Σε ένα σπίτι περιτριγυρισμένο από πιάνα, μια ντόπια μουσικός πήγε τελικά στην Τουρκία και το Λονδίνο για να μάθει την τέχνη της. Η AGNIESZKA RAKOCZY συναντά μια γυναίκα που προσπαθεί να κάνει παραστάσεις σε όλο τον κόσμο για να υπογραμμίσει τη θέση της
Όταν η γιαγιά της Ruya Taner άκουσε ότι η επτάχρονη εγγονή της επρόκειτο να ταξιδέψει στην Άγκυρα για να σπουδάσει πιάνο, ξεστόμισε τις ηχηρές αν και απελπισμένες λέξεις - "όχι και εσύ".
Ήταν σαν να είχε σπάσει ένα φράγμα, η γυναίκα παντρεμένη με τον αρχιμουσικό της μπάντας Zeki Taner και ήδη μητέρα δύο μουσικών εξέφρασε σε αυτή τη μοναδική έκφραση την παραιτημένη απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η οικογένεια απέκτησε ακόμη έναν μουσικό που επρόκειτο να υποβληθεί στις απαιτητικές απαιτήσεις και την αυστηρή πειθαρχία της μελέτης και της εξάσκησης που είναι η μοίρα όσων έχουν το ταλέντο να ακολουθήσουν την επίπονη πρόκληση μιας καριέρας ως επαγγελματίας μουσικός.
"Η γιαγιά μου ήταν μια συντηρητική κυρία", θυμάται ο διεθνούς φήμης Τουρκοκύπριος πιανίστας συναυλιών και καλλιτέχνης Steinway Ruya. "Είναι αλήθεια ότι περιβαλλόταν από μουσικούς, αλλά η ανοχή της είχε όρια. Για παράδειγμα, όταν η θεία μου της είπε ότι ήθελε να γίνει τραγουδίστρια της όπερας, εκείνη έβαλε πόδι. Η ύπαρξη μιας τραγουδίστριας όπερας στην οικογένεια ήταν σαφώς υπερβολική... Η θεία μου έγινε αντ' αυτού καθηγήτρια πιάνου. Και όταν ήμουν μικρή, η γιαγιά μου συνήθιζε να μου λέει: "μην ακούς τον πατέρα σου, σταμάτα να εξασκείσαι, κάνε κάτι άλλο"."
Γιατί λοιπόν δεν άκουσε τη συμβουλή της γιαγιάς της; "Λοιπόν, θα ήταν δύσκολο. Ήμουν περιτριγυρισμένη από πιάνα. Οι παππούδες μου είχαν ένα και το ίδιο και ο πατέρας μου. Μεγάλωσα με τη μουσική. Ο πατέρας μου έκανε εξάσκηση το πρωί, δίδασκε το απόγευμα, διηύθυνε το βράδυ. Το να προσπαθήσω ο ίδιος να παίξω πιάνο μου φάνηκε πολύ φυσικό πράγμα. Κανείς δεν με ανάγκασε. Και μόλις ο πατέρας μου παρατήρησε ότι είχα ταλέντο άρχισε να με καθοδηγεί."
Ακόμη και ο τόπος όπου γεννήθηκε η Ruya, η γερμανική πόλη Schwenningen κοντά στον Μαύρο Δρυμό, ήταν συνδεδεμένη με τη μουσική λόγω της γειτνίασής της με το Πανεπιστήμιο Μουσικής στο Trossingen, όπου ο πατέρας της Yilmaz Taner σπούδαζε τότε διεύθυνση ορχήστρας. Η μικρή Ruya στάλθηκε πίσω στη Λευκωσία μαζί με τη μαμά της Sifa μόλις έγινε 40 ημερών, επειδή η πανσιόν όπου διέμεναν οι γονείς της απαγόρευε τα μωρά.
Η ανάμνηση της Ruya για τα γεγονότα του 1974 είναι από την οπτική γωνία ενός τρίχρονου παιδιού που καθόταν στην αγκαλιά του πατέρα της και έβλεπε Τούρκους στρατιώτες να τρέχουν μέσα στον κήπο του σπιτιού τους στη βόρεια Λευκωσία. Θυμάται να κατεβαίνει από τη σκάλα στο κελάρι της γιαγιάς της, όπου είχαν αποθηκευτεί ξηρά τρόφιμα "έτοιμα για τον πόλεμο". Ο χρόνος που ακολούθησε σηματοδότησε μια τεράστια αλλαγή στη ζωή της, αφού τότε ήταν που ο πατέρας της αποφάσισε να αρχίσει να της κάνει μαθήματα πιάνου.
"Το πρόβλημα ήταν ότι επειδή ήταν ο πατέρας μου, δεν έπαιρνα αυτά τα μαθήματα στα σοβαρά. Σύντομα συνειδητοποίησε ότι έπρεπε να βρει κάποιον άλλον για να μου προσφέρει καθοδήγηση. Έτσι, όταν ήμουν επτά ετών, ξεκινήσαμε αυτό το ταξίδι στην Άγκυρα, όπου με παρουσίασε στον γνωστό Τούρκο πιανίστα Idil Biret. Ήταν εκείνη που μου πρότεινε να αρχίσω να σπουδάζω με τον παλιό της δάσκαλο Mithat Fenmen."
Το να βρεθώ κάτω από τις φτερούγες δύο τόσο διάσημων Τούρκων πιανιστών όπως η Fenmen και η Biret σήμαινε για τον Ruya μια πολύ ιδιαίτερη παιδαγωγική γραμμή. Ο συνθέτης, πιανίστας και δάσκαλος Fenmen. ως νέος είχε σπουδάσει στο Παρίσι με τον Alfred Cortot και τη Nadia Boulanger, τον οποίο ένας κορυφαίος σύγχρονος συνθέτης περιέγραψε αξιομνημόνευτα ως "τον πιο επιδραστικό δάσκαλο μετά τον Σωκράτη". Συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της πολυφωνικής μουσικής ζωής στην Τουρκία και, εκτός από τον Biret, δίδαξε επίσης διάσημους πιανίστες όπως οι Gülsin Onay και Fazıl Say .
Η Biret ξεκίνησε τα δικά της μαθήματα με τον Fenmen σε ηλικία πέντε ετών και σπούδασε επίσης στο Ωδείο του Παρισιού με τον Boulanger και τον Cortot καθώς και με τον Wilhelm Kempff, μαθητή του Karl Heinrich Barth, μαθητή ο ίδιος του Liszt, ο οποίος είχε διδαχθεί από τον Czerny, ο οποίος με τη σειρά του ήταν μαθητής του Beethoven
Προφανώς, η επτάχρονη Ruya, δεν είχε ιδέα για το ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί οι δάσκαλοι. "Αυτό που θυμάμαι είναι ότι αυτός [Ο ΦΈΝΜΕΝ] ήταν ήδη πολύ μεγάλος [ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ ΉΤΑΝ ΜΌΛΙΣ ΣΤΙΣ ΑΡΧΈΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΊΑΣ ΤΟΥ '60], αλλά συμφώνησε να με διδάξει. Έτσι για τα επόμενα τρία χρόνια ταξίδευα από την Κύπρο στην Άγκυρα κάθε μήνα για να παρακολουθήσω κάποια μαθήματα μαζί του και να πάρω τα μαθήματά μου... Στην Άγκυρα έκανε κρύο και θυμάμαι ότι μερικές φορές έπρεπε να παίζω με το παλτό μου. Τότε, όταν ήμουν 10 ετών, με δέχτηκαν να σπουδάσω στο Ωδείο της Άγκυρας και την ημέρα που οι γονείς μου με άφησαν εκεί στο οικοτροφείο, ήρθε η είδηση ότι ο δάσκαλός μου πέθανε."
Οι Τανέρ ταξίδευαν πίσω στην Κύπρο με πλοίο και έτσι έμαθαν για το θάνατο του Φένμεν μόλις έφτασαν. Ο πατέρας της Ruya επέστρεψε αμέσως στην Άγκυρα για να βρει άλλον δάσκαλο για την κόρη του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ζούσε σε ένα οικοτροφείο, κοιμόταν σε έναν κοιτώνα με άλλα 20 παιδιά.
"Ήμουν ένα χρόνο μικρότερη από όλα τα άλλα παιδιά και ήμουν η μόνη από την Κύπρο. Ένιωθα μοναξιά, προερχόμενη από μια μεγάλη οικογένεια όπου συνήθιζα να τραγουδάω τον εαυτό μου για να κοιμηθώ. Αλλά εδώ δεν μπορούσα να το κάνω... Και το φαγητό... Μας έδιναν αυτή τη μαρμελάδα από τριαντάφυλλα για πρωινό που ποτέ δεν εκτίμησα και πολλές μελιτζάνες. Μισούσα τις μελιτζάνες τότε, αν και τώρα τις λατρεύω."
Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν ότι η Ruya ήταν πολύ μικρή για να ανταγωνιστεί τους μεγαλύτερους μαθητές όταν επρόκειτο να αποκτήσει πρόσβαση στις αίθουσες εξάσκησης, πράγμα που σήμαινε ότι συχνά δεν είχε πού να εξασκηθεί. Γι' αυτό ο δάσκαλός της κάλεσε τελικά τους γονείς της, λέγοντάς τους ότι αν ήθελαν πραγματικά να πετύχει η κόρη τους θα έπρεπε να μετακομίσουν στην Άγκυρα
"Έτσι οι γονείς μου άρχισαν να προετοιμάζονται για τη μετακόμιση, αλλά εν τω μεταξύ ήρθα στην Κύπρο για καλοκαιρινές διακοπές και η Idil Biret ήταν επίσης εδώ για να δώσει μια συναυλία. Και με άκουσε να παίζω και μου πρότεινε αντί να επιστρέψω στην Άγκυρα να πάω στο Λονδίνο."
Λονδίνο! Με την υποστήριξη των αρχών της βόρειας Λευκωσίας η Ruya ξεκίνησε για το Λονδίνο. "Ήταν Οκτώβριος του 1982 και το Λονδίνο ήταν κρύο και υγρό", θυμάται. "Η Biret μου πρότεινε να πάω στο Guidhall School of Music and Drama. Καθώς γνώριζε τον διευθυντή, κανόνισε να περάσω από ακρόαση, παρόλο που η αίτησή μου είχε υποβληθεί πολύ αργά μέσα στη χρονιά. Πήγα στη σχολή, έπαιξα για την Joan Havill, μία από τις καθηγήτριες και συμφώνησε να με δεχτεί."
Με καταγωγή από τη Νέα Ζηλανδία και πιανίστρια συναυλιών η ίδια, κανονίστηκε ότι η Ruya θα μελετούσε με την Havill κάθε Σάββατο, ενώ τις καθημερινές θα φοιτούσε στο Palmers Green School for girls. Όχι η τέλεια διευθέτηση, όπως αποδείχθηκε.
"Ήμουν στο σχολείο από τις 8 το πρωί έως τις 4 το απόγευμα και είχα πολύ λίγο χρόνο για εξάσκηση μετά. Οι γείτονες με άκουγαν τη νύχτα και διαμαρτύρονταν. Έτσι, μετά από δύο χρόνια, ο δάσκαλός μου αποφάσισε ότι θα έπρεπε να μετακομίσω στο Purcell School for Young Musicians στο Harrow on the Hill. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να παραμείνει η δασκάλα μου, ενώ εγώ θα μπορούσα να σπουδάσω περισσότερα μουσικά μαθήματα εκεί, καθώς και να έχω περισσότερο χρόνο για εξάσκηση. Ήταν μια καλή κίνηση."
Ωστόσο, η μετακίνηση παρέμενε ένα τεράστιο πρόβλημα, καθώς η Ruya χρειαζόταν τρεις ώρες για να πάει και να γυρίσει από το σχολείο κάθε μέρα. Κάθε πρωί, ο πατέρας της την πήγαινε στο σχολείο, ενώ η μητέρα της την έπαιρνε τα βράδια. Όλη η οικογένεια εργαζόταν σκληρά για να μπορέσει η Ruya να γίνει πιανίστρια συναυλιών. Αυτό πρέπει να ήταν μεγάλη πίεση για ένα έφηβο κορίτσι. Είχε σκεφτεί ποτέ η Ruya να τα παρατήσει; Κούνησε το κεφάλι της
"Όχι, ποτέ. Λοιπόν, μου πέρασε από το μυαλό την εποχή που σπούδαζα να πάω στην Άγκυρα για να ρωτήσω τον πατέρα μου γιατί έπρεπε να εξασκούμαι τόσο πολύ όταν τα άλλα παιδιά έπαιζαν έξω". Και αρκετά χρόνια αργότερα, όταν της προτάθηκε να πάει στο Λονδίνο, συνειδητοποίησε ότι έπρεπε να κάνει μια επιλογή: "Ήθελα πραγματικά να αφοσιωθώ πλήρως στη μουσική;"
Κάνει μια μικρή παύση πριν συνεχίσει: "Είσαι παιδί και πραγματικά δεν ξέρεις πολλά, αλλά ξέρεις ότι ο λόγος που βρίσκεσαι στο Λονδίνο είναι για να σπουδάσεις. Νομίζω ότι ο εγκέφαλός μου προγραμματίστηκε έτσι και δεν το αμφισβήτησα ποτέ. Και στη συνέχεια, όσο περισσότερο έπαιζα στη σκηνή τόσο περισσότερο το απολάμβανα. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα. Για να βρεθώ στη σκηνή πρέπει να εξασκηθώ, πρέπει να δουλέψω σκληρά. Είναι τόσο απλό."
Η Ruya εκμυστηρεύεται ότι ο πατέρας της κάποτε της εξομολογήθηκε πως για χρόνια φοβόταν ότι θα ερχόταν μια μέρα που εκείνη θα έλεγε ότι δεν ήθελε να το κάνει πια. "Οι γονείς μου θυσίασαν πραγματικά πολλά για μένα. Ποτέ δεν λυπήθηκα. Ήμουν πολύ τυχερή και είχα ένα πολύ καλό περιβάλλον για να σπουδάσω. Αν ήμουν μόνη μου στο Λονδίνο χωρίς την υποστήριξή τους, θα ήταν πολύ δύσκολο ένα 11χρονο παιδί να βρεθεί ξαφνικά σε μια διαφορετική κουλτούρα και γλώσσα..."
Σταδιακά, η Ruya έκανε φίλους και τακτοποιήθηκε. Έμαθε τη γλώσσα, ανακάλυψε τα πάρτι πιτζάμας, πήρε το A-levels και πέρασε τις εξετάσεις του Guidhall για να σπουδάσει εκεί με πλήρη φοίτηση.
"Δεν ήταν εύκολο τέσσερα χρόνια σκληρής δουλειάς, εκμάθηση τεχνικών πιάνου, προετοιμασία για ρεσιτάλ και συναυλίες με ορχήστρα, δουλειά πάνω στο ρεπερτόριο, συμμετοχή σε διαγωνισμούς! Η καθηγήτριά μου με δίδασκε τα πάντα: πώς να συγκεντρώνομαι πριν από μια παράσταση, τι να τρώω, πώς να ξεκουράζομαι, πώς να ανεβαίνω στη σκηνή, πώς να υποκλίνομαι..."
Μετά από τέσσερα χρόνια, η Ruya, έχοντας κερδίσει υποτροφία, συνέχισε τις σπουδές της για το μεταπτυχιακό της. Ήρθε η μέρα που αντιμετώπισε τις τελικές της εξετάσεις μια συναυλία, ούτε λίγο ούτε πολύ οι εξεταστές ήταν εκεί για να κρίνουν αν το είχε μέσα της για να γίνει μια πραγματική πιανίστρια συναυλιών. Ήταν μια μέρα που δεν θα ξεχνούσε ποτέ.
"Καθώς έπαιζα, το μικρό μου δάχτυλο άρχισε να πάλλεται. Μόνο όταν τελείωσα είδα ότι αιμορραγούσε". Αμέσως μετά, πέταξε πίσω στην Κύπρο, όπου δέχτηκε το τηλεφώνημα από τον δάσκαλό της που της είπε ότι είχε περάσει. "Ήμουν πανευτυχής."
Φυσικά, αυτό σηματοδότησε μόνο την αρχή. Η Ruya έπρεπε τώρα να καθιερωθεί. Το ντεμπούτο της πραγματοποιήθηκε στο φημισμένο Wigmore Hall του Λονδίνου. Στη συνέχεια συμμετείχε στον διαγωνισμό του BBC για τον πιανίστα της χρονιάς. "Έφτασα στα ημιτελικά και τότε έλαβα ένα γράμμα που με ρωτούσε αν ήμουν πολίτης της Κύπρου ή της Τουρκίας, αφού έπρεπε να καθορίσουν ποια από τις δύο εκπροσωπούσα. Δεν εκπροσωπούσα κανένα από τα δύο, αφού δεν είχα διαβατήριο από κανένα από τα δύο κράτη. Ήμουν Τουρκοκύπριος. Έτσι ξαφνικά αποκαλύφθηκε ότι δεν υπήρχα. Αποκλείστηκα."
Αυτό αποδείχθηκε μεγάλο πλήγμα στις φιλοδοξίες της Ruya. "Φυσικά και έπρεπε να συμμετάσχω σε διεθνείς διαγωνισμούς. Πώς αλλιώς οι δισκογραφικές εταιρείες, οι μάνατζερ και τα πρακτορεία θα μάθαιναν το όνομά μου; Και τώρα, χάρη στην πολιτική, δεν ήμουν σε θέση να εμφανιστώ μπροστά τους. Ακόμη και τώρα, εξακολουθώ να αισθάνομαι ότι δεν βρίσκομαι εκεί που θα έπρεπε να βρίσκομαι αν δεν είχε συμβεί αυτό."
Η Ruya, όπως θα έπρεπε να είναι σαφές από τώρα, δεν είναι κάποιος επιρρεπής στο να τα παρατάει. Στράφηκε στη διοργάνωση δικών της συναυλιών, αξιοποιώντας τις διπλωματικές της διασυνδέσεις για να τη βοηθήσει να οργανώσει ρεσιτάλ σε διάφορες χώρες. Αυτή η ελαστική αποφασιστικότητα "μου έδωσε την ευκαιρία να συναντηθώ με διοργανωτές φεστιβάλ, διευθυντές ορχηστρών και ατζέντηδες, και έτσι ξεκίνησα την καριέρα μου."
Σήμερα απαριθμεί πάνω από 70 χώρες στην Ευρώπη, την Αμερική, την Ασία και την περιοχή του Κόλπου όπου έχει δώσει σόλο ρεσιτάλ ή έχει εμφανιστεί σε παραστάσεις μουσικής δωματίου και συναυλίες. Ως μέλος του Συλλόγου Καλλιτεχνών Ενωμένοι για την Ειρήνη εμφανίζεται μερικές φορές με Ελληνοκύπριους, Έλληνες και Τούρκους καλλιτέχνες. Είναι ενδεικτικό ότι η μοναδική συναυλία στην οποία συμμετείχε το συγκρότημα στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Ledra Palace υπό την αιγίδα του ΟΗΕ το 2010
Είναι επίσης καλλιτεχνική σύμβουλος του Διεθνούς Φεστιβάλ Μουσικής Bellapais, το οποίο ιδρύθηκε για πρώτη φορά από τον πατέρα της πριν από 25 χρόνια. Επιπλέον, υπάρχει η διδασκαλία της, την οποία περιορίζει σε όχι περισσότερους από τέσσερις ή πέντε μαθητές
Η Ruya αγαπά τον Μότσαρτ και τον Λιστ, των οποίων "τα κομμάτια βρίσκονται πάντα στο ρεπερτόριό μου". Ωστόσο, τα προγράμματά της ποικίλλουν πολύ. "Πρόσφατα, έχω επικεντρωθεί σε Ρώσους συνθέτες, όπως ο Σκριάμπιν ή ο Μποροντίν", λέει. Της αρέσει επίσης να πειραματίζεται, μια "πλευρά του εαυτού μου που έχει αναπτυχθεί", αναγνωρίζει, με την εμπιστοσύνη που έχει πλέον στις ικανότητές της και στο τι "μπορεί να πετύχει με αυτές". Το ρεπερτόριό της έχει πλέον επεκταθεί και περιλαμβάνει μια σειρά από διασκευές για πιάνο παλαιών τουρκοκυπριακών δημοτικών τραγουδιών, τα οποία ηχογραφήθηκαν αρχικά τη δεκαετία του 1970 από τον πατέρα της και έναν συνάδελφό της που δίδασκε. Σε συνεργασία με έναν συγγραφέα παρτιτούρας, έχει τώρα συγκεντρώσει αυτές τις ενορχηστρώσεις σε ένα βιβλίο. Μια άλλη σημαντική συνεργασία είναι το εγχείρημά της στην τζαζ με τον γνωστό Τούρκο συγγραφέα, δημοσιογράφο και σαξοφωνίστα Kursat Besar στο πλαίσιο ενός πρότζεκτ με τίτλο Writer Meets Pianist.
Τι αποτελεί λοιπόν μια συνηθισμένη μέρα για τη Ruya και έχει καθόλου χρόνο για ιδιωτική ζωή; "Προσωπική ζωή;" Η Ruya γελάει με ένα απορριπτικό ανασήκωμα των ώμων. "Το έχω εγκαταλείψει αυτό εδώ και πολύ καιρό. Η δική μου δεν είναι μια κανονική δουλειά. Σηκώνομαι στις 5.30 π.μ. και προπονούμαι από τις 6.30 π.μ. έως περίπου τη 1 ή τις 2 μ.μ.. Μετά ξεκουράζομαι για μία ή δύο ώρες, ίσως μαγειρεύοντας κάτι, αφού μου αρέσει να μαγειρεύω. Τα απογεύματα διδάσκω. Στη συνέχεια, το βράδυ, αν υποθέσουμε ότι δεν πάω πουθενά, επιστρέφω και πάλι στο πιάνο. Και αν έχω λίγο ελεύθερο χρόνο, βγάζω βόλτα τον σκύλο μου ή μετακινώ τα έπιπλα - λατρεύω την αναδιακόσμηση."
Και τι επιφυλάσσει το μέλλον;
"Πιείτε τον τουρκικό καφέ και θα μάθετε", απαντά γελώντας η Ruya, πριν σοβαρευτεί. "Νομίζω ότι έχω ακόμα οκτώ με δέκα χρόνια για να μετακομίσω. Τούτου δοθέντος, θέλω να παίξω όσο το δυνατόν περισσότερες συναυλίες με καθιερωμένες ορχήστρες σε όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικά μέρη μπορώ σε αυτό το διάστημα. Θέλω να φέρω την καριέρα μου εκεί που πρέπει να είναι."
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
