«Κέντρο εξαγωγής λογισμικών παρακολούθησης η Κύπρος». Το προσχέδιο έκθεσης της PEGA Ποια συστήματα παρακολούθησης συσχετίζονται με την Κύπρο Τι αναφέρει για το περιβόητο «κατασκοπευτικό βαν»
Toυ Νικόλα Πέτρου Καπαρτή
Άκρως ανησυχητικά για την παραβίαση των προσωπικών δεδομένων των πολιτών Κυπριακής Δημοκρατίας είναι τα ευρήματα της προκαταρτικής έκθεσης της Εξεταστικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διερεύνηση της χρήσης του Pegasus και αντίστοιχων λογισμικών κατασκοπείας παρακολούθησης.
Όπως καταγράφεται στην προκαταρτική έκθεση που παρουσίασε η εισηγήτρια της εξεταστικής επιτροπής, Sophie In ‘t Veld, η Κύπρος φαίνεται να διαθέτει ισχυρό νομικό πλαίσιο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την προστασία της ιδιωτικής ζωής, καθώς και για την έγκριση της επιτήρησης για εξαγωγές συστημάτων παρακολούθησης, ωστόσο στην πράξη φαίνεται ότι οι κανόνες είναι εύκολο να παρακαμφθούν και υπάρχουν στενοί δεσμοί μεταξύ της πολιτικής, της ασφάλειας υπηρεσιών και του κλάδο επιτήρησης.
Παράλληλα η επιτροπή PEGA διαπιστώνει πως η χαλαρή εφαρμογή των κανόνων στην Κύπρο φαίνεται πως καθιστούν τη χώρα ελκυστικό τόπο για το εμπόριο λογισμικών κατασκοπείας. Σημειώνει επίσης πως η Κύπρος ενδιαφέρει στρατηγική τη Ρωσία, την Τουρκία και τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα υποδεικνύει πως οι στενές σχέσεις της χώρας μας με το Ισραήλ οδηγούν σε ένα αμοιβαίο όφελος σε ό,τι αφορά το εμπόριο λογισμικών παρακολούθησης. «Οι άδειες εξαγωγής για spyware έχουν γίνει νόμισμα στις διπλωματικές σχέσεις», συμπληρώνει.
Ενδεικτικά η Επιτροπή PEGA υποδεικνύει πως παρά τους κανόνες που ορίζονται στον Κανονισμό Διπλής Χρήσης, η Κύπρος φαίνεται να έχει γίνει ένας ελκυστικός εξαγωγικός κόμβος πώληση λογισμικών κατασκοπείας. Επεξηγεί μάλιστα πως χωρίς τη σωστή και ουσιαστική επιβολή των νόμων της ΕΕ δημιουργείται άφθονος χώρος για την παράνομη χρήση λογισμικών παρακολούθησης.
Επιπρόσθετα η επιτροπή PEGA αναφέρει πως η Κύπρος είναι ένας από τους εξαγωγικούς κόμβους της ΕΕ και περίπου 29 ισραηλινές εταιρείες κατασκοπευτικού λογισμικού είναι πλέον εγγεγραμμένες στην Κύπρο, σημειώντας πως είναι εξαιρετικά σημαντικό η χώρα μας να υπογράψει τον Διακανονισμό του Wassenaar, ως το τελευταίο κράτος μέλος της ΕΕ που θα το πράξει.
Σημειώνεται πως ο Διακανονισμός του Wassenaar δεν είναι δεσμευτικός για τα συμμετέχοντα κράτη και εναπόκειται στην κυβέρνηση του κάθε κράτος-μέλους της ΕΕ να υπογράψει το εν λόγω διακανονισμό.
Ποια συστήματα παρακολούθησης συσχετίζονται με την Κύπρο
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στα συμπεράσματα της έκθεσης «αν και δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα, μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε ότι όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε αγόρασαν ένα ή περισσότερα λογισμικά παρακολούθησης».
Εξηγεί δε, πως η NSO πούλησε τα προϊόντα της σε 22 τελικούς χρήστες σε τουλάχιστον δεκατέσσερα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων την Πολωνία, την Ουγγαρία, την Ισπανία, την Ολλανδία και το Βέλγιο. «Σε τουλάχιστον τέσσερα κράτη μέλη (Πολωνία, Ουγγαρία, Ελλάδα και Ισπανία) έχει γίνει παράνομη χρήση λογισμικού παρακολούθησης, ενώ υπάρχουν υποψίες χρήση τους και στην Κύπρο», υπογραμμίζει η Επιτροπή PEGA.
Επίσης η επιτροπή PEGA διαπιστώνει πως η Κύπρος και η Βουλγαρία, χρησιμεύουν ως ο κόμβος εξαγωγών λογισμικών παρακολούθησης, ενώ η Ιρλανδία προσφέρει ευνοϊκές δημοσιονομικές ρυθμίσεις σε μεγάλο προμηθευτή λογισμικού κατασκοπείας και το Λουξεμβούργο, είναι ένας τραπεζικός κόμβος για πολλούς «παίκτες» στον κλάδο του spyware.
Παράλληλα, σημειώνεται πως η Intellexa έχει παρουσία σε Ελλάδα, Κύπρο, Ιρλανδία, Γαλλία και Ουγγαρία, και πως ο Διευθύνων Σύμβουλός της έχει διαβατήριο Μάλτας. Ενώ εντοπίζει πως η NSO έχει παρουσία σε Κύπρο και Βουλγαρία και διεξάγει τις χρηματοοικονομικές της δραστηριότητες μέσω Λουξεμβούργο.
Τι αναφέρει για το περιβόητο «κατασκοπευτικό βαν»
Σε ό,τι αφορά το περιβόητο «κατασκοπευτικό βαν» που τέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας σφαίρας το 2019 η έκθεση της επιτροπής καταγράφει πως η Κύπρος συγκλονίστηκε από το σκάνδαλο μετά από συνέντευξη του Ταλ Ντίλιαν στο Forbes και καταγράφει τα όσα διαδραματίστηκαν γύρω από την όλη υπόθεση.
Η επιτροπή σημειώνει πως από τις έρευνες που ακολούθησαν, προέκυψε ότι ο Ταλ Ντίλιαν είχε λάβει κυβερνητική άδεια για πείραμα στον εθνικό αερολιμένα της χώρας και για συλλογή προσωπικών δεδομένων επιβατών μέσω του αεροδρομίου Λάρνακας. «Η έρευνα για το βαν του Ταλ Ντίλιαν έδειξε περαιτέρω ότι η Κύπρος έχει γίνει πρόσφορο έδαφος για πειραματισμό εξοπλισμού επιτήρησης από την κυπριακή βάση οι ίδιες οι εταιρείες», επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, στην έκθεση.
Στην έκθεση καταγράφονται επίσης οι καταγγελίες του ΑΚΕΛ πως πάνω από 9,5 εκατομμύρια συσκευές παρακολουθήθηκαν παράνομα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του «κατασκοπευτικού βαν» στο αεροδρόμιο. «Αυτό το περιστατικό μπορεί να έχει πολιτική σημασία πέρα από την παραβίαση του απορρήτου των επιβατών», υπογραμμίζεται στην έκθεση.
Τέλος, η έκθεση αναφέρει πως ο δημοσιογράφος Μακάριος Δρουσιώτης φέρεται να παρακολουθείται από την κυβέρνηση από τον Φεβρουάριο του 2018, κάτι το οποίο η κυβέρνηση έχει αρνηθεί.
Όταν αφορά την «επίκληση της εθνικής ασφάλειας, δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες που ορίζουν τη χρήση συσκευών παρακολούθησης και την προστασία των συνταγματικών δικαιωμάτων των πολιτών», υποδεικνύει η Επιτροπή PEGA στην έκθεση της.
Contents of this article including associated images are belongs Cyprus Times
Views & opinions expressed are those of the author and/or Cyprus Times
Source