-
.
- English
Του Κωνσταντίνου Περικλέους
Η Κύπρος είναι ένα μοναδικό μέρος όσον αφορά την άγρια ζωή, με υψηλή βιοποικιλότητα σε φυτά και ζώα, από τα οποία πολλά είναι ενδημικά. Βρίσκονται δηλαδή μόνο στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Η παρατηρούμενη υψηλή βιοποικιλότητα είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, αλλά ένας από αυτούς, είναι τα γεωλογικά χαρακτηριστικά του νησιού που προέκυψαν από ένα μοναδικό και συχνά θαυμαστό γεωλογικό παρελθόν
Τώρα για να κατανοήσουμε αυτή τη σχέση μεταξύ των δύο, είναι σημαντικό να καταλάβουμε τι είναι η βιοποικιλότητα και πώς προέκυψε η γεωλογική μοναδικότητα και ποικιλομορφία του νησιού.
Όταν αναφερόμαστε στον όρο βιοποικιλότητα, αναφερόμαστε στην ποικιλία των ειδών και των ζωντανών οργανισμών στον πλανήτη μας, συμπεριλαμβανομένων των ζώων, των φυτών, των μυκήτων και των βακτηρίων που συνεργάζονται σε αυτό που ονομάζουμε οικοσύστημα, διατηρώντας την ισορροπία και υποστηρίζοντας τη ζωή. Πολλοί από εμάς δεν βλέπουν την άμεση σημασία της βιοποικιλότητας στην καθημερινή μας ζωή, αλλά, στην πραγματικότητα, η βιοποικιλότητα είναι πολύ σημαντική, καθώς υποστηρίζει όλα όσα στη φύση χρειάζονται όλα τα ζωντανά είδη (συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων) για να επιβιώσουν, όπως καθαρό νερό, τροφή, καταφύγιο, ακόμη και φάρμακα
Ένας από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη βιοποικιλότητα μιας περιοχής είναι η γεωλογία και η γεωμορφολογία της, και αυτό συμβαίνει και στην Κύπρο, ειδικά στο Τρόοδος. Η οροσειρά του Τροόδους έχει μια μοναδική γεωλογία η οποία προήλθε από τον σχηματισμό της. Το Τρόοδος είναι μέρος ενός συμπλέγματος οφιολίθων, το οποίο είναι ένα ανυψωμένο θραύσμα ωκεάνιου φλοιού που σχηματίστηκε πριν από περίπου 92 εκατομμύρια χρόνια σε βάθος 8000 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας στον πυθμένα του ωκεανού της Τηθύος κατά την Κρητιδική περίοδο. Πριν από περίπου 20 εκατομμύρια χρόνια, κατά τη νεογενή περίοδο, το νησί της Κύπρου άρχισε να ανυψώνεται από το βυθό της θάλασσας όταν η αφρικανική πλάκα βυθίστηκε κάτω από την ευρασιατική πλάκα. Η ανύψωση ήταν ανομοιόμορφη και επικεντρώθηκε γύρω από το όρος Όλυμπος με αποτέλεσμα την αποκάλυψη οφιολιθικών πετρωμάτων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Με τη συνεχή έκθεση και διάβρωση των ιζημάτων που σχηματίστηκαν τότε πάνω από το Τρόοδος, το κατώτερο στρώμα αποκαλύφθηκε στην επιφάνεια αποκαλύπτοντας τον ανώτερο μανδύα του πλανήτη μας. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο οφιολίτης του Τροόδους διατηρήθηκε τόσο καλά και δεν μεταμορφώθηκε κατά τη διάρκεια της ανύψωσης σημαίνει ότι αποτελεί ένα μοναδικό γεωλογικό χαρακτηριστικό που προσελκύει γεωλόγους από όλο τον κόσμο για να το μελετήσουν.
Αυτή η μοναδική γεωλογία και τοπογραφία του Τροόδους, μαζί με την παρουσία πολλών ποταμών που πηγάζουν από την περιοχή, δεν διαμορφώνουν μόνο το τοπίο της περιοχής αλλά και τη βιοποικιλότητα της περιοχής. Πώς;
Η διάβρωση της μεγάλης ποικιλίας πετρωμάτων που βρίσκονται στην περιοχή δημιούργησε γόνιμο έδαφος που είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη της μοναδικής ορεινής χλωρίδας του Τροόδους και αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το όρος Τρόοδος είναι η πλουσιότερη περιοχή της Κύπρου από άποψη χλωρίδας και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ορεινούς βιότοπους σε όλη την Ευρώπη.
Αυτή η χλωρίδα δημιούργησε τους οικοτόπους του Τροόδους οι οποίοι αποτελούνται από:
- πευκοδάση
- θαμνώνες χρυσής βελανιδιάς
- δάση αρκεύθου
- δάση κυπριακού κέδρου
- φιδόφιλα του Τροόδους λιβάδια
- Τυρφώδη λιβάδια Τροόδους
- Παραποτάμια δάση
- Θαμνώνες
Η υψηλή βιοποικιλότητα εκφράζεται επίσης σε υψηλά επίπεδα ενδημισμού. Στην πραγματικότητα, σε ολόκληρο το νησί της Κύπρου, υπάρχουν συνολικά 143 καταγεγραμμένα ενδημικά είδη χλωρίδας από τα οποία τα 92 βρίσκονται στο Τρόοδος.
37 από αυτά τα 92 ενδημικά είδη βρίσκονται μόνο στο Γεωπάρκο Τροόδους και πουθενά αλλού στην Κύπρο ή στον κόσμο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα είδη αυτά αναπτύχθηκαν και εξελίχθηκαν στη μοναδική γεωλογία του Τροόδους. Τέτοια φυτά είναι:
- Χαμομήλι Τροόδους (Anthemis ploutonia)
- Alyssum troodi (Alyssum troodi)
- Alyssum cypricum (Alyssum cypricum)
- Arenaria saponarioides
- Arumprupicola
- Astragalus echinus subsp. Chionistrae
- Vincetoxicum canescens
Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, με τον ίδιο τρόπο που η χλωρίδα συνδέεται με τη γεωλογία, η πανίδα μιας περιοχής συνδέεται επίσης με τη χλωρίδα. Τα μοναδικά ενδιαιτήματα του Τροόδους φιλοξενούν μια ποικιλία ζώων, όπως θηλαστικά, πουλιά, ερπετά και ασπόνδυλα, από τα οποία ορισμένα είναι ενδημικά. Μερικά από τα ενδημικά είδη που απαντώνται στο Τρόοδος είναι το κυπριακό μουφλόνι (Ovis gmelina ophion), ο σκαντζόχοιρος (Hemiechinus auratus dorotheae), το κυπριακό ποντίκι, το κυπριακό φίδι μαστίγιο (Hierophis cypriensis), το κυπριακό σφυριχτάρι (Oenanthe cypriaca), η κυπριακή σφυρίδα (Sylvia melanothorax) και το κυπριακό σκαθάρι (Promomacrus cypriacus).
Αξίζει να σημειωθεί ότι και λόγω όλων των λόγων που περιγράφονται πιο πάνω, το Τρόοδος εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της Unesco το 2015. Αναγνωρίστηκε επίσης ως μοναδικό Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς λόγω της μοναδικής γεωλογίας του που διαμόρφωσε μοναδικά φυσικά περιβάλλοντα που φιλοξενούν σπάνια και ενδημικά είδη και αυτά τα δύο σε συνδυασμό δημιούργησαν μια πλούσια πολιτιστική ιστορία με μοναδικά ήθη, έθιμα, παραδόσεις και λαογραφίες εμπνευσμένες από το ίδιο το περιβάλλον του Τροόδους
Έτσι, την επόμενη φορά που θα πάτε για πεζοπορία στο Τρόοδος, μην σκέφτεστε μόνο πόσο μοναδικός είστε ΕΣΕΙΣ, πράγμα που ισχύει, αλλά και πόσο μοναδικός είναι ο περίγυρός σας. Όχι μόνο εξαιτίας των ζωντανών οργανισμών γύρω σας, αλλά και των βράχων που βρίσκονται κάτω από εσάς.
Ο Κωνσταντίνος Περικλέους είναι Λειτουργός Εκπαίδευσης και Έρευνας στο Κυπριακό Κέντρο Περιβαλλοντικών Μελετών της Terra Cypria
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
