Σε έναν πολίτη δημοσιογράφο που μεταδίδει αμφιλεγόμενες πολιτικές απόψεις για την Ουκρανία από τους δρόμους της Κύπρου, ο Θόδωρος Παναγίδης βρίσκει έναν άνθρωπο που του λείπει το δικαίωμα να διαφωνεί, τονίζοντας το δικαίωμα να σκέφτεσαι για τον εαυτό σου
Μέχρι να διαβάσετε αυτό το κείμενο, ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να έχει τελειώσει. (Σπόιλερ: Δεν θα είναι.) Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, ωστόσο, ο Άλεξ Χριστοφόρου εξακολουθούσε να δημοσιεύει βίντεο στο YouTube και σε άλλες πλατφόρμες, να κυκλοφορεί με μια κάμερα και να συζητά για τον πόλεμο, μεταξύ άλλων θεμάτων - τόσο στο δικό του κανάλι όσο και σε εκείνο του The Duran, του ειδησεογραφικού καναλιού που συνδιοργανώνει με τον Αλέξανδρο Μερκούρη. Ο Άλεξ έχει 159.000 συνδρομητές σε όλο τον κόσμο- το The Duran έχει 335.000. Τα βίντεό του έχουν περίπου 100.000 προβολές κάθε μέρα - και αυτό μόνο στο YouTube. Αυτό που είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον για τους σκοπούς μας, ωστόσο, είναι ότι πολλά από αυτά ξεκινούν με την ακόλουθη εισαγωγή μετοχών: "
Ο Άλεξ δεν συνδέεται με τα mainstream μέσα ενημέρωσης- δεν είναι καν επαγγελματίας δημοσιογράφος - "Είμαι απλώς ένας γεωπολιτικός αναλυτής. Εν μέρει δημοσιογράφος, εν μέρει επιχειρηματίας" - παρόλα αυτά μπορεί να είναι ο Κύπριος δημοσιογράφος με την μεγαλύτερη τηλεθέαση στον πλανήτη (αν και όχι στην Κύπρο), μέρος ενός αυξανόμενου κύματος έξυπνων ερασιτεχνών που προσφέρουν μια εναλλακτική άποψη για τις ειδήσεις της ημέρας. Δεν είναι μυστικό ότι η "εναλλακτική" έχει γίνει κάτι σαν βρώμικη λέξη αυτές τις μέρες - και η πολιτική του προκαλεί πράγματι αντιδράσεις, σε ορισμένους κύκλους. (Δέχεται απειλές; "Συνέχεια.") "Ποιος είναι ο Άλεξ Χριστοφόρου;" ρώτησε ένας χρήστης στο Reddit πριν από μερικούς μήνες. "Ένας Κύπριος-Αμερικανός συντηρητικός που φλερτάρει έντονα με την ακροδεξιά", απάντησε ένας άλλος χρήστης.
Στην πραγματικότητα δεν είναι Κύπριος-Αμερικανός - είναι εξ ολοκλήρου Κύπριος, αν και ο πατέρας του ήταν διπλωμάτης, οπότε μετακόμισαν πολύ. (Ο Άλεξ μεγάλωσε κυρίως στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και στην τότε Σοβιετική Ένωση- έρχεται συχνά εδώ, μένοντας για εβδομάδες κάθε φορά, αλλά "δεν έχω ζήσει ποτέ πραγματικά στην Κύπρο συνεχόμενα... Δεν νομίζω ότι έχω [ΠΟΤΈ] κάνει έναν ολόκληρο χρόνο στην Κύπρο"). Τι γίνεται με την υπόλοιπη περιγραφή στο Reddit; "Πώς είμαι "ακροδεξιός"; Θα έλεγα ότι είμαι περισσότερο παραδοσιακός φιλελεύθερος", απαντάει με κάποια αγανάκτηση και μετά ανασηκώνει τους ώμους του: "Αλλά τώρα όλοι χαρακτηρίζονται "ακροδεξιοί". Όποιος δεν συμφωνεί μαζί σας είναι "ακροδεξιός", όποιος δεν συμφωνεί μαζί σας είναι "φασίστας"... Όποιος δεν συμφωνεί μαζί σας είναι "τρολ του Πούτιν", πριν από αυτό ήσασταν "τρολ του Τραμπ" και πριν από αυτό ήσασταν "αντι-εμβολιαστής". Θέλω να πω, μπορεί να μην είσαι τίποτα από αυτά τα πράγματα."
Δηλαδή είναι απλά ταμπέλες, τότε;
"Φυσικά και είναι ταμπέλες. Για να σε δαιμονοποιήσουν, επειδή δεν έχουν επιχειρήματα... Αλλά αν κάποιος παρακολουθούσε τις εκπομπές μας, νομίζω ότι θα καταλάβαινε ότι σίγουρα δεν είμαστε ακροδεξιοί."
Το ακριβές περιεχόμενο αυτών των εκπομπών - τα walkabout βίντεο, συν ζωντανές συζητήσεις στο Zoom με τον Μερκούρη- τρία έως έξι βίντεο την ημέρα, που ανεβαίνουν σε έξι ή επτά πλατφόρμες - είναι ένα θέμα που μάλλον είναι καλύτερα να μείνει ανεξερεύνητο γι' αυτή τη συνέντευξη. "Ξέρω ότι το αναγνωστικό σας κοινό είναι -" ξεκινάει, και στη συνέχεια ελέγχει τον εαυτό του: "Φαντάζομαι ότι το αναγνωστικό σας κοινό μάλλον δεν συμφωνεί με τα βίντεό μου. Ή ίσως είναι διχασμένο". Είναι φλύαρος και ζωηρός, ένας ψηλός, γενειοφόρος άντρας που πίνει καφέ στο Pieto στην παλιά Λευκωσία - όμως συνομιλούμε πάνω από ένα ανομολόγητο χάσμα, το mainstream και το εναλλακτικό στις αντίθετες πλευρές του χάσματος. Τούτου λεχθέντος, τα βίντεο είναι άφθονα μελετημένα. Ο Άλεξ ξοδεύει μερικές ώρες κάθε μέρα απλά ψάχνοντας τις πηγές - Telegram, κανάλια χαρτογράφησης, κύρια μέσα ενημέρωσης. Για την Ουκρανία, για παράδειγμα, θα ελέγξει διάφορα κανάλια Telegram που θα μπορούσαν να θεωρηθούν φιλορωσικά (Slavyangrad, Rybar, Intel Slava), αλλά θα ελέγξει επίσης το Institute for the Study of War, μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης που βρίσκεται πολύ κοντά στην άλλη πλευρά. "Αν έχεις τρεις ή τέσσερις διαφορετικές πηγές που ευθυγραμμίζονται, τότε μπορείς κατά κάποιο τρόπο να πεις "Εντάξει, αυτό μοιάζει να συμβαίνει"", εξηγεί. "Απλά πρέπει να χρησιμοποιήσεις τη λογική."
Η Ουκρανία τον έκανε, μια διαδικασία που συνέβη οργανικά, αλλά εξακολουθεί να είναι μάλλον εκπληκτική. Πριν από έναν χρόνο, το προσωπικό του κανάλι στο YouTube ήταν ενεργό (το The Duran είναι ενεργό ακόμη περισσότερο, από το 2018, έχοντας ξεκινήσει ως ειδησεογραφικό blog μερικά χρόνια νωρίτερα), αλλά τα βίντεό του είχαν περίπου 5.000 προβολές- μετά ήρθε ο πόλεμος και η δημοτικότητά του εκτοξεύτηκε. Αυτοί οι 159.000 συνδρομητές είναι ως επί το πλείστον άνδρες, ως επί το πλείστον άνω των 35 ετών, προέρχονται από πολλές διαφορετικές χώρες - και φαίνεται να παραμονεύουν σε απροσδόκητα μέρη, αν η δική μου εμπειρία αποτελεί οδηγό. Συναντιόμαστε στο Pieto ένα ήπιο βράδυ Πέμπτης. Υπάρχει ένα περίπτερο εκεί κοντά, τον υπάλληλο του οποίου χαιρετώ περιστασιακά όταν τυχαίνει να στέκεται έξω από το κατάστημα. Δεν μπορώ να μιλήσω τώρα, φωνάζω περαστικά, πηγαίνω σε μια συνέντευξη. Με ρωτάει ποιον θα πάρω συνέντευξη- εξηγώ όσο καλύτερα μπορώ, αναρωτιέμαι πώς να περιγράψω το θέμα μου ("Βλέπεις YouTube...;") - και, προς έκπληξή μου, αυτός ο τυχαίος υπάλληλος αποδεικνύεται θαυμαστής, τα μάτια του φωτίζονται όταν αναφέρω τον Alex- έρχεται μάλιστα λίγο αργότερα από τον Pieto, για να του σφίξει το χέρι και να τον ευχαριστήσει για τα βίντεο. Συμβαίνει αυτό συχνά; "Όλο και περισσότερο τώρα. Στην Κύπρο όχι τόσο πολύ, δεν νομίζω ότι έχω τόσο μεγάλο κοινό εδώ". Ακόμα και εδώ, όμως, τείνει να τον αναγνωρίζουν περίπου μία φορά την εβδομάδα
Βάζεις την Κύπρο στο χάρτη, σημειώνω ελαφρά τη καρδία.
"Το ελπίζω", απαντά αμέσως. "Αυτό είναι ένα άλλο πράγμα που θέλω να κάνω. Για άλλη μια φορά, είμαι σίγουρος ότι οι πολιτικές μου απόψεις πιθανόν να μην ταυτίζονται με πολλές από τις πολιτικές απόψεις των υψηλόβαθμων αξιωματούχων εδώ... Αλλά αισθάνομαι ότι εργάζομαι πολύ σκληρά για να προωθήσω την Κύπρο - και υπήρξαν πολλοί άνθρωποι που ταξίδεψαν στην Κύπρο εξαιτίας των βίντεο μου."
Αλήθεια; Πώς το ξέρει;
"Έχουν έρθει πραγματικά σε επαφή μαζί μου - και μερικές φορές τους συναντώ τυχαία. Μια φορά ήμουν στο Mackenzie στη Λάρνακα και έπεσα πάνω σε κάποιον που έλεγε: "Άλεξ, έκανα τόσο δρόμο από την Καλιφόρνια για να επισκεφτώ την Κύπρο και ήλπιζα να σε συναντήσω". Στην πραγματικότητα, μόλις τις προάλλες συνάντησα ένα άλλο άτομο που ταξίδευε γύρω από το νησί, από τη Γερμανία - επίσης στο Mackenzie! Έκανε παρέα στο Nero και τον συνάντησα τυχαία και μου είπε: "Άλεξ, είμαι από τη Γερμανία. Ήρθα εξαιτίας των βίντεο σου, για να δω την Κύπρο'."
Είναι αναγνωρίσιμος, φυσικά, με τη γενειάδα του και το μεγάλο, γεροδεμένο κορμί του - και εξάλλου, πόσους άλλους ανθρώπους θα δεις να περπατάνε και να μιλάνε με τον εαυτό τους για μισή ώρα, βιντεοσκοπώντας τα πάντα με το κινητό τους; Δεν έχει selfie stick (αξιοσημείωτο, δεδομένου του πόσο σταθερή είναι η εικόνα), πόσο μάλλον κάποιον εικονολήπτη- είναι μόνο αυτός, που περπατάει και μιλάει και προσπαθεί να αποφύγει να τον χτυπήσει αυτοκίνητο ή να χτυπήσει το κεφάλι του σε κάποιο δέντρο. Προσπαθεί να μην κόβει, και σχεδόν ποτέ δεν πηγαίνει για δεύτερη λήψη - αν και μπορεί να ξαναρχίσει "αν δεν μπορώ να βρω τον ρυθμό... Μόλις βρω τη ροή, όμως, και ξεπεράσω τα πρώτα 20-30 δευτερόλεπτα, πηγαίνω μέχρι τέλους", δηλώνει γελώντας. "Πηγαίνω για τα 20 λεπτά, αυτό είναι όλο, όποια λάθη κι αν κάνω! Και κάνω πολλά λάθη στα βίντεό μου - σε ημερομηνίες, σε χρόνους. Αλλά η γενική ανάλυση, κατά τη γνώμη μου, είναι όσο πιο ακριβής μπορώ να την κάνω."
Το Duran δεν είναι μια μεγάλη επιχείρηση- παρόλα αυτά, "θα έλεγα ότι όταν πρόκειται για τη Ρωσία, την Ουκρανία, την Ευρώπη, στον εναλλακτικό τομέα των ειδήσεων, είμαστε από τους κορυφαίους". Υπάρχει μια αλλαγή που αναδεύεται στον κόσμο, και είναι ξεκάθαρο ότι είναι μέρος της- αυτό που λέγεται, είναι αναμφισβήτητο -και μια αρκετά αποθαρρυντική προειδοποίηση- ότι η πλειονότητα των ανθρώπων δεν έχει ακόμη αναδεχθεί. "Για να είμαστε δίκαιοι", παραδέχεται ο Alex, "αν το δικό μου βίντεο έχει 100.000 προβολές, κάποιος άλλος που αναφέρει πόσο κακή είναι η Ρωσία ή πόσο σπουδαίος είναι ο Biden - έχει εκατομμύρια προβολές. Εκατομμύρια!" Χαμογελά ειρωνικά: "Γι' αυτό το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον όταν οι άνθρωποι λένε 'Το κάνεις αυτό για τα λεφτά', ή για τη δόξα, ή 'Είσαι τσιράκι του Κρεμλίνου'... Επειδή θα μπορούσα να έχω 10 φορές περισσότερους θεατές, χρήματα, φήμη, όλα αυτά τα πράγματα, μπορείς να έχεις 10 ή 20 φορές περισσότερα - και χωρίς όλη αυτή την ταλαιπωρία! - αν απλά πλασάρεις την αφήγηση του BBC. Θέλω να πω, θα μπορούσα να διαβάσω ένα άρθρο του BBC και πιθανότατα θα είχα 400.000 προβολές. Και θα μπορούσα να το διαβάσω αυτολεξεί."
Λοιπόν, αλλά, τελικά, τι το κακό έχει η κυρίαρχη αφήγηση; Γιατί να υποστηρίξετε έναν δικτάτορα όπως ο Πούτιν;
"Λοιπόν, ποιος λέει ότι τον υποστηρίζω;". Δεν είναι τόσο απλό, αποστρέφεται- ακόμη και το να αποκαλείς τον Πούτιν δικτάτορα δεν είναι τόσο απλό. Στο τέλος της ημέρας - ανεξαρτήτως ιδεών ή ιδεολογίας - δύο πράγματα ισχύουν, δηλώνει ο Άλεξ. Πρώτον, οι άνθρωποι πρέπει να πηγαίνουν στην πηγή, "να ακούνε τις ομιλίες του και να κρίνουν μόνοι τους"- είναι όλα στην ιστοσελίδα του Κρεμλίνου, "και μεταφράζουν τα πάντα στα αγγλικά λίγο πολύ μέσα σε δύο ώρες αυτά που λέει ο Πούτιν". Δεύτερον, "πρέπει να τους ακούσετε", "αυτοί" είναι οι Ρώσοι- είναι εντελώς ανώριμο και μη βοηθητικό να εξοστρακίζετε τη Ρωσία και να κλείνετε τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, χάνοντας έτσι και την οπτική γωνία του εχθρού σας. "Δεν μπορείς να τους αγνοήσεις - ακόμη και αν πιστεύεις ότι όλα όσα έχουν κάνει είναι λάθος... Δεν μπορείς να τους ακυρώσεις."
Και οι δύο αυτές αρχές είναι κεντρικές σε αυτό που κάνει. Το πρώτο είναι η δημοσιογραφία των πολιτών, οι άνθρωποι μαθαίνουν να σκέφτονται μόνοι τους. Το δεύτερο είναι η δέσμευση, σε αντίθεση με τη λεγόμενη κουλτούρα ακύρωσης - όχι μόνο με τη Ρωσία, αλλά με την κουλτούρα γενικότερα. "Όταν μεγάλωνα, ήταν cool να διαφωνείς και να διαφωνείς", θυμάται, "δεν ήταν πρόβλημα. Μπορούσες να διαφωνήσεις με κάποιον - μπορούσες ακόμη και να έρθεις σε σύγκρουση με κάποιους από τους φίλους σου. Αλλά, στο τέλος της ημέρας, έσφιγγες τα χέρια και πήγαινες για μια μπύρα μαζί."
Αυτό ήταν πολύ παλιά, πολύ πριν από την πόλωση της σημερινής κουλτούρας. Ο Άλεξ δεν δίνει την ακριβή ηλικία του, αλλά ήταν στα μέσα της δεκαετίας του κατά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991 - στην πραγματικότητα βρισκόταν στη Μόσχα, επιστρέφοντας από το οικοτροφείο και μένοντας με τους γονείς του για το καλοκαίρι- θυμάται να περνάει από την Κόκκινη Πλατεία και να βλέπει ανθρώπους να κυματίζουν με τη μπλε-λευκό-κόκκινη ρωσική σημαία, ενώ τρία λεωφορεία με στρατιώτες παρακολουθούσαν τη σκηνή χωρίς να παρεμβαίνουν - πράγμα που θα τον τοποθετούσε τώρα στα τέλη της δεκαετίας των 40. Σπούδασε επιχειρήσεις στις ΗΠΑ και στη συνέχεια ασχολήθηκε με την τεχνολογία ως προγραμματιστής ιστοσελίδων και επιχειρηματίας στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Δεν είναι σαφές σε ποιο στάδιο έγινε πολιτικός, αλλά αναφέρει την εισβολή στο Ιράκ (και την πανωλεθρία με τα όπλα μαζικής καταστροφής) ως ένα πρώιμο μάθημα - και σε κάποιο σημείο πρέπει να άρχισε να εφαρμόζεται το πρώτο από τα δόγματά του, η σημασία του να σκέφτεσαι για τον εαυτό σου
"Ήταν μια εξελικτική διαδικασία, νομίζω, όπου αρχίζεις να βλέπεις τα πράγματα διαφορετικά". Κάποια στιγμή, μπαίνεις (ελλείψει καλύτερης έκφρασης) στην τρύπα του κουνελιού. "Ξέρεις, από τη στιγμή που βλέπεις τα πράγματα όπως είναι, είναι δύσκολο να δεις τα πράγματα με άλλο τρόπο... Είναι δύσκολο να κλείσεις τα μάτια σου και να πεις "Αυτός ο παγκόσμιος ηγέτης είναι κακός επειδή εσύ μου λες ότι είναι κακός", ή "Αυτό το γεγονός ξεκίνησε αυτή τη μέρα εξαιτίας των λόγων που λες ότι ξεκίνησε"". Είναι μέρος - ή σημάδι - των καιρών, αυτοί οι 159.000 συνδρομητές το αποδεικνύουν. "Είμαστε ένα μικρό κανάλι, σε σύγκριση με κάποια άλλα - αλλά εννοώ ότι ο κόσμος είναι αναστατωμένος. Οι άνθρωποι θέλουν απαντήσεις, είναι αναστατωμένοι με το πώς εξελίσσονται τα πράγματα. Είναι αναστατωμένοι με το γεγονός ότι η ποιότητα της ζωής τους υποβαθμίζεται. Είναι αναστατωμένοι με το γεγονός ότι η ηγεσία δεν είναι διαφανής μαζί τους. Και οι άνθρωποι μπορούν να δουν μέσα από πολλές από τις ψευδαισθήσεις των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης, της "ήπιας δύναμης"."
Πώς είναι ο Άλεξ ως άνθρωπος; "Ένας κανονικός άνθρωπος, νομίζω"- ένας απλός πολίτης, όπως αρμόζει σε έναν δημοσιογράφο-πολίτη. Τα χόμπι του τείνουν να είναι αθλητικά (ήταν αστέρι του μπάσκετ στην εφηβεία του), τα αγαπημένα του φαγητά είναι τα μπιφτέκια και τα ζυμαρικά. Δεν ισχυρίζεται ότι είναι διανοούμενος- ο Μερκούρης είναι περισσότερο ο εύγλωττος διανοούμενος στο The Duran, "όταν τον ακούω μερικές φορές λέω "Ουάου, πονάει το μυαλό μου"". Τα δικά του δυνατά σημεία είναι η "εφευρετικότητα" - έτσι, για παράδειγμα, σκέφτηκε έναν μηχανισμό για να φτιάχνει μόνος του βίντεο και να τα κρατάει παρακολουθήσιμα - και πάνω απ' όλα η συνέπεια, "σε σημείο μάλλον διαταραχής! Όπως, αν αρχίσω να πηγαίνω στο γυμναστήριο, θα πηγαίνω στο γυμναστήριο για το υπόλοιπο της ζωής μου... Φροντίζω πάντα να ακολουθώ τις εργασίες μου. Είμαι πολύ προσανατολισμένη στα καθήκοντά μου". Είναι ενδιαφέρον ότι, αν και (προφανώς) σέβεται την ελευθερία του λόγου και θρηνεί για τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα ήταν κάποτε πιο αναρχική -πριν υποταχθεί από τα χρόνια της κρίσης- κουνάει το κεφάλι του όταν τον ρωτάω αν ο ίδιος έχει αναρχικές τάσεις. "Όχι, μου αρέσει η τάξη! Αλλά νομίζω ότι τα δύο μπορούν να συνυπάρξουν."
Ο Άλεξ Χριστοφόρου εμφανίζεται στην πραγματική ζωή όπως εμφανίζεται και στα βίντεό του: μπλοφαρισμένος, καλοδιάθετος, ευθύς, ένας συνηθισμένος τύπος με αίσθηση της διασκέδασης - και, χωρίς αμφιβολία, κάποιες επικίνδυνες ιδέες, αν και ο ίδιος δεν βλέπει γιατί να είναι επικίνδυνες. Η ζωή του πρέπει να έχει αλλάξει πολύ τους τελευταίους μήνες, αφού έγινε τόσο ορατός και αναγνωρίσιμος - αλλά εκείνος απλώς ανασηκώνει τους ώμους του. "Για να είμαι ειλικρινής, δεν παρατηρώ τίποτα από όλα αυτά. Είμαι απλώς ένας τύπος με μια φωτογραφική μηχανή, που κυκλοφορεί τριγύρω. Ίσως η πολιτική μου ανάλυση να είναι τελείως άστοχη, ίσως να είναι εύστοχη. Νομίζω ότι είναι εύστοχη, ως επί το πλείστον... Νομίζω ότι η ιστορία θα αποδείξει ότι εγώ και οι Duran είμαστε σωστοί". Εν τω μεταξύ είμαστε εδώ, με αυξανόμενες τιμές και πανδημίες, με την Ευρώπη σε κατάσταση "αποβιομηχάνισης", με τον κόσμο να κατακερματίζεται και με έναν ατελείωτο πόλεμο στο κατώφλι μας. Και αναρωτιέστε γιατί ο κόσμος εγγράφεται
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
