Πρόσφατα, η Τουρκία κλιμάκωσε τις απειλές της κατά της Ελλάδας και της Κύπρου, όπως μαρτυρούν οι δηλώσεις των Υπουργών Άμυνας και Εξωτερικών του Προέδρου Ερντογάν
Αναφέρονται στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών στο Αιγαίο και την κυριαρχία της Ελλάδας σε αυτά, στις αξιώσεις της Τουρκίας στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου και στη δημιουργία ενός τετελεσμένου γεγονότος στην Αμμόχωστο.
Οι ενέργειες αυτές της Τουρκίας συνιστούν κατάφωρη παραβίαση των αρχών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου που αφορούν την απειλή ή τη χρήση βίας στις διεθνείς σχέσεις των κρατών
Το άρθρο 2, παράγραφος 4 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ προβλέπει ότι "όλα τα Μέλη θα απέχουν από τις διεθνείς σχέσεις από την απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους" για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας
Επιπλέον, το άρθρο 2 περιέχει και άλλες αρχές και υποχρεώσεις που υποστηρίζουν αυτόν τον στόχο.
Μεταξύ άλλων είναι η κυρίαρχη ισότητα όλων των μελών, η καλόπιστη εκπλήρωση των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν τα μέλη και η επίλυση των διεθνών διαφορών τους με ειρηνικά μέσα
Τριάντα χρόνια μετά την υιοθέτηση του Χάρτη, μια σειρά συμβάσεων και εγγράφων διεθνών διασκέψεων επεξεργάστηκαν την ουσία της αρχής της μη χρήσης βίας
Τα έγγραφα αυτά είναι δεσμευτικά για την Τουρκία.
Αξίζει να τα εξετάσουμε, καθώς παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή περιοχή και καταδεικνύουν περίτρανα την έκταση των κατάφωρων παραβιάσεων της αρχής από την Τουρκία.
Το πρώτο είναι η Τελική Πράξη του Ελσίνκι που υιοθετήθηκε την 1η Αυγούστου 1975 από τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, τον σημερινό Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Η σχετική παράγραφος, η οποία είναι δεσμευτική για την Τουρκία ως συμβαλλόμενο μέρος, αναπτύσσει περαιτέρω την αρχή, αναφέροντας ότι "κανένα σκεπτικό δεν μπορεί να επικαλεστεί για να χρησιμεύσει ως δικαιολογία για την προσφυγή στην απειλή ή τη χρήση βίας κατά παράβαση της αρχής."
Ειδική αναφορά γίνεται στην "έμμεση χρήση βίας, στην εκδήλωση βίας με σκοπό την παρακίνηση άλλου συμμετέχοντος κράτους να παραιτηθεί από την πλήρη άσκηση των κυριαρχικών του δικαιωμάτων και στις πράξεις αντιποίνων με βία."
Τέλος, γίνεται σιωπηρή αναφορά στο γεγονός ότι οι διαφορές ή τα ζητήματα που ενδέχεται να προκαλέσουν διαφορές θα πρέπει να αφήνονται για ειρηνική διευθέτηση.
Το έγγραφο της Μαδρίτης, το οποίο ακολούθησε την Τελική Πράξη, θεωρώντας την αρχή της μη χρήσης βίας ως "κανόνα της διεθνούς ζωής", χρησιμοποιεί ισχυρότερη διατύπωση.
Εκφράσεις όπως "η αποφασιστικότητα να τηρηθούν και να εφαρμοστούν πλήρως οι αρχές αυτές και να προωθηθεί με όλα τα μέσα η αυξημένη αποτελεσματικότητά τους" και "η ανάγκη να τηρείται αυστηρά και αποτελεσματικά η αποχή από την απειλή ή τη χρήση βίας" έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα όσον αφορά τη νομική ορολογία.
Τέλος, το Έγγραφο της Στοκχόλμης που υιοθετήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1986 από τη Διάσκεψη για τα Μέτρα Οικοδόμησης Ασφάλειας και τον Αφοπλισμό στην Ευρώπη περιέχει 19 παραγράφους σχετικά με την αρχή της μη χρήσης βίας
Η κυπριακή αντιπροσωπεία ανέλαβε την πρωτοβουλία για την υιοθέτησή τους
Η πρόταση υποβλήθηκε στην Ολομέλεια τον Μάρτιο του 1985.
Αργότερα εκπονήθηκε από την Ομάδα των ουδέτερων και αδέσμευτων χωρών (Αυστρία, Κύπρος, Φινλανδία, Λιχτενστάιν, Μάλτα, Άγιος Μαρίνος, Σουηδία, Ελβετία και Γιουγκοσλαβία) με βάση σχέδιο δήλωσης που υπέβαλε η κυπριακή αντιπροσωπεία
Μεταξύ αυτών των παραγράφων υπάρχουν δύο νέες διατάξεις.
Η μία, υπενθυμίζει το εγγενές δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής αυτοάμυνας σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, και η άλλη, τονίζει ότι η μη τήρηση της υποχρέωσης αποχής από την απειλή ή τη χρήση βίας συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου
Η πρώτη βρήκε το δρόμο της στο κείμενο ως η μόνη εξαίρεση στην αρχή (βλ. άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών).
Η δεύτερη αποτελεί προειδοποίηση κατά όσων δεν θεωρούν υποχρέωσή τους να σέβονται την αρχή.
Επιπλέον, η σύνδεση μεταξύ της ασφάλειας στην Ευρώπη και της ασφάλειας στις μεσογειακές περιοχές στο σύνολό τους εξετάζεται στο πλαίσιο των διατάξεων που περιέχονται στο μεσογειακό κεφάλαιο της Τελικής Πράξης, με πρόθεση την ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας με όλα τα κράτη της περιοχής.
Για πρώτη φορά, έχουμε μαζί μια ποικιλία στοιχείων που προβάλλουν την αρχή της μη χρήσης βίας ως αρχή erga omnes.
Πρόκειται για τις οικουμενικές και ευρωπαϊκές διαστάσεις της αρχής της μη χρήσης βίας την οποία παραβιάζει κατάφωρα η Τουρκία.
Οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου κατήγγειλαν την Τουρκία στα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ πρόσφατα το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έκανε ντεμέκ στην Άγκυρα διαμαρτυρόμενο έντονα για τις απειλές
Θετικό στοιχείο στο θέμα αυτό είναι η θέση της Ουάσιγκτον, του Λονδίνου και των Βρυξελλών ότι δεν αμφισβητείται η κυριαρχία της Ελλάδας στα νησιά του Αιγαίου, ούτε η κυριαρχία της Κύπρου στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη.
Ευοίωνο είναι ότι το κλίμα που δημιούργησε η κρίση στην Ουκρανία προσφέρει την ευκαιρία να καταγγελθεί η Τουρκία για την απειλητική συμπεριφορά της στον ΟΑΣΕ, τον οργανισμό που επιμελώς επεξεργάστηκε την αρχή της μη χρήσης βίας, για να επιβεβαιώσει ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να αποφύγει την εφαρμογή της
Του Δρ Ανδρεστίνου Παπαδόπουλου, Πρέσβη α'.h.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Financial Mirror
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Financial Mirror
Πηγή
