Της Γεωργίας ΜιχαήλΣτα μέσα Σεπτεμβρίου πήραν την απόφαση να επιστρέψουν πίσω στη χώρα τους. Σε μία πατρίδα που αγαπούν, τους είναι οικεία αλλά ακόμη βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου. Όσο δύσκολο τους ήταν να βρουν το θάρρος να φύγουν άλλο τόσο ήταν για να μείνουν. Η Κύπρος τους φιλοξένησε για έξι και πλέον μήνες. Ο κόσμος τους αγκάλιασε αλλά… από την πολιτεία φαίνεται να μη βρήκαν την ίδια ανταπόκριση.
Τη Σβέτα με τις 23χρονες δίδυμες κόρες της και την 35χρονη Τάνια μαζί με τα δίχρονα δίδυμα κοριτσάκια της, της γνώρισα για χάρη προηγούμενου ρεπορτάζ όταν ο πόλεμος βρισκόταν στις αρχές του και είχαν μόλις πρωτοέρθει στην Κύπρο. Βρήκαν καταφύγιο στο νησί μας καθώς στη Λεμεσό διαμένει μία συγγενής τους, η Ιρίνα Σαμαρά.
Μία γυναίκα που ήξερε από πριν, από τον Ελληνοκύπριο σύζυγό της, τι εστί προσφυγιά. Όταν λοιπόν, λίγο πριν από το τέλος του μήνα τηλεφώνησα στην κυρία Ιρίνα για να μάθω νέα τους, η απογοήτευση ήταν έκδηλη στον τόνο της φωνής της.
«Έφυγαν την περασμένη εβδομάδα για την Ουκρανία. Δεν είναι τόσο καλά τα πράγματα εκεί αλλά από την πόλη μας, το Κανατόπ, έφυγαν οι Ρώσοι. Στην ουσία δεν είχαμε κι άλλη επιλογή γιατί ήταν εξίμιση μήνες εδώ μαζί μου αλλά οικονομικά δεν μπορούσα να ανταπεξέλθω άλλο. Ο κόσμος της Κύπρου βοήθησε όσο μπορούσε. Έδιναν ρούχα, φαγητά, παιχνίδια αλλά δεν ήταν αρκετό αν σκεφτεί κανείς τα υπόλοιπα έξοδα, τους λογαριασμούς που έρχονταν με δέκα άτομα στο σπίτι και με δύο μικρά παιδάκια».
Όσο ευγνώμων νιώθει για τον απλό κόσμο άλλο τόσο δυσαρεστημένη αισθάνεται για το κράτος καθώς στη δικιά τους περίπτωση όπως και σε άλλους γνωστούς της Ουκρανούς, δε στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. «Το κράτος βοήθησε μόνο μία φορά, καμία άλλη στήριξη. Μόλις ήρθαν έδωσαν 100 ευρώ για το κάθε παιδί και 340 ευρώ σε κάθε ενήλικα. Φυσικά υπήρξαν και χειρότερα καθώς σε γνωστούς μας έδωσαν το μισό ποσό και το υπόλοιπο δεν το πήραν ποτέ. Και κανείς δε σηκώνει και τα τηλέφωνα για να τους εξηγήσει. Με βοήθησε και ένας οργανισμός για παιδιά, που δε θυμάμαι το όνομα του, και μου έδιναν προμήθειες ή κουπόνια».
Ήθελαν να βρουν δουλειά αλλά… δεν ήταν εύκολο!
Η ίδια εξήγησε ότι δεν περίμεναν ότι το κράτος θα τους προσέφερε τα πάντα αλλά ήθελε να ήταν κάπως πιο υποστηρικτικό.
«Όσοι Ουκρανοί προσέφυγαν προς Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία οι κυβερνήσεις τους βοήθησαν να βρουν δουλειές, που δε χρειαζόταν άμεσα η επικοινωνία καθώς δεν είναι πολλοί Ουκρανοί που μιλάνε αγγλικά ή άλλες γλώσσες. Επίσης τους πρόσφεραν δωμάτια να μένουν αλλά και μηνιαία βοήθεια. Εδώ πραγματικά δε βρήκαμε βοήθεια από το κράτος. Προσπάθησα μέσω του Γραφείου Ευημερίας να βρω δουλειές για τις τρεις από τις τέσσερις γυναίκες, αφού η Τάνια ήταν δύσκολο να δουλέψει λόγω των παιδιών. Κατάφερα να βρω εργασία μόνο για τα δύο νεαρά κορίτσια. Δούλεψαν για τρεις μήνες σε ξενοδοχείο στην Πάφο, το οποίο τους προσέφερε διαμονή και διατροφή. Για τη Σβέτα ήταν πολύ δύσκολο γιατί δεν ήξερε αγγλικά. Όταν της βρήκαν για να δουλέψει ως καθαρίστρια δεν υπήρχε τρόπος μεταφοράς της στην εργασία και εγώ δε μπορούσε να την πηγαινοφέρνω αφού και εγώ εργάζομαι».
«Τα μικρά δεν ήθελαν να φύγουν»
Η απόφαση τους για επιστροφή ήταν μονόδρομος. Αν και σίγουρα ήθελαν να πάνε πίσω στην πατρίδα τους και στους συζύγους / πατεράδες τους, ο φόβος του πολέμου είχε στεριώσει μέσα τους.
«Με έβλεπαν ότι πλέον δυσκολεύομαι και σε συνδυασμό με το ότι είχαν ακούσει πως η ζωή σε κάποιες ουκρανικές περιοχές συνεχιζόταν, μου ζήτησαν αν μπορώ να τις βοηθήσω να επιστρέψουν. Τα μωράκια είχαν καταφέρει να προσαρμοστούν και τους άρεσε εδώ. Το μόνο που τους έλειπε ήταν ο μπαμπάς τους αλλά δεν ήθελα να φύγουν. Ωστόσο η απόφαση είχε παρθεί και με τη βοήθεια των παιδιών μου αγοράσαμε τα εισιτήρια. Στο μεταξύ την επόμενη ημέρα ακούσαμε στις ειδήσεις ότι έριξαν πύραυλο έξω από το Κανατόπ και είχε νεκρούς. Φοβήθηκαν αλλά τι να έκαναν. Δυστυχώς δε ξέρεις από πού μπορεί να σου έρθει».
Πολύωρο ταξίδι επιστροφής και… επιστροφή σε μία αλλιώτικη «κανονική» ζωή
Η μέρα του αποχαιρετισμού είχε φθάσει. Ήταν επίπονη. Από την Κύπρο έφθασαν στη Βαρσοβία και απ’ εκεί πήραν το τρένο για το Κίεβο. «Θα μπορούσαν να είχαν πάρει λεωφορείο που θα ήταν και πιο φθηνά αλλά το ταξίδι θα ήταν ακόμη πιο μακρύ και είχαν μαζί τους και τα παιδάκια. Έτσι αν και πιο ακριβά πήγαν με τρένο. Όταν έφθασαν στο Κίεβο τους περίμενε ένας γνωστός μας από το Κανατόπ με mini bus. Θα έκαναν εναλλακτική διαδρομή καθώς βομβαρδίστηκαν πολλές γέφυρες».
Τα όσα αντίκρισαν χαραγμένα στη ψυχή τους. Στο τέλος της διαδρομής όμως πήραν την καλύτερη ανταμοιβή. Μετά από τόσους μήνες συνάντησαν τους αγαπημένους του. Τα συναισθήματα πρωτόγνωρα και απερίγραπτα. Πλέον όμως θα ζούσαν μία αλλιώτικη ζωή.
«Προσπαθούν όσο γίνεται να επιστρέψουν στους κανονικούς ρυθμούς. Αν και δεν έχει πολύ δουλειά, η Σβέτα επέστρεψε και πάλι στο κομμωτήριο της. Οι 23χρονες δίδυμες της βρίσκονται μαζί της στο Κανατόπ καθώς το διαμέρισμα που έμεναν στο Κίεβο έχει υποστεί ζημιές από βομβαρδισμούς. Θα προσπαθήσουν όμως να βρουν νέο σπίτι. Η Τάνια άνοιξε ξανά το οδοντιατρείο της ενώ οι άντρες τους παραμένουν σε επιφυλακή γιατί ανά πάσα στιγμή τους μπορεί να τους καλέσουν να παρουσιαστούν στο στρατό. Φυσικά όσο κι αν το παλεύουν, υπάρχουν πάρα πολλές δυσκολίες. Στα ράφια των καταστημάτων έχει πολλές ελλείψεις ενώ τα λεωφορεία δεν κινούνται λόγω της ακρίβειας στα καύσιμα».
Τα βράδια η κανονικότητα «χάνεται» ακόμη περισσότερο. «Μετά τις δέκα το βράδυ δεν κυκλοφορεί κανείς. Κλείνουν τα φώτα στα σπίτια για να μη γίνουν στόχοι. Σε μία διαδικτυακή σύνδεση που είχαμε, είδα ότι είχαν βάλει κουβέρτες στα παράθυρα έτσι ώστε αν αφήσουν ανοικτά τα φώτα να μη φαίνεται απ’ έξω και να μειώσουν τον κίνδυνο».
Κρυμμένη σε ένα σπίτι στο δάσος
Από την άλλη η μητέρα της Ιρίνας, που κι αυτή ήταν μέχρι τον Ιούνιο στην Κύπρο αλλά δεν άντεξε μακριά από την πατρίδα της, αποφάσισε να μετακινηθεί στο εξοχικό που έχει σε δάσος έξω από το Κανατόπ.
«Μένει μόνη εκεί. Είναι ένα σπίτι μέσα στο δάσος. Κοντά υπάρχει λίμνη και ποταμός. Επειδή όμως δεν έχει καταστήματα, πηγαίνει μία φορά το μήνα και παίρνει προμήθειες. Εκεί νιώθει πιο ασφαλής γιατί δε μπορούν να περάσουν τα τανκς. Ενώ σε όλες τις γύρω περιοχές είχαν φθάσει οι Ρώσοι, εκεί δεν πήγαν. Απ’ εκεί περνάει μόνο το τρένο αλλά οι Ουκρανοί χάλασαν τη γέφυρα για να μην επιτρέψουν στους Ρώσους να περάσουν. Όπως και να έχει όμως από τη μέρα που έφυγε επικοινωνώ συχνά μαζί της για να γνωρίζει ότι όλα πάνε καλά».
Η ζωή συνεχίζεται. Όπως και οι βομβαρδισμοί. Μαζί τους και η αλληλεγγύη. Έστω κι απ’ τον απλό άνθρωπο. Αν και φαίνεται, καμιά φορά, ότι αυτό και μόνο δεν είναι αρκετό, δίνει και πάλι ελπίδα.
Contents of this article including associated images are belongs Cyprus Times
Views & opinions expressed are those of the author and/or Cyprus Times
Source