Οι σκεπτικιστές του κλίματος έχουν πλέον μετακινηθεί από την άρνηση του κλίματος στην καθυστέρηση του κλίματος
Της Γεωργίας Σαββίδου
Οι Κύπριοι αναμένεται να βιώσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής νωρίτερα και σε μεγαλύτερο βαθμό από πολλούς άλλους Ευρωπαίους, καθώς η περιοχή της Μεσογείου έχει χαρακτηριστεί ως hotspot της κλιματικής αλλαγής. Στην πραγματικότητα, έχει ήδη παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων στην περιοχή, και ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσόγειο, σε συνδυασμό με σειρά πυρκαγιών και απώλεια της βιοποικιλότητας. Δυστυχώς, παρά τις αναμφισβήτητες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πολλοί Κύπριοι, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων λήψης αποφάσεων, εξακολουθούν να αγνοούν ότι η κλιματική αλλαγή είναι ένα πραγματικό και επείγον ζήτημα. Ως αποτέλεσμα, οι δράσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ δυσανάλογες σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών η πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής έχει αμφισβητηθεί από τους σκεπτικιστές του κλίματος και έχει αντιμετωπίσει πολυάριθμες εκστρατείες παραπληροφόρησης. Η ιστορία της δημόσιας συζήτησης σχετικά με τη δράση για το κλίμα έχει περάσει από διάφορες φάσεις. Η πρώτη φάση ήταν "η κλιματική αλλαγή δεν είναι πραγματική". Στη συνέχεια, όταν αυτό δεν μπορούσε πλέον να υποστηριχθεί, προχωρήσαμε στο "η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική αλλά δεν προκαλείται από τον άνθρωπο". Τρίτη είχαμε τη φάση "η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, ίσως προκαλείται από τον άνθρωπο αλλά δεν είναι τόσο κακή". Τώρα βρισκόμαστε στην τέταρτη φάση σύμφωνα με την οποία "η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, προκαλείται από τον άνθρωπο, είναι πραγματικά κακό... αλλά κάποιος άλλος ευθύνεται ή δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα πια γι' αυτό ή μπορούμε να κάνουμε κάτι γι' αυτό αρκεί να είναι κάτι ασήμαντο (και αναποτελεσματικό) ή το να κάνουμε κάτι γι' αυτό θα είναι πολύ ακριβό".
Οι εκθέσεις της IPCC που δημοσιεύτηκαν τα τελευταία χρόνια έχουν καταρρίψει και τους τέσσερις μύθους, δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, προκαλείται από τον άνθρωπο, έχει καταστροφικές επιπτώσεις στον έμβιο κόσμο και κυρίως ότι μπορούμε να το διορθώσουμε. Οι φάσεις 1 έως 3 έχουν από καιρό καταρριφθεί από την επιστήμη. Τα επιστημονικά στοιχεία είναι τόσο ξεκάθαρα που κάθε λόγος που δεν αποδέχεται την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής ή ότι προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες ή ότι επηρεάζει κάθε γωνιά της γης, του αέρα και της θάλασσας του πλανήτη θεωρείται αποτυχημένος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, οι σκεπτικιστές του κλίματος έχουν πλέον μετακινηθεί από την άρνηση του κλίματος στην καθυστέρηση του κλίματος, υποστηρίζοντας ελάχιστη ή καθόλου δράση ή μεταθέτοντας την ευθύνη της δράσης για το κλίμα σε άλλους. Αλλά η επιστήμη, και πάλι, είναι σαφής- η έκθεση της IPCC που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος συνοψίζει μια πληθώρα αποδείξεων ότι ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής είναι εφικτός. Οι εκθέσεις περιγράφουν τις δράσεις για το κλίμα που απαιτούνται σε διάφορους τομείς και μέρη του κόσμου. Επικοινωνούν με σαφήνεια ότι έχουμε τις τεχνολογικές λύσεις, αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι η πολιτική βούληση και δράση.
HTTPS:/CYPRUS-MAIL.COM/WP-CONTENT/UPLOADS/2022/08/CATEGORY-1.JPG
Αλλά η πολιτική βούληση συχνά παρεμποδίζεται, άμεσα ή έμμεσα, από ομάδες συμφερόντων που τάσσονται κατά της δράσης για το κλίμα. Δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κλιματικής αλλαγής, δεν έχουμε την πολυτέλεια να καθυστερήσουμε περαιτέρω τη δράση για το κλίμα. Επομένως, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις διάφορες στρατηγικές που χρησιμοποιούνται για την καθυστέρηση του κλίματος, ώστε να μπορούμε να τις εντοπίζουμε εύκολα και να αποφεύγουμε να εξαπατηθούμε ή να χάνουμε χρόνο
Τα καλά νέα είναι ότι, ενώ ορισμένες από τις Κύπριοι πολιτικοί είναι ακόμα κολλημένοι στις ξεπερασμένες φάσεις ένα και δύο, οι επιστήμονες έχουν ασχοληθεί με τη μελέτη των στρατηγικών που χρησιμοποιούνται σήμερα από τους υποστηρικτές της καθυστέρησης του κλίματος που εμπίπτουν στη φάση τέσσερα και έχουν καταλήξει σε ένα πλαίσιο που βοηθά στον εντοπισμό τους. Συνολικά βρήκαν 12 στρατηγικές που μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τέσσερις κατηγορίες. Όλοι οι λόγοι αποδέχονται ότι η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, αλλά δικαιολογούν την αδράνεια ή τις ανεπαρκείς προσπάθειες.
Η πρώτη κατηγορία στρατηγικών, που ονομάζεται "ανακατεύθυνση της ευθύνης", προσπαθεί να μεταθέσει την ευθύνη ασχολούμενη με το ποιος πρέπει να αναλάβει δράση πρώτος και ποιος έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη.
Στο ταξίδι μας προς ένα μέλλον μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, η ατομική δράση είναι απαραίτητη αλλά δεν αρκεί- χρειαζόμαστε κυρίως αλλαγές σε επίπεδο συστήματος. Ταυτόχρονα, η επικέντρωση μόνο στην ατομική δράση μπορεί να αφαιρέσει ενέργεια από τη συλλογική δράση, η οποία είναι απαραίτητη. Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί όπως η ExxonMobil και η BP φαίνεται να έχουν κατακτήσει τη δεξιότητα να κάνουν ακριβώς αυτό, πείθοντας τους ανθρώπους ότι δεν φταίνε οι πετρελαϊκοί κολοσσοί, αλλά τα άτομα. Αυτή η στρατηγική ονομάζεται "Ατομικισμός"
"Whataboutism", μια άλλη στρατηγική της πρώτης κατηγορίας είναι αυτή που δεν θα με εξέπληττε να δω να χρησιμοποιείται από Κύπριους πολιτικούς. Ο "Whataboutism" στην περίπτωση της Κύπρου θα ήταν το επιχείρημα ότι είμαστε μια μικρή χώρα με μικρό μερίδιο στις παγκόσμιες εκπομπές και επομένως οποιαδήποτε μετασχηματιστική δράση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής δεν θα κάνει τη διαφορά. Μόνο που, ένα ταξίδι χιλίων μιλίων αρχίζει με ένα μόνο βήμα ή όπως λέμε στα ελληνικά φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι (ένα φασούλι τη φορά, ο σάκος γεμίζει). Η πρόσθεση των προσπαθειών μικρών χωρών μαζί μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλο παγκόσμιο αντίκτυπο. Άλλωστε, η επιστήμη είναι σαφής, κάθε τόνος μείωσης των εκπομπών έχει σημασία αν θέλουμε να μην ξεπεράσει η παγκόσμια θερμοκρασία τα ασφαλή επίπεδα.[/P]HTTPS:/CYPRUS-MAIL.COM/WP-CONTENT/UPLOADS/2022/08/CATEGORY-4.PNG
Στη δεύτερη κατηγορία που ονομάζεται "προώθηση μη μετασχηματιστικών λύσεων", βλέπουμε προσπάθειες να δοθεί έμφαση σε λύσεις για το κλίμα που είναι τετριμμένες, διαχέοντας την προσοχή από μέτρα που μπορούν να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Η εικόνα που έχω στο μυαλό μου είναι αυτή ενός χάρτινου καλαμακίου σε πλαστική μεμβράνη.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η υπερβολική στήριξη σε τεχνολογίες που δεν είναι ακόμη εμπορικές ή αποδεδειγμένες ("τεχνολογική αισιοδοξία"), ο καθορισμός και η επικοινωνία φιλόδοξων στόχων, αλλά η μη εφαρμογή των πολιτικών για την επίτευξη των στόχων αυτών ("All talk, little action"), ο αόριστος ισχυρισμός ότι τα ορυκτά καύσιμα μπορούν να συμβάλουν στη λύση ("fossil-fuel solutionism") και η υποστήριξη εθελοντικών μέτρων αντί απαγορευτικών πολιτικών, όπως ένα ανώτατο όριο ή ένας φόρος στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ("no sticks, just carrots").
Η τρίτη κατηγορία, που ονομάζεται "έμφαση στα μειονεκτήματα", υπογραμμίζει τα πιθανά αντισταθμιστικά οφέλη συγκεκριμένων λύσεων για το κλίμα αγνοώντας τη γενικότερη εικόνα. Σίγουρα, η απαλλαγή της οικονομίας μας από τις ανθρακούχες εκπομπές έχει κάποιο κόστος, αλλά τα οφέλη ξεπερνούν κατά πολύ το κόστος. Επιπλέον, όσο γρηγορότερα συνειδητοποιήσουμε τη σημασία της ανάληψης δράσης για το κλίμα, τόσο περισσότερο χρόνο θα έχουμε για να διαχειριστούμε τις όποιες αντισταθμίσεις προκύψουν με τρόπο περιεκτικό και δίκαιο
Η Κύπρος έχει έναν από τους χαμηλότερους αριθμούς σημείων φόρτισης ανά 100 χιλιόμετρα στην ΕΕ, πολύ πίσω από τη Μάλτα με 3,4 σημεία φόρτισης ανά 100 χιλιόμετρα. Ένα παράδειγμα αυτής της κατηγορίας θα ήταν η αντίθεση στην προσθήκη σταθμών φόρτισης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, με το επιχείρημα ότι μια τέτοια παρέμβαση θα προκαλούσε απώλειες θέσεων εργασίας στις επιχειρήσεις βενζίνης, αλλά αγνοώντας τις αρνητικές επιπτώσεις της μη εφαρμογής ενός τέτοιου μέτρου για το κλίμα, για παράδειγμα, στην υγεία λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλούν τα αυτοκίνητα με ορυκτά καύσιμα, ή τις οικονομικές απώλειες για τις επιχειρήσεις λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα στις αλυσίδες εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων, ή ακόμη και τα πρόστιμα στην ΕΕ για τη μη συμμόρφωση με ορισμένους κανονισμούς της ΕΕ ή τη δυνατότητα εφαρμογής μετασχηματιστικών μέτρων, όπως η αντικατάσταση των βενζινάδικων από σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικού ρεύματος.
Μια τελευταία κατηγορία, που ονομάζεται "παράδοση", περιλαμβάνει στρατηγικές που υποστηρίζουν μια πολύ παθητική κατάσταση απλής παραίτησης. Σύμφωνα με αυτή την κατηγορία, δεν μπορούμε να αλλάξουμε, και αν μπορούσαμε, θα ήταν ούτως ή άλλως πολύ αργά. Σε αντίθεση με όλες τις άλλες κατηγορίες που φαίνεται να συμφωνούν ότι ο μετριασμός είναι εφικτός, οι στρατηγικές αυτής της κατηγορίας δημιουργούν αμφιβολίες για την ιδέα ότι ο μετριασμός λειτουργεί, δημιουργώντας μια αίσθηση καταδίκης και φόβου. Ο στόχος, για άλλη μια φορά, είναι να προεξοφληθούν πολιτικές και μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο.
Είναι πιθανό να έχετε ήδη ακούσει μια στρατηγική καθυστέρησης του κλίματος στις συζητήσεις σας με φίλους και συναδέλφους ή από κάποιον ισχυρό ή διάσημο. Το άτομο αυτό μπορεί να έχει χρησιμοποιήσει σκόπιμα μια από τις στρατηγικές ή απλώς να έχει αναπαράγει ακούσια τη ρητορική που δημιούργησαν οι υποστηρικτές της καθυστέρησης του κλίματος.
Η συζήτηση των διαφόρων τεχνολογικών και πολιτικών μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, των πιθανών συμβιβασμών τους καθώς και του ποιος πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη είναι σημαντική και αναγκαία. Αλλά με αυτόν τον τρόπο, όλοι μας, και κυρίως η νεολαία, η οποία θα επηρεαστεί περισσότερο από κάθε άλλη ομάδα της κυπριακής κοινωνίας από την κλιματική αδράνεια, πρέπει να εξοπλιστεί με τις κατάλληλες γνώσεις για να αναγνωρίσει τους λόγους της κλιματικής καθυστέρησης και της παραπληροφόρησης και να απαιτήσει ένα ασφαλές μέλλον μακριά από την καταστροφική κλιματική αλλαγή.
Η Γεωργία Σαββίδου είναι ερευνήτρια ενεργειακής βιωσιμότητας και συν-συγγραφέας της έκθεσης της Ομάδας Εργασίας ΙΙ της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) που δημοσιεύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, 2022
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αυτές του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή