Της Γεωργίας Μιχαήλ
Απόγευμα Σαββάτου. Σε ένα συνοικισμό που γνώριζε από πρώτο χέρι τι εστί προσφυγιά. Εκεί έμελλε να φιλοξενηθούν η Σβέτα με τις 23χρονες δίδυμες κόρες της και η 35χρονη Τάνια μαζί με τα δίχρονα δίδυμα κοριτσάκια της. Η πόρτα του σπιτιού της Ιρίνας, που είναι παντρεμένη εδώ και χρόνια στην Κύπρο, άνοιξε. Σκυθρωπά βλέμματα με ένα μουδιασμένο χαμόγελο για καλωσόρισμα. Η Λία και η Άντρια ενώ έπαιζαν στο πάτωμα, σηκώθηκαν πήραν τα νέα τους παιχνίδια και άρχισαν να τα περιεργάζονται. «Έχουν συνηθίσει πλέον. Όλοι τους φέρνουν δώρα αλλά είναι ακόμη φοβισμένα», λέει η Ιρίνα δείχνοντας μου τη θέση μου στον μεγάλο καναπέ.
«Πρόκειται για ανθρώπους που είχαν τα πάντα. Η Σβέτα είχε τον δικό της κομμωτήριο στο Κανατόπ. Οι δίδυμες της τελείωσαν οδοντιατρική, δούλευαν και παράλληλα έκαναν το μεταπτυχιακό τους στο Κίεβο. Η Τάνια είχε το δικό της οδοντιατρείο και έμενε με τον άντρα της κι αυτή στο Κανατόπ μαζί με τα κοριτσάκια τους. Δυσκολεύτηκαν να τα αποκτήσουν και τώρα έφυγαν μακριά από τον πατέρα τους. Οι άντρες έμειναν πίσω». Η Ιρίνα προσπάθησε να με εντάξει στο μονοπάτι των ζωών τους πριν έρθουν αντιμέτωπη με τη φρίκη του πολέμου.
Κανατόπ, η τελευταία πόλη πριν τη Ρωσία, καταλήφθηκε από την 1η ημέρα… «Ο αδερφός μου ζει στη Μόσχα»
Παρά τη σεναριολογία για επικείμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία κανείς δεν πίστευε ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο. «Μένουμε μόνο 100 χιλιόμετρα μακριά από τη Ρωσία. Μιλούμε ρωσικά. Ο αδερφός μου μαζί με την οικογένειά του ζει και εργάζεται στη Ρωσία. Ποτέ δεν πιστεύαμε ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο», είπε με ύφος απόγνωσης αλλά και προβληματισμού η Σβέτα.
Κι όμως έγινε. Η πόλη τους καταλήφθηκε από την πρώτη κιόλας μέρα. «Μπήκαν από τις τρεις πλευρές με τα τανκς. Έχουμε πολλά στρατόπεδα, στρατιωτικό αεροδρόμιο, εργοστάσιο παραγωγής εξαρτημάτων για τα ελικόπτερα. Όλα βομβαρδίστηκαν». Το σπίτι τους απείχε μόλις πέντε λεπτά μακριά. Δε μπορούσε κανείς ούτε να εισέλθει αλλά ούτε και να εξέλθει της πόλης. Μαζί τους είχαν τα δύο μικρά αγγελούδια γι’ αυτό αποφάσισαν να το ρισκάρουν και να μεταφερθούν σε κοντινό χωριό.
«Από την πρώτη ημέρα άδειασαν τα καταστήματα. Ούτε πάνες για τα μικρά δεν έβρισκες. Στο σπίτι της νονάς της Τάνιας ξέραμε έστω ότι θα βρίσκαμε φαγητό για τις μικρές καθώς είχε χωράφι όπου φύτευε διάφορα προϊόντα και τα φύλαγε. Το γάλα της κατσίκας της ήταν αποκλειστικά για τα κορίτσια ενώ επειδή στη Λία αρέσει πολύ το ψωμί και δεν υπήρχε σε ποσότητες, οι ενήλικες απέφευγαν να φάνε για να μείνει περισσότερο για τη μικρή».
«Δεν είναι τίποτα. Χτυπάει ο θείος με το σφυρί»
Κανείς τους μέχρι τότε δεν ήξερε τι εστί πόλεμος. Ο διαπεραστικός ήχος της προειδοποιητικής σειρήνας για επικείμενο βομβαρδισμό έγινε η καθημερινότητα τους.
«Τα μικρά έκλαιγαν. Άκουγαν τις εκρήξεις και τους βομβαρδισμούς και φοβόντουσαν. Η μαμά τους προσπαθούσε να τα καθησυχάσει λέγοντας τους ότι ήταν ο θείος τους και χτυπούσε με το σφυρί. Κάθε φορά που χτυπούσε η σειρήνα Τάνια φώναζε τη «να κρυφτούμε» στους ενήλικες και έτσι έμαθαν και τα παιδιά ότι όταν την άκουγαν έπρεπε η μία να τρέξει στον μπαμπά και η άλλη στη μαμά, για να τις ντύσουν πολύ καλά και να πάνε στο υπόγειο. Βασικά ήταν δίπλα από το σπίτι. Άνοιγες μία πόρτα και και κατεβαίνεις κάτω. Εκεί φυλάγανε φρούτα και πατάτες. Είναι πολύ μικρό, ίσα ίσα που μας χωρούσε. Έκανε πολύ κρύο, είχε πολύ υγρασία. Ενημερωνόμασταν από μία εφαρμογή στο κινητό για το πότε τελείωνε η επίθεση και επιστρέφαμε στο σπίτι μέχρι την επόμενη φορά». Κανείς όμως δεν ήξερε πότε θα ήταν. Στα επόμενα πέντε λεπτά, στη μία ώρα… Κανείς.
Τα όνειρα κομματιάστηκαν και στο Κίεβο
Την ίδια ώρα και το Κίεβο προετοιμαζόταν πλέον για επιθέσεις. Η Λίζα και η δίδυμη αδερφή της ξύπνησαν στις 05:30 από το θόρυβο της έκρηξης. Το διαμέρισμα τους ήταν κοντά στο αεροδρόμιο που βομβαρδίστηκε. Δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη. Πήραν τηλέφωνο φίλους και γνωστούς. Ο εφιάλτης ξύπνησε. «Μας τηλεφώνησε η κουμπάρα της Τάνιας και μας είπε ετοιμαστείτε, πάρτε τα απαραίτητα και κατεβείτε στο υπόγειο της πολυκατοικίας για να κρυφτείτε».
Κοίταξαν όμως από το παράθυρο του διαμερίσματος τους και είδαν τον κόσμο πανικόβλητο να τρέχει και αποφάσισαν να πάνε στο μετρό, όπου και έμειναν για μία ώρα. Ένιωθα όμως ανασφάλεια. Μαζί με την κοπέλα που τους ειδοποίησε και τον 5χρονο γιο της αποφάσισαν να περάσουν στην αριστερή πλευρά του ποταμού. Εκεί υπήρχαν μονοκατοικίες και πίστευαν ότι θα ήταν πιο ασφαλείς. Έμειναν μόνο για μία μέρα καθώς το βράδυ οι ουκρανικές δυνάμεις κατέρριψαν ρωσικό αεροσκάφος και τα συντρίμμια του χτύπησαν και κατέστρεψαν διπλανά σπίτια. Τότε κατάλαβαν ότι δεν ήταν προστατευμένες ούτε και εκεί. Γνωστοί τους στρατιώτες τους βοήθησαν και πάλι να επιστρέψουν. Ωστόσο όπου κι αν πήγαιναν κινδύνευαν. Ήθελαν αλλά δε μπορούσαν να βρεθούν δίπλα στους γονείς καθώς το Κανατόπ είχε αποκλειστεί. Έτσι αποφάσισαν να φύγουν προς την Πολωνία ή τη Ρουμανία. Αναχώρησαν με τρένο αλλά η διαδρομή δεν ήταν εύκολη καθώς δεν ήταν προσβάσιμες όλες οι περιοχές. Το θετικό ήταν πως όλες αυτές τις μέρες είχαν επικοινωνία με τους γονείς του και γνώριζαν ότι ήταν καλά.
«Το χειρότερο να ξέρεις ότι τα παιδιά σου κινδυνεύουν και δε μπορείς με τίποτα»
Πριν καν ανοίξει το στόμα της γνώριζε ότι οι μνήμες θα την κάνουν να κλάψει. Η Σβέτα με τρεμάμενη φωνή προσπάθησε να περιγράψει το πώς ένιωθε όταν τα κορίτσια της βρίσκονταν πολλά χιλιόμετρα μακριά της. «Ήταν μόνα τους στο Κίεβο. Επικοινωνούσαμε αλλά ένιωθα στο τηλέφωνο τον φόβο τους. Εκτός το «φοβάμαι, φοβάμαι», δεν είχαν κάτι άλλο να πουν. Το χειρότερο είναι ότι ξέρεις ότι τα παιδιά σου κινδυνεύουν και δε μπορείς με τίποτα να τα βοηθήσεις. Μέχρι που έφυγαν στην Πολωνία και ησύχασα λίγο αλλά και πάλι υπήρχε ο φόβος ότι μπορεί να μη συναντηθούν ποτέ ξανά».
14 μέρες μετά τον πόλεμο κι αφού η κατάσταση γινόταν όλο και πιο δύσκολη η Σβέτα με την Τάνια και τα δίδυμα θα έφευγαν για τα σύνορα της Πολωνίας. Μία απόσταση περίπου 17 ωρών που θα διαρκούσε, λόγω των καταστάσεων, μία εβδομάδα. Έμαθαν για τον ανθρωπιστικό διάδρομο που θα άνοιγε στο Σούμι και θα έφευγαν απ εκεί. Μπήκαν στο αυτοκίνητο μαζί με τους συζύγους τους και όδευσαν προς δρόμους που γνώριζαν ότι δε μπορούσαν να περάσουν τανκς.
Η σπαρακτική ώρα του αποχαιρετισμού και το κλάμα των μικρών που λύγισε τους πάντες
Κατάφεραν να φθάσουν όλοι μαζί ασφαλείς μέχρι τα σύνορα. Δεν υπήρχε όμως χαρά. Ανακούφιση ναι αλλά ο πόνος του χωρισμού τους ξερίζωνε την καρδιά.
«Στα σύνορα υπήρχε και πολύς κόσμος που ήταν πιο ήρεμος γιατί δεν είχε ζήσει τους βομβαρδισμούς και την καταστροφή. Για μας ήταν οδυνηρό γιατί ξέραμε πού θα επέστρεφαν οι άντρες μας. Αν δεν ήταν η Τάνια με τις δίδυμες και αφού γνώριζα ότι οι κόρες μου πλέον ήταν ασφαλείς στην Πολωνία θα έμενα με τον άντρα μου», μαρτύρησε η Σβέτα.
Πήγαιναν σε κάτι καινούργιο και έτσι πίστευαν ότι θα… ξεγελούσαν κάπως τα κοριτσάκια τους. «Δεν περιμέναμε ότι οι μικρές θα έκλαιγαν τόσο πολύ. Προσπαθήσαμε να τους δείξουμε ότι πάμε σε κάτι νέο αλλά ούρλιαζαν από το κλάμα. Ήθελαν τον μπαμπά τους. Τότε λυγίσαμε όλοι. Ακόμα κι όταν επικοινωνήσαμε ξανά μαζί τους για να δούμε αν είναι καλά, οι άντρες μας έκλαιγαν κι αυτοί σαν μικρά παιδιά».
Η επανασύνδεση, το ταξίδι στην Κύπρο και το εμπόδιο της γλώσσας για ανεύρεση δουλειάς
Για δύο εβδομάδες οι νεαρές οδοντίατροι φιλοξενούνταν σε μία γνωστή τους σε μία μικρή πόλη στην Πολωνία. «Δεν κοιμόμασταν. Νιώθαμε ασφαλείς αλλά οι γονείς, οι φίλοι και οι γνωστοί μας ήταν στη δίνη του πολέμου», ανέφερε η Λίζα.
Η Σβέτα και η Τάνια φιλοξενούνταν από μία άλλη οικογένεια γνωστών τους, σε μία πόλη 200 χιλιόμετρα μακριά από τη Βαρσοβία. Η συνάντηση της Σβέτας με τις κόρες της έγινε τυχαία. Βρέθηκαν την επόμενη ημέρα στη Βαρσοβία όταν πήγαν να πάρουν φαγητό. Με δάκρυα στα μάτια ανέφεραν πως όταν αντιλήφθηκαν ότι ξανά συναντήθηκαν έτρεξαν, όπως ποτέ άλλοτε, για να μπουν στην αγκαλιά της μητέρας τους.
Επόμενος σταθμός η Κύπρος, όπου τους ανέμενε η Ιρίνα. Νιώθουν ευγνώμον ότι κατάφεραν να βρουν μία ασφαλή στέγη αλλά… δεν είναι η χώρα τους. Δε γνωρίζουν τη γλώσσα κι αυτό είναι ένα μεγάλο εμπόδιο. Οι 23χρονες κοπέλες ψάχνουν για δουλειά ωστόσο εκτός από τη μητρική τους γλώσσα και τα ρωσικά, γνωρίζουν μόνο λίγα αγγλικά. Οι ίδιες, όπως λένε, θα μπορούσαν να απασχολούν και να ψυχαγωγούν παιδιά, κάτι που έκαναν πριν ξεκινήσουν να εργάζονται ως οδοντίατροι. Αν και ελπίζουν ότι όλο αυτό θα τελειώσει σύντομα και θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
«Κλαίνε όταν βλέπουν τον πατέρα τους… Η εικόνα όσων έχουν μείνει πίσω είναι αλλιώτικη»
Η ψυχή τους είναι στην Ουκρανία με τους μπαμπάδες και τους συζύγους. Όσα κι αν τους προσφέρει κανείς παραμένει αυτό το τεράστιο κενό.
«Επικοινωνούν μέσω του διαδικτύου. Όταν δεν καταφέρουν να μιλήσουν, κυριαρχεί ο τρόμος μήπως έγινε κάτι κακό. Όταν τα κοριτσάκια βλέπουν τον μπαμπά τους κλαίνε και τον αναζητούν. Λυγίζουν και οι γονείς. Ήταν πολύ δεμένες και με τον πατέρα τους. Δίνει ο ένας κουράγιο στον άλλο. Καμιά φορά δεν έχουν λόγια. Κάθονται απλά και κοιτάζονται. Δεν κάνουν παράπονα. Τα πράγματα είναι δύσκολα», λέει δακρυσμένη η Ιρίνα, η οποία προσπαθεί με κάθε τρόπο και στον δικό της πόνο να τους κάνει έστω και λίγο να ξεχαστούν.
«Η εικόνα όσων έχουν μείνει πίσω είναι αλλιώτικη. Έχουν χάσει πολύ βάρος, τα μάτια τους έχουν μαύρους κύκλους. Δεν έχουν φαγητό. Προσπαθούσαν με κάθε ευκαιρία να βγουν από την πόλη για να αγοράσουν ότι βρουν μαγιά, ζάχαρη, κρεμμύδια για να πάρουν σε οικογένειες να φάνε. Τώρα δεν υπάρχουν όμως ούτε βενζίνη ούτε φάρμακα. Κάθονται και οι ίδιοι και αναμένουν. Προς το παρόν σε εμάς έχουν νερό. Ο κόσμος γυρεύει φαγητό μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Γράφουν, για παράδειγμα, αν μπορεί κάποιος να μου πωλήσει λίγο γάλα ή λίγο αλεύρι και κάνουν ανταλλαγές. Την περασμένη εβδομάδα άνοιξαν δύο φορές ανθρωπιστικό διάδρομο αλλά επειδή στο Σούμι μία φορά τον βομβάρδισαν, πλέον ο κόσμος φοβάται».
Ακόμα και γι’ αυτούς που διέφυγαν ο πόλεμος συνεχίζεται
Η Σβέτα εξομολογείται ότι αν όλο αυτό κρατήσει για χρόνια θα ήθελε να επιστρέψει ακόμη και έτσι δίπλα στον σύζυγό της. Οι μέρες κυλάνε αργά. Τα όσα βίωσαν δε μπορούν να βγουν από το μυαλό τους. Γνωστοί τους πέθαναν, οι άνθρωποι τους ακόμη κινδυνεύουν. «Ένα οκτάχρονο παιδάκι που βρισκόταν στο πάρκο με τις δίδυμες είχε μετακομίσει με την οικογένεια τους κοντά μας από το Ντόνεσκ, όπου υπήρχαν συρράξεις τα τελευταία χρόνια και ήδη η ψυχολογία του είχε ταραχθεί. Κάποια στιγμή όταν ήχησαν οι σειρήνες το παιδάκι αυτό πέθανε από τον φόβο του. Τρόμαξε τόσο πολύ, που προσπαθούσε να αναπνεύσει αλλά δε μπορούσε. Ένα άλλο πάλι παιδάκι, ηλικίας περίπου πέντε χρόνων, σταμάτησε ξαφνικά να μιλάει. Πιθανότατα από τον φόβο του. Δε μπορούμε να τους ξεχάσουμε».
Τα δικά τους παιδιά γλίτωσαν από τις ρουκέτες αλλά η παιδική τους ψυχούλα έχει στιγματιστεί. Όταν βγουν έξω λένε ότι στην Κύπρο το «σφυρί δε χτυπά». Πριν τον πόλεμο ήταν ζωηρά και δραστήρια, τώρα πλέον είναι πιο ήσυχα. Τι χρειάζονται τώρα; Να σμίξει και πάλι η οικογένεια τους. Να ξανά αγκαλιάσουν τον μπαμπά τους. Να δουν την μαμά τους να χαμογελάει από την καρδιά της. Να σταματήσει το «σφυρί» να χτυπάει στην Ουκρανία και να μην ηχήσει ποτέ ξανά πουθενά.
Contents of this article including associated images are belongs Cyprus Times
Views & opinions expressed are those of the author and/or Cyprus Times
Source
