθώς και καλύτερη ρύθμιση, και (β) να την αντιστοιχίσουν στην πλευρά της ζήτησης, με το πόσο χρήμα κυκλοφορεί, μέσω νομισματικών και δημοσιονομικών ρυθμίσεων - με λίγη τύχη, όχι πολύ λίγο και όχι πολύ.
Ο γραμμικός έλεγχος του πληθωρισμού παράλληλα με την ανάπτυξη σε μια ολισθαίνουσα κλίμακα είναι μια λανθασμένη αρχή, δεδομένου ότι πηγάζουν διαφορετικά, άρα δεν μπορούν να διαχειριστούν μαζί. Μόνο βραχυπρόθεσμα ευθυγραμμίζονται- μακροπρόθεσμα αποδίδουν χωριστά. Η καταστροφική συνέπεια αυτής της πραγματικότητας είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες που προσπαθούν να διαχειριστούν και τα δύο είναι εγγενώς πιθανό να αποτύχουν. Στην πραγματικότητα, η διαχείριση της πραγματικής οικονομίας (αγαθών και υπηρεσιών) δεν είναι στην πραγματικότητα καθόλου δική τους υπόθεση, αλλά θέμα κουλτούρας, πολιτικής και κυβερνητικής πολιτικής.
Το πρόβλημα τελικά είναι ότι οι πολιτικοί τείνουν ενστικτωδώς να αρέσκονται στο να ξοδεύουν περισσότερα χρήματα που φορολογούνται, δανείζονται ή τυπώνονται. Φυσικά, το δικαιολογούν επικαλούμενοι την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Εν τω μεταξύ, η φορολόγηση του Πέτρου για να πληρώσει τόσο τον Παύλο όσο και την Πόλα λειτουργεί μαθηματικά αρκετά καλά με εκλογικούς όρους. Έργα ως μνημεία για τις προσπάθειες πολιτικών προσώπων κατασκευάζονται επίσης με δημόσιο χρήμα. Όλοι το ξέρουμε.
Μερικές φορές αυτά τα πράγματα είναι προσιτά, ακόμη και αναγκαία. Άλλες φορές η διανομή ακόμη περισσότερων χρημάτων είναι ακριβώς το λάθος πράγμα που πρέπει να γίνει. Σπαταλιούνται και προκαλούν ζημιά. Όλοι το ξέρουμε και αυτό. Ενώ οι κυβερνήσεις καταφεύγουν συχνά σε δημοσιονομικά ελλείμματα ούτως ή άλλως, οι ίδιες και οι κεντρικές τράπεζες πετάνε χρήματα σαν να μην υπάρχει αύριο, όχι μόνο μέσω της εμπειρίας του Covid, αλλά και πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση πριν από μια δεκαετία.
Αλλά ενώ το αύριο στον ονειρικό πολιτικό κόσμο μπορεί να μην έρθει ποτέ, στον πραγματικό κόσμο πρακτικά μιλώντας γίνεται αρκετά σύντομα σήμερα.
Δεύτερον, η ανεπάρκεια του επίσημου πλαισίου αποδεικνύεται χρόνια. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Πάουελ μιλάει τώρα για προσαρμογή των επιτοκίων στο ουδέτερο επίπεδο, όπου η ανάπτυξη και ο πληθωρισμός μαζί βρίσκουν μια ισορροπία, κάτι που για άλλη μια φορά χάνει το νόημα. Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μπέιλι μίλησε πρόσφατα για μια λεπτή γραμμή. Αλλά δεν περπατούν σε τεντωμένο σχοινί. Περπατούν αποφασιστικά όλο και πιο μακριά σε μια σκοτεινή ζούγκλα και σε μια παγίδα για ελέφαντες.
Τρίτον, η προκύπτουσα κατάσταση έχει με αυτόν τον τρόπο οξυνθεί. Τα υψηλότερα επιτόκια θα προκαλούσαν πράγματι ζημιά βραχυπρόθεσμα, με αντίκτυπο σε ολόκληρη την οικονομία. Αυτό καθιστά δύσκολη την κατάσταση για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, ακόμη και αν (αμφισβητήσιμα) είναι καλύτερη μακροπρόθεσμα. Οι κοινωνικοπολιτικές καταστροφές μπορεί να είναι ανυπόφορες. Τα χαμηλότερα επιτόκια, εν τω μεταξύ, θα έσκαβαν μόνο το λάκκο βαθύτερα. Είμαστε εγκλωβισμένοι, χωρίς πραγματικά καμία εύκολη οδό διαφυγής.
Άλλα ζητήματα έχουν εντοπιστεί σε διάφορα σχόλια σχετικά με αυτή την κατάσταση. Δυστυχώς, πολλοί εξακολουθούν να δείχνουν σχετική σύγχυση.
Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι η νομισματική πολιτική δεν πρέπει να αυστηροποιηθεί, λες και ο μόνιμος πληθωρισμός δεν είναι από μόνος του επιβλαβής, ή τουλάχιστον όχι όπως η προσωρινή ανεργία. Αυτό σχετίζεται και επιτείνει το προπατορικό αμάρτημα, λες και δύο λάθη κάνουν ένα σωστό. Τείνουν να είναι οι ίδιοι λομπίστες που επιχειρηματολογούσαν υπέρ της πρόσθετης τόνωσης από την αρχή, εσκεμμένα μονόπλευρα στην προσέγγισή τους.
Ένα παρόμοιο επιχείρημα, που υπογραμμίστηκε πρόσφατα από το ΔΝΤ, αφορά την ανισότητα. Λέει ότι οι πλούσιοι έχουν κερδίσει δυσανάλογα από τα χαμηλά επιτόκια που ενισχύουν τα ακίνητα και τις χρηματοοικονομικές επενδύσεις, αλλά είναι οι φτωχοί που θα υποφέρουν δυσανάλογα από τα υψηλότερα επιτόκια, ίσως μέσω της υπερχρέωσής τους. Είναι αλήθεια, αλλά αυτό αγνοεί το συνεχιζόμενο κόστος του πληθωρισμού ειδικά για τους φτωχούς, που πλήττονται με κάθε τρόπο.
Πράγματι, είναι περίεργο ότι οι αυτοαποκαλούμενοι προοδευτικοί, που τάσσονται υπέρ της μεγαλύτερης αναδιανομής από τους πλούσιους στους φτωχούς, δεν θα έπρεπε να έχουν αντιταχθεί στα παρατεταμένα χαμηλά επιτόκια που προφανώς παράγουν πολύ οπισθοδρομικά αποτελέσματα. Ο λόγος είναι σίγουρα ότι τα χαμηλά επιτόκια ευνοούν τους δαπανηρούς έναντι των αποταμιευτών και το κράτος έναντι των νοικοκυριών.
Στην Ευρώπη υπάρχει μια άλλη λογική. Η ΕΚΤ είναι αποφασισμένη να διατηρήσει τεχνητά χαμηλά τα επιτόκια για να προσπαθήσει να διατηρήσει τη νομισματική ένωση, επιδιώκοντας να συμπιέσει τις διαφορετικές αποδόσεις των κρατικών ομολόγων των κρατών μελών. Διαφορετικά, οι χώρες με καλύτερη πιστοληπτική ικανότητα θα είχαν πολύ χαμηλότερο κόστος δανεισμού, σκληραίνοντας τη διαρθρωτική πρόκληση για ολόκληρο το σύστημα. Το ευρώ υποφέρει από αυτή την αδράνεια, προσθέτοντας πίεση στον πληθωρισμό. Ούτως ή άλλως, ορισμένες χώρες είναι αιώνιοι πιστωτές και άλλες αιώνιοι οφειλέτες, και μάλιστα ολοένα και περισσότερο.
Μια άλλη άποψη είναι να κατηγορήσει κανείς τις ίδιες τις χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδίως στις ΗΠΑ, και να πει ότι ήρθε η ώρα η πολιτική να υπηρετήσει καθυστερημένα την πραγματική οικονομία αντ' αυτής.
Ωστόσο, είναι η ίδια η Fed που έχει επικαλεστεί το φαινόμενο του πλούτου ως θεωρητική βάση για την πολιτική της, δηλαδή ότι το εισόδημα φιλτράρεται μέσω της κοινωνίας προς όλους τους άλλους. Αυτή η ιδέα του "trickle-down" απορρίφθηκε ακόμη και από έναν Ρεπουμπλικανό πρόεδρο (Μπους τον πρεσβύτερο) τη δεκαετία του 1980 και αποτελεί μια πολύ περίεργη πλατφόρμα για την πολιτική σήμερα υπό μια δημοκρατική κυβέρνηση. Εκτός φυσικά από τον λόγο που αναφέρθηκε.
Τώρα, κατά ειρωνικό τρόπο, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντιλαμβάνονται την αδιαμφισβήτητη απώλεια αξιοπιστίας της Fed και τα όσα συμβαίνουν στην οικονομία και τείνουν να υποχωρήσουν. Καβάλησαν κάθε κύμα πλεονάζοντος χρήματος, γνωρίζοντας ότι αυτό θα ερχόταν για να προωθήσει την άνοδό τους και να περιορίσει την πτώση τους. Οι επενδύσεις τους έχουν ουσιαστικά υποθηκευτεί. Ωστόσο, γνωρίζουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται σε αδιέξοδο τώρα. Το ενεργειακό σοκ απλώς ενισχύει το δίλημμα.
Αυτά για το παρελθόν- τι γίνεται με το μέλλον;
Η αγορά ομολόγων είναι τώρα νευρική τόσο για τις εύκολες όσο και για τις αυστηρότερες επιλογές πολιτικής η πρώτη θα υποδήλωνε ότι ο πληθωρισμός δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, ενώ η δεύτερη θα μπορούσε να τσακίσει την οικονομία. Οι χρηματιστηριακές αγορές είναι επίσης τρομαγμένες, εν μέρει από τη συσχέτιση, προετοιμασμένες για μεταβλητότητα, χωρίς να είναι σίγουρες αν θα ακολουθήσει απότομος πληθωρισμός ή ύφεση
[/P]Οι επενδυτές και οι αποταμιευτές θα πρέπει είτε να είναι ευέλικτοι είτε κυρίως αμυντικοί, αντισταθμίζοντας τα στοιχήματά τους για να περιορίσουν το κόστος των όποιων αποφάσεων πολιτικής και των αντιδράσεων της αγοράς διαφαίνονται. Οι προοπτικές είναι ξεκάθαρα δύσκολες.
Είναι εύλογη η υπόθεση ότι οι κεντρικές τράπεζες θα κλίνουν προς την κατεύθυνση του να επιτρέψουν τον πληθωρισμό, θα διατηρήσουν τα επιτόκια σε χαμηλά επίπεδα και θα παίξουν με το χρόνο, δεδομένου ότι το σοκ του κόστους από την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας θα διαρρεύσει σταδιακά αυτόματα από τα ετήσια στοιχεία. Θα θελήσουν να προστατεύσουν τους δανειολήπτες, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων, και θα θελήσουν σε κάποιο βαθμό να κρατήσουν τις αγορές γλυκές.
Το πρόβλημα είναι ότι η οικονομία θα υποφέρει είτε έτσι είτε αλλιώς - διότι, πρέπει να τονιστεί, ο πληθωρισμός στην πραγματικότητα πλήττει την ανάπτυξη.
Για τις κυβερνήσεις, είναι σίγουρα καιρός να αναθεωρήσουν τη χάραξη πολιτικής. Ωστόσο, ενώ το θλιβερό ρεκόρ των κεντρικών τραπεζών έχει προκαλέσει εκκλήσεις για αλλαγές στην εντολή τους, στην πραγματικότητα οι οδηγίες που ακολούθησαν έσπειραν τη σύγχυση. Όλες οι κεντρικές τράπεζες της G3 πρέπει επισήμως να εξισορροπούν τον πληθωρισμό με τις ανησυχίες για την ανάπτυξη, πράγμα που σημαίνει ότι επιβαρύνονται από την αρχή με την ίδια παρερμηνεία.
Αυτό που είναι ζωτικής σημασίας είναι η αναγνώριση του πώς φτάσαμε ως εδώ και μια ενδελεχής επανεξέταση του τι πρέπει να κάνουμε γι' αυτό. Θα διορθωθεί το θεσμοθετημένο σφάλμα πολιτικής; Οι πιθανότητες είναι ότι θα μας πουν ότι είναι το σύστημα της αγοράς που δεν λειτουργεί, ότι οι φόροι πρέπει να αυξηθούν, ότι ο πληθωρισμός πρέπει να γίνει ανεκτός και ότι η κυβέρνηση πρέπει να παρέμβει περαιτέρω, για να φροντίσει τα πάντα
Αυτό θα ήταν το χειρότερο σενάριο, στην οικονομική ορολογία. Θα ήταν μια απόλυτη παρωδία. Αλλά ποιος μπορεί να πει ότι δεν θα συμβεί;
Ο Andrew Shouler είναι ανεξάρτητος συγγραφέας και πρώην τραπεζικός οικονομολόγος
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
