-
.
- Русский
"Ένα ατελές σύστημα που λειτουργεί είναι καλύτερο από ένα κακό που δεν λειτουργεί"
Το μεταναστευτικό έχει γίνει το άλμπατρο στο λαιμό της ΕΕ, αλλά μια πρόσφατη συμφωνία στοχεύει να επιτύχει αυτό που πολλοί θεωρούσαν αδύνατο: μια σημαντική αναθεώρηση των διαδικασιών ασύλου του μπλοκ.
Είναι αυτό για το οποίο χώρες όπως η Κύπρος, η Ιταλία και η Ελλάδα φωνάζουν από τότε που η μεταναστευτική κρίση εξερράγη στο προσκήνιο το 2015, όταν εκατομμύρια άνθρωποι κατέκλυσαν την Ευρώπη, με καθυστερημένους μετασεισμούς στην Κύπρο.
Από τότε, ωστόσο, ελάχιστα άλλαξαν όσον αφορά την πολιτική σε επίπεδο ΕΕ - μέχρι τις 8 Ιουνίου, όταν οι κυβερνήσεις της ΕΕ συμφώνησαν σε μια συμφωνία επί της αρχής.
Αλλά τι σημαίνει αυτό για την Κύπρο, λαμβάνοντας υπόψη τη μοναδική της κατάσταση με την Πράσινη Γραμμή και το γεγονός ότι δεν είναι μέλος της Σένγκεν;
Το υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε στη Cyprus Mail ότι: "Με την καταρχήν συμφωνία που επιτεύχθηκε, έγινε ένα πρώτο μεγάλο βήμα προς μια κοινή προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ στο θέμα της αλληλεγγύης και αυτό είναι το μεγάλο όφελος για την Κύπρο."
Ας μπούμε όμως πρώτα στις λεπτομέρειες.
Με απλά λόγια, η συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεων της ΕΕ θέτει ως στόχο την εφαρμογή της "υποχρεωτικής αλληλεγγύης" για πρώτη φορά. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες που δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή -η τελευταία είναι η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ιταλία και άλλες- θα πρέπει να δέχονται τουλάχιστον 30.000 αιτούντες άσυλο ετησίως. Όσες αρνούνται να το πράξουν θα πρέπει αντ' αυτού να καταβάλλουν 20.000 ευρώ ανά μετανάστη σε ένα ταμείο της ΕΕ.
Όμως ο βουλευτής του ΑΚΕΛ και εκπρόσωπος του κόμματος Γιώργος Κουκουμάς δήλωσε στην Cyprus Mail ότι: "Η Κύπρος και άλλες μεσογειακές χώρες δεν ζητούν χρήματα ή τεχνικές υποδομές. Ζητούν από τα άλλα κράτη μέλη να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί για τη φιλοξενία των προσφύγων."
Υπάρχει επίσης μια παγίδα που συνδέεται με αυτά τα χρήματα: οι χώρες της πρώτης γραμμής όπου φτάνουν πρώτα οι μετανάστες θα είναι υπεύθυνες για την ενίσχυση των εγκαταστάσεων υποδοχής τους, εν μέρει, για να διευκολυνθούν οι απελάσεις και οι επιστροφές - αλλά και για να τους εμποδίσουν από το να κατευθυνθούν σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Αυτό, επίσης, έχει αποδειχθεί αμφιλεγόμενο για ορισμένους.
Θα τσιμεντοποιήσει τα κράτη πρώτης γραμμής ως συνοριοφύλακες, που θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν αυστηρότερες διαδικασίες ασύλου για όσους θεωρείται απίθανο να γίνουν δεκτοί, αλλά θα αποκτήσουν επίσης περισσότερες εξουσίες για να στέλνουν πίσω τους αιτούντες που έχουν απορριφθεί.
Υπάρχουν και άλλες αντιπαραθέσεις: πολλές από τις χώρες πρώτης γραμμής έχουν κατηγορηθεί ότι είναι σκόπιμα δυσάρεστες σε όσους φτάνουν, με την ελπίδα να αποτρέψουν περισσότερες από το να κάνουν το ίδιο. Στην περίπτωση της Κύπρου, το μαζικά υπερπλήρες κέντρο υποδοχής της Πουρνάρας έχει συχνά καταγγελθεί ως τρομακτικό.
Πράγματι, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) προειδοποίησε ότι η συμφωνία που δημιουργεί ταχείες συνοριακές διαδικασίες για όσους φθάνουν μέσω παράτυπης (παράνομης)
εισόδου ή δια θαλάσσης σημαίνει λιγότερες εγγυήσεις για όσους υποβάλλουν αίτηση. Η διαδικασία θα καταστεί υποχρεωτική για όσους φθάνουν από χώρες των οποίων οι υπήκοοι έχουν λιγότερο από 20% ποσοστό χορήγησης προστασίας, καθώς και για όσους απέκρυψαν ή χρησιμοποίησαν ψευδείς πληροφορίες.
Στόχος είναι η επεξεργασία της αίτησής τους να γίνεται εντός 12 εβδομάδων και αυτό σημαίνει ταχύτερη αναχώρηση για όσους απορρίπτονται σε μεγαλύτερο αριθμό χωρών - σε ορισμένες περιπτώσεις ούτε καν στις χώρες στις οποίες διέμεναν αρχικά.
Επισήμως, σύμφωνα με σχέδιο κειμένου που είδε το Politico, ένας μετανάστης πρέπει να έχει "μείνει" ή "εγκατασταθεί" σε μια χώρα ή να έχει οικογένεια εκεί, προκειμένου να σταλεί σε αυτήν. Δεν είναι άμεσα σαφές τι σημαίνει αυτό για την Κύπρο, για την οποία περίπου το 95% των αιτούντων φτάνει από το βορρά μέσω της Πράσινης Γραμμής - πολλοί από τους οποίους πήραν πτήσεις από την Τουρκία.
Η HRW δήλωσε ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποστολή ανθρώπων σε χώρες από τις οποίες έχουν απλώς διέλθει - για πολλούς από αυτούς στην Κύπρο αυτό σημαίνει Τουρκία. Αλλά καθώς η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κύπρο, οι προοπτικές για οποιαδήποτε συμφωνία εκεί είναι χαμηλές.
Συνολικά, η συμφωνία χαιρετίστηκε από την κυβέρνηση ως επιτυχία και η Cyprus Mail ζήτησε από το υπουργείο Εσωτερικών να θέσει την εξέλιξη σε προοπτική.
"Φυσικά, οι συμφωνίες από μόνες τους δεν θα λύσουν το πρόβλημα, αλλά το καθιστούν πλέον επίσημα ένα κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα που θα απαιτήσει κοινή απάντηση", δήλωσε το υπουργείο Εσωτερικών. "Αυτή είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη και δημιουργεί τη βάση για να μπορέσει η Κύπρος να πετύχει ακόμη περισσότερα στο μέλλον."
Στην ουσία, η κυβέρνηση αιτιολογεί ότι η συμφωνία - η οποία υπόκειται ακόμη σε σοβαρά παζάρια πριν γίνει νόμος της ΕΕ - δεν θα λύσει το μεταναστευτικό ζήτημα για την Κύπρο, αλλά αποτελεί ένα "μεγάλο βήμα" προς τα εμπρός.
Όμως ο Ακέλ εξέφρασε βαθιές επιφυλάξεις για την κατεύθυνση προς την οποία οδεύει η συμφωνία
Ο κ. Κουκουμάς δήλωσε στην Cyprus Mail ότι η συμφωνία είναι θεμελιωδώς ελαττωματική, καθώς οι πλουσιότερες χώρες απλώς θα εξαγοράσουν την ανάληψη περισσότερων ευθυνών. Το κόμμα επιθυμεί την αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου, ο οποίος υπογράφηκε αρχικά το 1990 και ορίζει ότι το πρώτο κράτος μέλος της ΕΕ στο οποίο πατάει το πόδι του ένας αιτών άσυλο είναι συνήθως υπεύθυνο για τη διεκπεραίωση του αιτήματός του
Αυτό σημαίνει ότι χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα επηρεάζονται δυσανάλογα σε σύγκριση με τα κεντρικά και βόρεια μέλη της ΕΕ.
"Εάν δεν δημιουργηθεί ένας μηχανισμός για την υποχρεωτική μετεγκατάσταση των προσφύγων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ανάλογα με τις δυνατότητες του κάθε μέλους, η δραματική κατάσταση στη νότια Μεσόγειο δεν θα αλλάξει", δήλωσε ο κ. Τσίπρας
"Η εθελοντική μετεγκατάσταση των προσφύγων από τις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης δεν θα λύσει το ζήτημα, καθώς οι εθελοντικές μετεγκαταστάσεις έχουν προγραμματιστεί εδώ και χρόνια χωρίς αποτέλεσμα."
Το κόμμα της αντιπολίτευσης άσκησε επίσης περαιτέρω κριτική, καθώς κατήγγειλε ότι η συμφωνία επαναλαμβάνει τη συμφωνία με την Τουρκία που υπογράφηκε το 2016.
"Η ιδέα της επανάληψης της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας με τις χώρες της Βόρειας Αφρικής εγείρει σοβαρά ερωτήματα, όχι μόνο όσον αφορά τη συμβατότητά της με τη νομοθεσία περί ασύλου, αλλά και με βάση την εμπειρία που έχουμε από την περίπτωση της Τουρκίας - όπου η συμφωνία κατέληξε να είναι ένα όπλο στα χέρια του [ΤΟΎΡΚΟΥ ΠΡΟΈΔΡΟΥ ΤΑΓΊΠ] Ερντογάν για να εκβιάσει την Ευρώπη", δήλωσε ο Ακέλ.
Αλλά το υπουργείο Εσωτερικών αρνήθηκε ότι υπάρχει μια τέτοια ισοδυναμία.
"Πρόκειται για εντελώς διαφορετικές συμφωνίες", δήλωσε, προσθέτοντας ότι η συμφωνία, εάν περάσει, είναι μεταξύ κρατών μελών.
"Η μία αφορά την ΕΕ με μια τρίτη χώρα, η οποία δεν δεσμεύεται από το κοινοτικό κεκτημένο και δεν είναι υπόλογη για τη συμμόρφωσή της με τη συμφωνία πέρα από κάποιες οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει εάν δεν τηρηθεί.
"Η περίπτωση αυτή αφορά έναν ευρωπαϊκό κανονισμό που αποτελεί νομοθετικό εργαλείο δεσμευτικό για όλα τα κράτη μέλη και δημιουργεί υποχρεώσεις μεταξύ τους με βάση την ευθύνη και την αλληλεγγύη", ανέφερε το υπουργείο.
Όσον αφορά τις πλουσιότερες χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης που απλά εξαγοράζουν την έξοδό τους, το υπουργείο είπε ουσιαστικά ότι είναι καλύτερο από αυτό που συμβαίνει τώρα, το οποίο δεν είναι και πολύ.
"Η συμφωνία θα πρέπει να εξεταστεί σε σύγκριση με την τρέχουσα κατάσταση στην οποία τα κράτη μέλη της κεντρικής Ευρώπης δεν ανέλαβαν καμία ευθύνη για τον επιμερισμό των βαρών και ξεκίνησαν από την παραδοχή ότι κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων και των αιτήσεων ασύλου ως χώρα πρώτης εισόδου."
"Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι η συμφωνία καθιερώνει πλέον την κοινή ευθύνη για τη διαχείριση των μεταναστών είναι πολύ σημαντικό", δήλωσε το υπουργείο.
Και δεν πίστευαν όλοι ότι το μπλοκ θα μπορούσε να φτάσει μέχρι εδώ.
"Δεν ήμουν σίγουρη ότι θα ερχόταν αυτή η μέρα", δήλωσε μετά την ανακοίνωση η Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ, υπουργός Μετανάστευσης της Σουηδίας, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ.
Την ουσία της συμφωνίας αποτύπωσε εύστοχα ο Economist, ο οποίος περιέγραψε μια πιθανή αναβάθμιση ως εξής: "Ένα ατελές σύστημα που λειτουργεί θα είναι καλύτερο από ένα κακό που δεν λειτουργεί".
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
