Ο ΘΕΟ ΠΑΝΑΓΙΔΗΣ ανακαλύπτει ότι λίγοι άνθρωποι καταλαβαίνουν τον κύκλο της ζωής καλύτερα από τη Φλορεντίνα Μελά, την 28χρονη υπεύθυνη κηδειών
Την περασμένη Κυριακή, 3 Απριλίου, η Φλορεντίνα Μελά είχε τα γενέθλιά της- έκλεισε τα 28 της χρόνια. Είναι περιποιημένη, φιλική και ευχάριστη. Τα χόμπι της περιλαμβάνουν το γυμναστήριο, την παρέα με τους φίλους της, "να μαθαίνει νέα πράγματα και να εξερευνά τα πάντα". Βρίσκεται στο Instagram (@thesnobbear), όπου, κάτω από ένα μάλλον αινιγματικό απόσπασμα - "M7:1-2NIV"- αναφέρεται χαριτολογώντας στον εαυτό της ως "μια Νεοϋορκέζα στην καρδιά". Είναι μια ζωηρή νεαρή γυναίκα που περιβάλλεται, τις περισσότερες φορές, από γηρατειά και θάνατο. Η Φλορεντίνα είναι υπεύθυνη κηδειών.
Το εν λόγω γραφείο κηδειών - ένα από τα παλαιότερα στην Κύπρο, που ιδρύθηκε από τον πατέρα της το 1980 - ονομάζεται Archangel Funeral Services, με το κεντρικό γραφείο στη Λεμεσό και ένα υποκατάστημα στη Λευκωσία. Συναντιόμαστε στην τελευταία τοποθεσία, περιτριγυρισμένη από τα συνηθισμένα απαλά χρώματα και τα καλαίσθητα ζοφερά παρελκόμενα, και μιλάει για το γεγονός ότι είναι μια 20άρα -ειδικά μια γυναίκα- σε ένα επάγγελμα που διακρίνεται περισσότερο για τους μεσήλικες άνδρες με τα νεκρικά μαύρα κοστούμια. "Φανταστείτε να βλέπετε μια οικογένεια που έχει χάσει ένα αγαπημένο της πρόσωπο, τον πατέρα τους, τη μητέρα τους, ίσως και ένα παιδί", θέτει η ίδια, αναπολώντας τις μέρες που πρωτομπήκε στη δουλειά το 2014. "Είσαι 20 ετών. Σου λένε "Είσαι σίγουρη ότι μπορείς να το κάνεις;"."
Στην πραγματικότητα, αυτό δεν είναι καν το χειρότερο. Το 'Είσαι σίγουρος ότι μπορείς να το κάνεις;', άλλωστε, είναι μια πρακτική ερώτηση- η πιο βαθιά, πιο δυσεπίλυτη ερώτηση είναι το 'Είσαι σίγουρος ότι καταλαβαίνεις τι περνάμε;'. Ή ίσως, "Είσαι σίγουρη ότι καταλαβαίνεις τον θάνατο, ως άτομο που βρίσκεται τόσο κοντά στην αρχή της δικής του ζωής;". Μπορεί βέβαια να λειτουργήσει και αντίστροφα -ίσως μάλιστα να είναι αναζωογονητικό να συναντάς έναν νεαρό νεκροθάφτη, ως υπενθύμιση ότι η ζωή συνεχίζεται- αλλά σίγουρα χρειάζεται λίγο μεγαλύτερη προσπάθεια για τη Φλορεντίνα να συνδεθεί με τον πόνο των πελατών της τόσο πλήρως όσο θα το έκανε ένας ηλικιωμένος άνθρωπος, παρά το γεγονός ότι έχει σπουδάσει νεκροθάφηση (στη Νέα Υόρκη, εξ ου και η ατάκα στο Instagram) και έχει εκπαιδευτεί στην ψυχολογία ώστε να διακρίνει "σε ποιο στάδιο του πένθους βρίσκονται αυτή τη στιγμή και πώς να τους μιλήσω".
Πέρα από τις σπουδές, υπάρχει ένας πιο ενστικτώδης λόγος για τον οποίο - παρά το νεαρό της ηλικίας της - είναι εκπληκτικά εξοικειωμένη με τον θάνατο- με απλά λόγια, είναι στη δουλειά όλη της τη ζωή. Από όσο μπορεί να θυμηθεί, τριγυρνούσε στο γραφείο τελετών - όχι συνέχεια, ίσως μόνο λίγες ώρες την εβδομάδα ως μικρό κορίτσι, αλλά τα είδε όλα: "Έβλεπα τον πατέρα μου να κάνει τις ταριχεύσεις, έβλεπα τη μαμά μου να φροντίζει τις οικογένειες, να κανονίζει την κηδεία των αγαπημένων τους προσώπων. Είδα και αυτή την πλευρά."
Η θλίψη; Το κλάμα και τον θρήνο;
"Τη θλίψη, το κλάμα, ναι. Τα πάντα". Δεν είναι σαν να την έσπρωχναν μέσα σε αγέλες ουρλιαχτών συγγενών ως πεντάχρονη- θα ήταν σε μια γωνιά, "καθισμένη στο γραφείο, ζωγραφίζοντας". Παρόλα αυτά, είδε αρκετά για να είναι δυνητικά τραυματική. "Οι γονείς μου ήταν πάντα εκεί και μου εξηγούσαν. Όχι "υποστηρίζοντάς" με" - η υποστήριξη δεν ήταν απαραίτητη - "αλλά ήταν εκεί και μου το έλεγαν. Μου έλεγαν για τον κύκλο της ζωής, πώς λειτουργεί. Όπως τα φυτά και τα ζώα, μια μέρα θα πεθάνουμε όλοι... Και σιγά σιγά κατάλαβα".
"Ψυχολογικά, δεν μου δημιούργησε ποτέ κανένα πρόβλημα. Αλλά τώρα, δουλεύοντας στην επιχείρηση, μερικές φορές - δεν είναι ψυχολογικό πρόβλημα, αλλά φεύγεις από το γραφείο και νιώθεις λίγο πεσμένος, από τις ιστορίες που ακούς. Αλλά μαθαίνεις επίσης να εκτιμάς περισσότερο τη ζωή."
Η τεχνική εργασία της ταρίχευσης είναι αρκετά άσχημη - αν και ο Αρχάγγελος έχει περίπου δώδεκα υπαλλήλους, οπότε η Φλορεντίνα σπάνια χρειάζεται να την κάνει μόνη της. Βγάζεις το πτώμα από το ψυγείο, εξηγεί (και μόνο η λέξη "ψυγείο" εφαρμοσμένη σε ένα πτώμα είναι λίγο ανατριχιαστική), το βάζεις σε μια ειδική πλάκα και μετά κάνεις μια τομή εδώ - δείχνει το λαιμό - στην καρωτίδα. Ο Αρχάγγελος είναι ασυνήθιστο στην Κύπρο να ταριχεύει με τον αμερικανικό τρόπο, χρησιμοποιώντας ειδικό υγρό που εισάγεται από τις ΗΠΑ (ορισμένα σπίτια εξακολουθούν να χρησιμοποιούν φορμόλη, αναστενάζει η ίδια, παρόλο που έχει απαγορευτεί ευρέως ως καρκινογόνος- τα αλλοπρόσαλλα πρότυπα του επαγγέλματος στην Κύπρο είναι ένας μόνιμος μπελάς). Το υγρό εισάγεται μέσω μιας πολύ λεπτής βελόνας, ενώ η διαδικασία διαρκεί από μία έως τρεις ώρες - τουλάχιστον στις συμβατικές περιπτώσεις. "Υπάρχουν επίσης άνθρωποι στους οποίους έχει γίνει αυτοψία, οπότε πρέπει να μπεις από τη μέση, πρέπει να ανοίξεις", λέει, δείχνοντας αόριστα την περιοχή του θώρακα. Δεν ρωτάω για λεπτομέρειες.
Στην πραγματικότητα, όμως, δεν πρόκειται για ταρίχευση. Η επιστήμη του νεκροτομείου δεν έχει να κάνει με την επιστήμη- έχει να κάνει με τη συμπόνια, και το να βοηθάς αγνώστους να περάσουν μια από τις χειρότερες μέρες της ζωής τους. Ούτε είναι τόσο απλό όσο το να φαίνεσαι ανήσυχος και να εκστομίζεις κοινοτοπίες. Ο θάνατος είναι πολύ προσωπικός - ακόμη και διαφορετικοί άνθρωποι από την ίδια οικογένεια θα βιώσουν διαφορετικά τον θάνατο ενός αγαπημένου τους προσώπου - και η συμπάθεια για όλες τις χρήσεις είναι βέβαιο ότι θα φανεί ψεύτικη και άσχετη (είναι μια κοινοτοπία ότι ποτέ δεν ξέρεις τι να πεις σε μια κηδεία). Η Florentina έχει μια ενδιαφέρουσα απάντηση όταν τη ρωτάω πώς παρηγορεί τους πελάτες της: "Δεν μπορείς να παρηγορήσεις κάποιον. Γιατί ξέρουν ότι είναι η δουλειά σου, οπότε δεν θα σε εμπιστευτούν."
"Ο τρόπος με τον οποίο τους παρηγορείς είναι ότι κανονίζεις τα πάντα γι' αυτούς. Δεν χρειάζεται να καλέσουν το ανθοπωλείο, δεν χρειάζεται να πάνε στην εφημερίδα. Μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Μπορούν να διαλέξουν φέρετρο, θα μιλήσουμε με τον ιερέα, θα μιλήσουμε με το νεκροταφείο... Εφόσον ξέρουν ότι όλα είναι τακτοποιημένα, αυτό τους παρηγορεί στο πένθος."
Στα καθήκοντά της, ανάλογα με την οικογένεια, μπορεί να περιλαμβάνεται και η εξήγηση της διαδικασίας στα μικρότερα μέλη της, απηχώντας παρεμπιπτόντως αυτό που έκαναν οι γονείς της για εκείνη. "Αν ένα παιδί χάσει τον αγαπημένο του παππού, αυτό που κάνουμε συνήθως -αν η οικογένεια θέλει τη βοήθειά μας, βέβαια- είναι το παιδί να έρθει εδώ, να κάνουμε μια κουβέντα, να φτιάξουμε μια κάρτα για τον παππού. Θα πιούμε ένα χυμό, θα μιλήσουμε για ό,τι θέλουν". Θα εξηγήσει στο νεαρό "ότι θα δει τον παππού του μέσα σε ένα φέρετρο, πρέπει να του εξηγήσουμε τι είναι το φέρετρο... Το φέρετρο είναι ένα κουτί όπου βάζουμε τους ανθρώπους όταν πεθαίνουν - πρέπει να του εξηγήσεις, πρέπει να πεις τις λέξεις "θάνατος", "φέρετρο", "θάνατος"". Η Φλορεντίνα πιστεύει στην ειλικρίνεια, ακόμη και στις πιο οδυνηρές περιπτώσεις. Θυμάται ένα επτάχρονο αγόρι που είχε χάσει τον πατέρα του και το είχαν αποπροσανατολίσει με την καθησυχαστική ιδέα του Παραδείσου. "Ο μπαμπάς είναι εκεί πάνω", επέμενε το αγόρι ξανά και ξανά, κοιτάζοντας τον ουρανό. Εκείνη δεν είπε τίποτα εκείνη τη στιγμή, φυσικά, αλλά κούνησε αποδοκιμαστικά το κεφάλι της: "Γιατί το κάνεις αυτό στο καημένο το παιδί;"
Τι πιστεύει αυτή ότι συμβαίνει μετά το θάνατο;
Μια παύση, σαν να μετράει πόσα πρέπει να πει. "Το μεγάλο άγνωστο", παραδέχεται με ένα καγχασμό. Δεν πιστεύει πραγματικά στον Παράδεισο και την Κόλαση. Τι λέτε για τη μετενσάρκωση; "Ότι οι ψυχές πάνε κάπου αλλού, ναι", απαντά η Φλορεντίνα (παρεμπιπτόντως υποθέτοντας ότι η ψυχή υπάρχει, που φυσικά είναι ένα άλλο μεγάλο ερώτημα). "Ότι οι ψυχές πηγαίνουν σε ένα πιο - ιερό μέρος, αυτό μπορώ να το πιστέψω. Αλλά δεν ξέρω, μήπως ξαναγεννιόμαστε αργότερα; Γινόμαστε κάτι άλλο; Και μερικές φορές επίσης - δεν ξέρω αν σας έχει συμβεί, κάποιος πεθαίνει και μετά κάποιος άλλος γεννιέται στην ίδια οικογένεια και σκέφτεστε: "Ω, είναι η εικόνα του παππού του!"". Ανασηκώνει τους ώμους της, σαν να λέει "Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό"
Δεν θα περίμενε κανείς απαραίτητα από έναν υπεύθυνο κηδειών να είναι πνευματικός. Η δουλειά είναι τόσο ουσιαστική, άλλωστε, αντιμετωπίζοντας τα πτώματα σαν κομμάτια κρέατος, μεταφέροντάς τα μέσα και έξω από το ψυγείο ανάλογα με τις ανάγκες - για να μην αναφέρουμε ότι είναι μια Millennial με λογαριασμό στο Instagram και δεν έχει χρόνο για τις παλιές δεισιδαιμονίες - αλλά στην πραγματικότητα η Φλορεντίνα είναι ευσεβής, όχι τακτική εκκλησιαζόμενη, αλλά μια γυναίκα που προσεύχεται και πιστεύει. (Η αινιγματική γραμμή στο βιογραφικό της στο Instagram, M7:1-2NIV, είναι στην πραγματικότητα ένα εδάφιο της Βίβλου, το Ματθαίος 7:1-2 από τη Νέα Διεθνή Έκδοση: "Μην κρίνετε, αλλιώς και εσείς θα κριθείτε"). Οι γονείς της είναι επίσης θρήσκοι, πράγμα που εν μέρει το εξηγεί -οι τρεις τους είναι μια ομάδα, επαγγελματικά μιλώντας- ο πατέρας της είναι ημι-συνταξιούχος αλλά εξακολουθεί να εργάζεται στην εταιρεία, ενώ η μητέρα της είναι διευθύνουσα σύμβουλος- αλλά αναρωτιέται επίσης κανείς αν η ίδια η δουλειά, αυτή η τόσο κοντινή απόσταση από τον θάνατο, αποκάλυψε ποτέ κάποια ένδειξη ότι μπορεί να υπάρχει κάτι περισσότερο, κάτι που επιμένει όταν η σάρκα περνάει. Ανασηκώνει και πάλι τους ώμους της, απρόθυμη να μιλήσει επίσημα.
Πιστεύει επίσης στη μοίρα, σε έναν κρυφό σχεδιασμό της ζωής μας - και μάλιστα η δική της ζωή αποτελεί μια αρκετά ενδιαφέρουσα δοκιμαστική περίπτωση, δεδομένου ότι υιοθετήθηκε σε ηλικία 16 μηνών και κλήθηκε (από τη μοίρα
σε αυτό το ασυνήθιστο περιβάλλον. Η Φλορεντίνα φαίνεται να αισθάνεται απόλυτα οικεία στην επιχείρηση κηδειών, ίσως επειδή ποτέ δεν είχε την έντονη επιθυμία να κάνει κάτι άλλο (τι θα μπορούσε να είχε γίνει, χωρίς τον Αρχάγγελο; πιθανώς δικηγόρος, απαντά, ή λογιστής)- ωστόσο, πρέπει να παραδεχτεί ότι είναι ασυνήθιστο. Πίσω στη Νέα Υόρκη, στο μάθημά της για την επιστήμη του Νεκροτομείου, "σχεδόν όλοι" προέρχονταν από οικογένεια με γραφείο τελετών, όπως η δική της- δεν είναι το είδος του θέματος που πολλοί επιλέγουν να ερευνήσουν για δύο χρόνια χωρίς σοβαρό λόγο.
Τι γίνεται όταν συναντάει κάποιον για πρώτη φορά -ή όντως βγαίνει ραντεβού; Δεν το βρίσκουν ανατριχιαστικό όταν λέει αυτά που λέει;
"Όχι!" απαντά η Φλορεντίνα, με το χαρούμενο γέλιο της να την κάνει να ακούγεται αρκετά εικοσάχρονη. "Το αγόρι μου το ήξερε από πριν", παραδέχεται σκεπτόμενη - αλλά "όχι, δεν είναι άβολο... Στην πραγματικότητα όλοι λένε: "Ουάου, πες μας κι άλλα"."
Τι γίνεται με το να είσαι γυναίκα; Έχει κάνει ποτέ αυτό τη διαφορά στην επιχείρηση;
"Νομίζω - για την επιχείρηση, είναι καλό. Διότι, όντας γυναίκα, μερικές φορές καταλαβαίνεις λίγο πιο γρήγορα τις αντιδράσεις της οικογένειας και τι θέλουν. Υπάρχει περισσότερη ενσυναίσθηση. Αλλά από προσωπική άποψη, είναι χειρότερα - επειδή, και πάλι, είμαστε πιο συναισθηματικές. Αυτή η ενσυναίσθηση σε κάνει να λυπάσαι μερικές φορές". Είναι εύκολο να μιλήσει κανείς για τη δουλειά γενικά - και πράγματι η δουλειά είναι γενικά μια χαρά- ακόμη και το δράμα των θλιμμένων μελών της οικογένειας μπορεί να υπερτονιστεί. ("Δεν είναι ποτέ δράμα", λέει πικρόχολα. "Οι άνθρωποι -ιδιαίτερα στις μέρες μας- το μόνο που σκέφτονται είναι τα χρήματα, τα χρέη, είναι το αυτοκίνητο του θανόντος, είναι το σπίτι. Πιστέψτε με!") Παρόλα αυτά, ας μην προσποιούμαστε ότι το να περνάμε κάθε μέρα πρόσωπο με πρόσωπο με ένα βαθύ, αρχέγονο μυστήριο που στοιχειώνει την ανθρωπότητα από την πρώτη στιγμή της συνείδησής μας είναι απλώς μια ακόμη δουλειά.
"Υπάρχουν στιγμές που γυρνάς σπίτι και μπορεί να κλάψεις", παραδέχεται η Φλορεντίνα. "Νιώθεις χαμένος". Μια κάποια αγωνία -και ο φόβος του θανάτου- είναι κατανοητή- αν μη τι άλλο, το πιο ασυνήθιστο πράγμα στη συζήτησή μας είναι το πόσο μηχαμένη φαίνεται, πόσο φυσική. Είναι κοντά στους γονείς της, πρόσφυγες από την Αμμόχωστο που ξεκίνησαν με το τίποτα και της έμαθαν πολλά. Είναι σκληρή όσον αφορά το επάγγελμα, καλώντας επανειλημμένα την κυβέρνηση να κλείσει τους πολλούς μη αδειοδοτημένους ανταγωνιστές που δυσφημούν ολόκληρο τον τομέα (διασκεδαστικό γεγονός: υπάρχουν μόνο περίπου 17 νόμιμα γραφεία κηδειών στην Κύπρο, με μόνο τρία για ολόκληρη τη Λεμεσό). Είναι φλεγματική στο θέμα της αποτέφρωσης, ελπίζοντας ότι κάποτε θα επιτραπεί, αλλά κρίνοντας το απίθανο όσο η Εκκλησία συνεχίζει να αντιδρά. Πάνω απ' όλα, είναι μια νέα, χαρούμενη γυναίκα που δίνει την εντύπωση ότι θα μπορούσε να έχει κάνει τα πάντα στη ζωή της - αλλά επέλεξε, για κάποιο λόγο (ή ίσως ήταν η μοίρα, ποιος ξέρει, να ταριχεύει πτώματα και να παρηγορεί θλιμμένους συγγενείς.
Η Φλορεντίνα Μελά τα καταφέρνει: "Είμαι καλά, είμαι ευτυχισμένη με αυτό που κάνω. Θέλω να πω, το να γυρνάς σπίτι σου το βράδυ και να ξέρεις ότι έχεις βοηθήσει κάποιον -ακόμη και σε αυτή την κατάσταση- είναι ωραίο συναίσθημα". Η δουλειά την έχει αλλάξει ως άνθρωπο, την έχει κάνει πιο δοτική και ευγνώμων, πιο πρόθυμη να εκτιμά τον χρόνο και να απολαμβάνει κάθε στιγμή - και εν τω μεταξύ περνάει τις μέρες της κυριολεκτικά στο μεταίχμιο της ζωής και του θανάτου, περιτριγυρισμένη από τη μουδιασμένη λύπη (οι πενθούντες πάντα μετανιώνουν που δεν είπαν ένα πραγματικό αντίο ή ένα τελευταίο "σ' αγαπώ") και τη θλίψη των αγνώστων. Μου θυμίζει ένα σχόλιο στο βιβλίο επισκεπτών στο γραφείο της στη Λευκωσία, από έναν ευγνώμονα συγγενή: "Η δουλειά που κάνεις είναι δύσκολη και την κάνεις να φαίνεται εύκολη". Μάλλον βοηθάει και το γεγονός ότι είσαι 28.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
