-
.
- English
Κάποιοι ανέπνευσαν με ανακούφιση στις 15 Δεκεμβρίου, όταν έγινε γνωστό ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησαν να τροποποιήσουν το σχέδιο κειμένου ενός νέου νόμου που πρόκειται να εκδοθεί, διαγράφοντας τη διατύπωση που επέτρεπε στις κυβερνήσεις να κατασκοπεύουν δημοσιογράφους για λόγους εθνικής ασφάλειας. Αλλά μην μετράτε τις κότες σας πριν εκκολαφθούν
Η διαμάχη περιστράφηκε γύρω από το άρθρο 4 της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, το οποίο περιείχε ένα παραθυράκι που επέτρεπε τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού σε παρόχους υπηρεσιών μέσων μαζικής ενημέρωσης, υπαλλήλους τους ή μέλη της οικογένειάς τους, όταν η ανάπτυξη δικαιολογείται, κατά περίπτωση, για λόγους εθνικής ασφάλειας και είναι σύμφωνη με το άρθρο 52 παράγραφος 1 του Χάρτη και άλλο ενωσιακό δίκαιο ή η ανάπτυξη γίνεται σε έρευνες για σοβαρά εγκλήματα.
Προκάλεσε ανατριχίλα στους ακτιβιστές και γενικά στους ανθρώπους που ανησυχούν για τις ελευθερίες των μέσων ενημέρωσης, καθώς, κρίσιμα μεταξύ άλλων, θα διέλυε την ιερή αρχή της προστασίας των δημοσιογραφικών πηγών.
Κατά ειρωνεία της τύχης, η ίδια νομοθεσία πλασάρεται ως διασφαλίζουσα την ελευθερία των δημοσιογράφων. Από την άλλη, όπως συμβαίνει τόσο συχνά με τους νόμους της ΕΕ, έρχονται με αστερίσκους που αναιρούν τον δηλωμένο σκοπό τους.
Τι άλλαξε λοιπόν πραγματικά στην τελευταία αναθεώρηση; Η αναφορά στην εθνική ασφάλεια αφαιρέθηκε. Σύμφωνα με τη Γερμανίδα νομοθέτη της ΕΕ Sabine Verheyen, οποιαδήποτε παρακολούθηση, όπως η χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού στις συσκευές των δημοσιογράφων, θα είναι δυνατή μόνο εάν υπάρχει δικαστική απόφαση και μόνο για σοβαρά εγκλήματα
Όχι μόνο για ό,τι μπορούν να ονομάσουν εθνική ασφάλεια, είπε η ίδια.
Όμως, όπως αναφέρει το Euroactiv, το αναθεωρημένο κείμενο του νόμου εξακολουθεί να επιτρέπει εξαιρέσεις στις υποκλοπές των δημοσιογράφων αυτές αφορούν τις έρευνες των αρχών για έναν προκαθορισμένο κατάλογο σοβαρών εγκλημάτων, όπως η τρομοκρατία και η δολοφονία.
Για να μπορούν οι αρχές να κατασκοπεύουν τα μέσα ενημέρωσης, θα πρέπει να έχουν προηγούμενη άδεια από δικαστή ή ανεξάρτητη αρχή. Οι δημοσιογράφοι που θίγονται θα ενημερώνονται εκ των υστέρων και θα μπορούν να αμφισβητήσουν την παρακολούθηση στο δικαστήριο.
Επιπλέον, οι επιμέρους χώρες της ΕΕ μπορούν να θεσπίσουν αυστηρότερους ή λεπτομερέστερους κανόνες από αυτούς της νομοθεσίας της ΕΕ.
Κάτι που παραπέμπει σε ένα άρθρο της εφημερίδας Πολίτης εδώ, δύο ημέρες πριν από την πολιτική συμφωνία σχετικά με τη διατύπωση της νομοθεσίας της ΕΕ. Η εφημερίδα δεν υπέπεσε στο δόλωμα και σχολίασε ότι ακόμη και αν το άρθρο 4 χτυπηθεί, η κυπριακή εσωτερική νομοθεσία προβλέπει ήδη την παρακολούθηση των ιδιωτικών επικοινωνιών για λόγους εθνικής ασφάλειας. Και δεδομένου ότι ο νόμος καλύπτει τους πάντες, προφανώς ισχύει και για τους δημοσιογράφους.
Ο νόμος για την προστασία του απορρήτου των ιδιωτικών επικοινωνιών που τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2020, επιτρέπει στην αστυνομία και τις μυστικές υπηρεσίες να παρακολουθούν τις ιδιωτικές επικοινωνίες για σοβαρά εγκλήματα και για λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι διωκτικές αρχές επιτέλους πραγματοποίησαν την επιθυμία τους, αφού επί χρόνια διαμαρτύρονταν ότι τα χέρια τους ήταν δεμένα επειδή το υλικό αυτό δεν ήταν αποδεκτό ως αποδεικτικό στοιχείο στο δικαστήριο.
Η παρακολούθηση επιτρέπεται για τη διερεύνηση εγκλημάτων όπως η ανθρωποκτονία εκ προμελέτης, η ανθρωποκτονία, η τρομοκρατία, η κατασκοπεία, η εμπορία ανθρώπων, η διακίνηση ναρκωτικών, η παιδική πορνογραφία και η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Όπως αναφέρει ο Πολίτης, από το 2020 οι αρχές δεν μπορούν να αναπτύξουν αυτό το νομικό οπλοστάσιο επειδή τα συστήματά τους δεν έχουν συνδεθεί με εκείνα των τηλεπικοινωνιακών παρόχων. Αυτό αναμένεται στις αρχές του επόμενου έτους. Μόλις γίνει η σύνδεση, η αστυνομία και οι μυστικές υπηρεσίες θα έχουν πρόσβαση σε πραγματικό χρόνο στα συστήματα των παρόχων όταν παρακολουθούν ένα άτομο. Οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών υποχρεούνται επίσης να ενημερώνουν τον αρχηγό της αστυνομίας ή τον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών κάθε φορά που ένας ύποπτος μεταφέρει τον τηλεφωνικό του αριθμό σε άλλον πάροχο
Η παρακολούθηση θα είναι δυνατή μόνο με δικαστική απόφαση. Ο αρχηγός της αστυνομίας ή ο επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας θα υποβάλει αίτηση στον γενικό εισαγγελέα ζητώντας άδεια για τη δικαστική εντολή. Ο γενικός εισαγγελέας θα εξετάσει το αίτημα και θα το εγκρίνει ή θα το απορρίψει. Μόλις εκδοθεί από δικαστή, η εντολή παρακολούθησης μπορεί να ισχύει για έως και δύο χρόνια, με δυνατότητα ανανέωσης για άλλα δύο.
Ο νόμος δεν ισχύει για το απόρρητο δικηγόρου-πελάτη, οπότε αυτό παραμένει άθικτο.
Η εφαρμογή θα παρακολουθείται από επιτροπή, η οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να ελέγξει αν οι αρχές έχουν παραβιάσει κάποιον από τους όρους που προβλέπονται σε δεδομένη δικαστική εντολή. Οποιαδήποτε τέτοια παραβίαση συνιστά ποινικό αδίκημα και οι παραβάτες υπόκεινται σε ποινές φυλάκισης έως και πέντε ετών ή σε πρόστιμο έως και 50.000 ευρώ ή και στις δύο αυτές ποινές
Ενώ μπορεί να ακούγεται ότι υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις για την αποτροπή της κατάχρησης, η εμπειρία από όλο τον κόσμο λέει το αντίθετο. Για παράδειγμα, ο Christophe Bigot, ειδικός στο δίκαιο του Τύπου στη Γαλλία, δήλωσε στον ιστότοπο Disclose ότι στη χώρα του οι αρχές που ζητούν και λαμβάνουν ένταλμα παρακολούθησης από δικαστή ισοδυναμεί με απλή τυπική διαδικασία
Μπορούμε επίσης να σκεφτούμε τα μυστικά δικαστήρια Fisa (Federal Intelligence Surveillance Act) στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μεταξύ 1979 και 2012 οι δικαστές έκαναν δεκτές τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες σε ποσοστό 99,97% των αιτημάτων παρακολούθησης ex parte.
Συνολικά, όχι πολύ καθησυχαστικό, ακόμη και όταν ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση έχει ιδιαίτερη ευαισθησία στα θέματα των δημοσιογράφων και άφησε να εννοηθεί ότι ήταν η δική του παρέμβαση της τελευταίας στιγμής που βοήθησε στην άμβλυνση του κειμένου του νόμου της Ε.Ε.
Για να μην γίνω συνωμοσιολόγος, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν μιλούσε με κάποιον στο τηλέφωνο για την Cyprus Mail, ο συγγραφέας άκουσε αυτόν τον ήχο του κλικ. Και κατά τη διάρκεια των ετών, τουλάχιστον δύο άτομα που κατέχουν ανώτερες θέσεις σε δημόσιους οργανισμούς είπαν στον συγγραφέα ότι ήταν πεπεισμένοι ότι τα τηλέφωνά τους παρακολουθούνται.
Αυτό βέβαια δεν πρέπει να μας σοκάρει. Ξέρουμε ότι συνεχίζεται. Αλλά με τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις να είναι πλέον νόμιμες σύμφωνα με την κυπριακή νομοθεσία, αυτό θα δημιουργήσει ένα ανατριχιαστικό αποτέλεσμα τόσο για τους δημοσιογράφους όσο και για τις πηγές μας.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα και/ή της Cyprus Mail
Πηγή
