Ανασκόπηση του 2022: η φθηνότερη κατοικία είναι σε έλλειψη
Υπάρχουν πολλά για να γκρινιάξουμε και γενικά είμαι πολύ καλός σε αυτό, οπότε ξεκινάμε: η αξιοπρεπής κατοικία είναι σε μεγάλο βαθμό απλησίαστη
Οι φοιτητές που νοικιάζουν στο βορρά, η αλλαγή των δημογραφικών στοιχείων, το σκάνδαλο με τα διαβατήρια, η αύξηση των επιτοκίων και οι πολιτιστικές αλλαγές - η εκτίναξη του κόστους στην αγορά ακινήτων και ενοικίων τα έχει όλα.
Είναι μια ιστορία που αποτυπώνει αρκετά εύστοχα τις αλλαγές στην κυπριακή κοινωνία και κάποιες από τις προκλήσεις της, χωρίς φαινομενικά να εξετάζονται σοβαρά λύσεις
Το χαρακτηριστικό είναι ότι οι στεγαστικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλοί δεν έχουν καν εμφανιστεί στις προεκλογικές εκστρατείες για τις προεδρικές εκλογές. Ένας κυνικός θα μπορούσε να πει ότι το σώμα που ψηφίζει δεν απαιτεί αλλαγές, καθώς δεν τις χρειάζεται πραγματικά: σε πολλούς απλά δίνονται σπίτια ή διαμερίσματα από την οικογένεια, ενώ άλλοι τα καταφέρνουν καλά με τις υψηλότερες τιμές ενοικίασης που αποφέρουν υψηλότερες αποδόσεις στις επενδύσεις τους.
Ίσως είναι κυρίως ένα ζήτημα που επηρεάζει τη νεότερη -αυτή που είναι λιγότερο πιθανό να ψηφίσει- γενιά.
Οι περισσότεροι από τους ειδικούς με τους οποίους έχω μιλήσει λένε ότι οι υψηλότερες τιμές οφείλονται απλώς στην προσφορά και τη ζήτηση, τη βασική υποκείμενη αρχή του καθορισμού των τιμών των κατοικιών.
Πρώτα απ' όλα, η πλευρά της ζήτησης.
Παρά το γεγονός ότι το φυσικό ποσοστό γεννήσεων στον Κύρκο -που προβλέπεται να είναι 1,3 φέτος- είναι κάτω από αυτό της αντικατάστασης, 2,1, ο πληθυσμός στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές αυξήθηκε σχεδόν κατά δέκα τοις εκατό μέσα σε δέκα χρόνια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ο αριθμός των κατοίκων με ξένη υπηκοότητα που απαρτίζουν τον πληθυσμό, ο οποίος έχει αυξηθεί από 4.2% το 1992 σε 21% το 2021 - με τους ξένους υπηκόους να αριθμούν πλέον 193.300.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτά τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της απογραφής δημοσιεύθηκαν τον Μάιο και δεν συνυπολογίζουν πλήρως τη σημαντική εισροή προσφύγων από την Ουκρανία και εκείνων που μετεγκαταστάθηκαν από τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και άλλα έθνη της περιοχής.
Υπάρχουν ελάχιστες διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις φετινές αφίξεις όσων αναζητούν ασφάλεια ή απλώς όσων αναζητούν πιο ηλιόλουστες ακτές, αλλά στα καφενεία από την Πάφο έως τη Λεμεσό συχνάζουν πλέον επαγγελματίες της τεχνολογίας που κερδίζουν ικανοποιητικούς μισθούς ενώ εργάζονται εξ αποστάσεως.
Για αυτούς, ορισμένοι από τους οποίους έχουν τιμολογηθεί έξω από τη Λεμεσό, οι βίλες με πισίνες είναι προσιτές στην Πάφο, τη Λάρνακα και την Αμμόχωστο.
Εκτός από την αύξηση του πληθυσμού που γέρνει τη ζυγαριά στην πλευρά της ζήτησης είναι εκείνοι που αγοράζουν ακίνητα για επένδυση. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση των επιτοκίων και οι περαιτέρω αυξήσεις στον ορίζοντα έχουν ωθήσει τους ανθρώπους να αγοράσουν κατοικίες ως μια ασφαλέστερη επένδυση κατά τη διάρκεια του πληθωρισμού.
Η ζήτηση για διαμερίσματα τα τελευταία δέκα χρόνια έχει αυξηθεί κατακόρυφα και το ίδιο και η αξία τους, με τους αναλυτές να εξηγούν ότι αυτό οφείλεται στις πολιτιστικές και πληθυσμιακές αλλαγές.
Με απλά λόγια, οι άνθρωποι αποκτούν λιγότερα παιδιά και το κάνουν αργότερα στη ζωή τους - πράγμα που σημαίνει ότι τα διαμερίσματα είναι πιο βιώσιμα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Πράγματι, η τελευταία απογραφή διαπίστωσε ότι το μέσο μέγεθος του νοικοκυριού έχει μειωθεί από 4,0 το 1976 σε 2,6 το 2021 - πράγμα που σημαίνει ότι τα διαμερίσματα είναι πλέον πολύ πιο εφικτά από ό,τι στο παρελθόν.
Και τι συμβαίνει με την προσφορά;
Εκείνοι που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ακινήτων και των κατασκευών λένε ότι η κατασκευή περισσότερων μονάδων θα βοηθούσε στην κάλυψη της ζήτησης και θα διευκόλυνε τους περιορισμούς της προσφοράς
Επισημαίνουν έθνη όπως το Πουέρτο Ρίκο με έκταση 8.870 km2 και πληθυσμό 3,2 εκατομμυρίων, ο Λίβανος με έκταση 10.452 km2 και πληθυσμό 6,7 εκατομμυρίων. Ή το Ισραήλ, με περίπου διπλάσια έκταση από την Κύπρο, 20.770 km2, αλλά πληθυσμό 9,3 εκατομμύρια - περίπου δεκαπλάσιο της Δημοκρατίας.
Η εικόνα για την Κύπρο είναι λίγο πιο θολή λόγω της διαίρεσης και της κατοχής, αλλά είναι γενικά αποδεκτό ότι υπάρχει περισσότερος χώρος για να χτίσουμε - αν το θέλουμε.
Αλλά το θέλουμε;
Πολλοί θα θρηνήσουν για τον NIMBYism (not-in-my-back-yard) που μπλοκάρει τις αναγκαίες υποδομές και άλλες εξελίξεις - αλλά έχουν δίκιο.
Η οικοδόμηση ενός σωρού νέων κατοικιών θα ήταν πιθανότατα εξαιρετικά αποδιοργανωτική, επηρεάζοντας το περιβάλλον - ή ακόμα και απλά αλλάζοντας την εμφάνιση και την αίσθηση της χώρας - ενώ ενδεχομένως θα έπληττε τις τσέπες εκείνων που τα καταφέρνουν αρκετά καλά από τις υψηλές τιμές.
Δεν έχει γίνει καν μεγάλη συζήτηση για το πώς θα έμοιαζε μια λύση, υπάρχει ένα είδος ασαφούς, εικονογραφημένης άποψης ότι πιθανότατα θα σήμαινε απλώς πολλές κατασκευές.
Λοιπόν, πού θα γινόταν αυτό ούτως ή άλλως; Υπάρχει άφθονη διαθέσιμη γη, σίγουρα. Αλλά πόσο μακριά από τις πόλεις θα ήταν, πώς θα επηρέαζε την κυκλοφορία, την εγγύτητα σε ανέσεις, σχολεία και ούτω καθεξής;
Και τι είδους οικιστικές μονάδες θα ήταν, τεράστιες πολυκατοικίες; Αυτές θα ελαχιστοποιούσαν πιθανώς την έκταση που θα παραχωρούνταν για οικοδόμηση, αλλά έχουν άλλα κόστη.
Θα πρέπει επίσης να είναι κεντρικές, καθώς οι νεότερες γενιές που αναβάλλουν την απόκτηση οικογένειας φαίνεται να προτιμούν την πόλη και όλα όσα προσφέρει.
Λοιπόν, ποια είναι η κατάσταση της γης;
Το φθηνότερο διαθέσιμο διαμέρισμα στην πρωτεύουσα που αναγράφεται στην ιστοσελίδα του bazaraki είναι προς 77.000 ευρώ στην Παλουριώτισσα, αποκτώντας σας συνολικά 40 τ.μ. για μια γκαρσονιέρα - με κόστος 1.925 ευρώ/τ.μ., την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές
Το επόμενο είναι - και πάλι γκαρσονιέρα στα 41 τ.μ. - στη Λακατάμια με τιμή 84.000 ευρώ.
Σίγουρα, υπάρχουν και άλλα εκεί έξω: όπως ένα διαμέρισμα 72m2, δύο υπνοδωματίων στον Άγιο Αντώνιο, στη Λευκωσία, προς €88.000 που παρατίθεται από τη Remu.
Το θέμα της προσφοράς επιτείνεται από την αύξηση των επιτοκίων, τον πληθωρισμό και το υψηλότερο κόστος κατασκευής που μπορεί να έχουν αποτρέψει τον μικρότερο, μέσο αγοραστή από το να χτίσει μια νέα κατοικία - πράγμα που σημαίνει ότι παραμένουν στην αγορά ενοικίασης και αυτή η επιπλέον μονάδα δεν υλοποιείται ποτέ.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη κατασκευαστεί πολλές κατοικίες - απλώς δεν απευθύνονται στον μέσο αγοραστή.
Ο ισχυρισμός είναι ότι μεγάλες στρεβλώσεις στην αγορά προκλήθηκαν από το πρόγραμμα "Ιθαγένεια μέσω επενδύσεων" (passport). Το σκεπτικό λέει ότι η κατασκευαστική βιομηχανία μετατοπίστηκε σε αναπτύξεις υψηλών προδιαγραφών που μπορούσαν να πωληθούν σε ξένους επενδυτές σε τιμές πολύ υψηλότερες από αυτές που μπορούσαν να καλύψουν οι συνθήκες της τοπικής αγοράς - συχνά τεχνητά διογκωμένες από την αντιληπτή αξία του διαβατηρίου, παρά από το ίδιο το ακίνητο.
Ένα πολιτισμικό σοκ κατά τις σπουδές στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η φαινομενικά σκληρή αποκοπή που αντιμετώπιζαν οι έφηβοι όταν έκλειναν τα 18 "είσαι ενήλικας τώρα, φύγε ή πλήρωσε ενοίκιο".
Αλλά αλλάζει και εκεί, με περισσότερους νέους να ζουν με την οικογένειά τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που η στεγαστική πίεση που ζυμώνεται στην Κύπρο δεν έπαιξε τόσο πολύ στις εκλογές - απλά είναι περισσότερο κοινωνικός κανόνας να μένουν τα παιδιά. Σίγουρα, μπορεί να είναι λίγο περισσότερο τώρα - αλλά τι σημασία έχουν μερικά χρόνια ακόμα;
Η συγκατοίκηση μεταξύ συνομηλίκων δεν είναι τόσο συνηθισμένη, ακόμα, στην Κύπρο, αλλά εντείνεται.
Τέλος πάντων, μου έχουν συστήσει ένα σωρό βίντεο νέοι άνθρωποι που αγοράζουν φτηνά, εγκαταλελειμμένα χωριάτικα σπίτια στην Πορτογαλία - οπότε ίσως το δοκιμάσω.
Me deseje sorte.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
