Του Ανδρέα Χαραλάμπους και του Όμηρου Πισσαρίδη
Τις τελευταίες δεκαετίες, ο πληθωρισμός στις ανεπτυγμένες οικονομίες έχει περιοριστεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Με την έναρξη της πανδημίας στις αρχές του 2020 και τον αρνητικό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, οι αρχές επικεντρώθηκαν στην τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας, μέσω σημαντικών αυξήσεων των δημοσιονομικών δαπανών. Ταυτόχρονα, οι κεντρικές τράπεζες υιοθέτησαν επεκτατικές νομισματικές πολιτικές, κυρίως μέσω της μαζικής αγοράς περιουσιακών στοιχείων και κρατικών ομολόγων και της διατήρησης χαμηλών επιτοκίων. Για ένα χρονικό διάστημα, οι πολιτικές αυτές δεν οδήγησαν σε εντεινόμενες πληθωριστικές πιέσεις.
Ωστόσο, ιδίως τους τελευταίους μήνες του 2021, παρατηρήθηκε μια ταχεία ανοδική τάση των τιμών, η οποία επιδεινώθηκε από τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουκρανία και τις επακόλουθες δυσμενείς επιπτώσεις στην παραγωγή και τις τιμές της ενέργειας, των τροφίμων και των πρώτων υλών.
Η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ εισάγει μεγάλες ποσότητες σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Κατά συνέπεια, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας και της προμήθειας βασικών αγαθών. Στο σημερινό πλαίσιο, η ικανότητα των κυβερνήσεων να αντισταθμίσουν τη μείωση της αγοραστικής δύναμης και να παράσχουν στήριξη στις οικονομίες είναι περιορισμένη. Επιπλέον, σύμφωνα με το υποθετικό σενάριο σύμφωνα με το οποίο η ΕΕ αποφασίζει να σταματήσει απότομα τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, οι πρόσθετες δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, την απασχόληση και το βιοτικό επίπεδο θα ήταν τεράστιες. Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι, υπό ένα τέτοιο σενάριο, ο κίνδυνος στασιμότητας θα ήταν ένα ρεαλιστικό αποτέλεσμα, με την ταυτόχρονη εμφάνιση πληθωρισμού και ανεργίας να καθιστά την αντίδραση της πολιτικής ιδιαίτερα περίπλοκη.
Στην Κύπρο, ο πληθωρισμός έχει ήδη φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, τροφοδοτούμενος από την άνοδο των τιμών των εισαγωγών. Ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 7% τον Μάρτιο και αναμένεται να παραμείνει υψηλός, τουλάχιστον τους επόμενους μήνες, επηρεάζοντας περαιτέρω την αγοραστική δύναμη, το κόστος παραγωγής και, κατά συνέπεια, την ανάπτυξη. Ήδη, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου έχει αναθεωρήσει τις προσδοκίες της για την οικονομική ανάπτυξη για το 2022 από 4% σε 2%, με το ενδεχόμενο περαιτέρω αναθεωρήσεων προς τα κάτω σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πληθωρισμού προσθέτει 10 εκατ. ευρώ σε δαπάνες στον δημόσιο προϋπολογισμό, ως αποτέλεσμα των αυξημένων επιδομάτων, επιβαρύνοντας έτσι περαιτέρω το ήδη υψηλό δημόσιο χρέος.
Σε ένα τέτοιο ανυποχώρητο περιβάλλον, τα διλήμματα που τίθενται για την οικονομική πολιτική είναι σημαντικά. Παρά τις δημοσιονομικές προκλήσεις, ωστόσο, εξακολουθεί να είναι αναγκαία η στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ενδεχομένως με την προσαρμογή των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου, το οποίο έχει υποβληθεί στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Παράλληλα, οι συνθήκες φαίνεται να είναι ώριμες για την αναθεώρηση της ενεργειακής μας πολιτικής και την ταχύτερη προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση της Κύπρου από τις εισαγωγές πετρελαίου, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για απασχόληση και ανάπτυξη με θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.
Ο Ανδρέας Χαραλάμπους είναι οικονομολόγος και πρώην διευθυντής στο Υπουργείο Οικονομικών. Ο Όμηρος Πισσαρίδης είναι διευθύνων σύμβουλος της PricewaterhouseCoopers Investment Services
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
