Είναι σημαντικό, αλλά παραμένουν σοβαρές προκλήσεις
[/P]Με τον κόσμο να έχει καταληφθεί από μια συνεχώς επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση, με τον εφοδιασμό και τις τιμές του φυσικού αερίου να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο, η ανακάλυψη ενός νέου κοιτάσματος φυσικού αερίου στα ανοικτά της Κύπρου από την Eni/TotalEnergies, το Cronos-1 στο τεμάχιο 6, είναι αναμφίβολα μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη. Όμως, παρά την αρχική ευφορία που το συνόδευσε, πρέπει να το δούμε με έναν βαθμό ρεαλισμού.
Με οποιαδήποτε μέτρα, πρόκειται για μια μικρή ανακάλυψη. Τα 2,5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (tcf) που εκτιμάται ότι περιέχει το Cronos-1 δεν θα έχουν μεγάλο αντίκτυπο στις περιφερειακές ή παγκόσμιες αγορές, ακόμη και αν είναι σημαντικά όσον αφορά τις μέτριες ανάγκες της Κύπρου σε φυσικό αέριο. Για να το θέσουμε στο πλαίσιο, είναι ισοδύναμο με την παραγωγή φυσικού αερίου της Αιγύπτου για περίπου ένα έτος
Αλλά είναι σημαντικό από δύο απόψεις. Αυξάνει τα ανακαλυφθέντα αποθέματα φυσικού αερίου της Κύπρου σε περίπου 13tcf - όλα σε περιοχές που δεν αποτελούν αντικείμενο αμφισβήτησης - και επιβεβαιώνει ότι η περιοχή που περιλαμβάνει τα τεμάχια 5-6-7-10-11 είναι παραγωγική σε φυσικό αέριο. Αυτό υποστηρίζεται από το γιγαντιαίο κοίτασμα φυσικού αερίου της Αιγύπτου, Zohr με 30tcf, που βρίσκεται ακριβώς νότια του τεμαχίου 11, με γεωλογία παρόμοια με του Γλαύκου, της Καλυψώς και του Κρόνος-1. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Eni/TotalEnergies προχωρούν τώρα σε γεώτρηση σε ένα ακόμη ερευνητικό πεδίο στο τεμάχιο 6, το Zeus-1, ενώ η ExxonMobil συνέχισε τις έρευνές της στα τεμάχια 5 και 10. Το Cronos-1 έχει αυξημένες προοπτικές, με πιθανές περισσότερες ανακαλύψεις.
Οι ανάγκες της Ευρώπης
Η ΕΕ έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι χρειάζεται νέες προμήθειες φυσικού αερίου αυτή τη δεκαετία, ώστε να μπορέσει να αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο, αλλά όχι μετά το 2030. Η επίσημη θέση της είναι ότι θα μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου καθώς πλησιάζουμε στο 2030 και μετά, σύμφωνα με τον στόχο της να επιτύχει καθαρές μηδενικές εκπομπές μέχρι το 2050. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 11% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω των υπέρογκων τιμών
Αυτό διευκρινίζεται με σαφήνεια στο πρόσφατο Μνημόνιο Κατανόησης που υπεγράφη μεταξύ ΕΕ-Αιγύπτου-Ισραήλ, η διάρκεια του οποίου περιορίζεται μέχρι το 2030, χωρίς διατάξεις για την παράτασή του.
Πιστεύω ότι η θέση αυτή θα αμφισβητηθεί σε λίγα χρόνια, όταν γίνει αντιληπτό ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το υδρογόνο από μόνα τους δεν μπορούν να καλύψουν αξιόπιστα τις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης.
Αλλά αυτή τη στιγμή αυτή είναι η επίσημη πολιτική της ΕΕ και αποθαρρύνει τις πετρελαϊκές εταιρείες και τους θεσμικούς επενδυτές να επενδύσουν σε μακροπρόθεσμα έργα που εξαρτώνται από τον εφοδιασμό της ΕΕ με φυσικό αέριο.
Παγκόσμιες αγορές
Η παγκόσμια ζήτηση φυσικού αερίου αυξάνεται. Με βάση τις γνωστές σήμερα πολιτικές, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας και η BP αναμένουν ότι η παγκόσμια ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξηθεί κατά 25% έως το 2050, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να απαιτείται για τον ενεργειακό εφοδιασμό των αυξανόμενων πληθυσμών και οικονομιών της Ασίας. Επιπλέον, με βάση τον τρέχοντα και αναμενόμενο ρυθμό κατανάλωσης, περίπου το ήμισυ των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικού αερίου θα καταναλωθεί εντός 20 ετών
Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος θα χρειαστεί περισσότερες ανακαλύψεις φυσικού αερίου για να τροφοδοτήσει αυτή τη μελλοντική ζήτηση, ακόμη και με την επιτάχυνση της δράσης για την κλιματική αλλαγή
Κατά συνέπεια, ακόμη και αν η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη μειωθεί, θα υπάρξουν μελλοντικές αγορές για το φυσικό αέριο της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου στην Ασία. Αυτό όμως προϋποθέτει την υπέρβαση των προκλήσεων που μέχρι σήμερα εμπόδιζαν την εκμετάλλευσή του.
Προκλήσεις
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την ανάπτυξη των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου είναι οι συνεχιζόμενες απειλές της Τουρκίας, όπως αναγνώρισε πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Ιωάννης Κασουλίδης. Δεν χρειάστηκε πολύς χρόνος μετά την ανακοίνωση της ανακάλυψης του Κρόνου-1 για να παρέμβει ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου και να διατυπώσει με σθένος τις αξιώσεις και τις απαιτήσεις της Τουρκίας
Όσο παράλογες και αν είναι αυτές, και παρά το γεγονός ότι δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο, θεωρούνται από τους επενδυτές ότι θέτουν σε κίνδυνο τις επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που απαιτούνται για την ανάπτυξη αυτών των κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Με την Τουρκία να έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι αρκετά έτοιμη να χρησιμοποιήσει το ναυτικό της για να επιβάλει τέτοιες απαιτήσεις, αποτρέπει τους επενδυτές από το να αναλάβουν τέτοιο ρίσκο.
Το άλλο είναι οι πολιτικές της ΕΕ για το μέλλον του φυσικού αερίου στην Ευρώπη που περιέγραψα προηγουμένως.
Ένα ερώτημα που τίθεται συχνά είναι: δεδομένων αυτών των προκλήσεων, γιατί οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες (IOCs) συνεχίζουν τις έρευνες και τις γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ;
Οι εταιρείες αυτές έχουν μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Δραστηριοποιούνται σε πολλά μέρη του κόσμου και το κλειδί για τις δραστηριότητές τους - και την αξία τους στην αγορά - είναι η επιτυχής εξερεύνηση για τη διατήρηση υγιών χαρτοφυλακίων αποθεμάτων. Ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς, επιλέγουν και αναπτύσσουν τις πιο υποσχόμενες ανακαλύψεις τους, αφήνοντας τις υπόλοιπες μέχρι να έρθει η σειρά τους.
Δεδομένης της κατάστασης στην περιοχή και των παγκόσμιων αναγκών ζήτησης φυσικού αερίου, αναμένω ότι - εκτός αν η γεωπολιτική αλλαγή έρθει νωρίτερα - η σειρά των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της East Med και της Κύπρου θα έρθει τελικά αργότερα αυτή τη δεκαετία.
Way forward
Το κλειδί για να ξεπεραστούν τα προβλήματα στην περιοχή και για να προωθηθεί το αναφαίρετο δικαίωμα της Κύπρου να αναπτύξει τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της, είναι η επίλυση του Κυπριακού προβλήματος. Οι προεδρικές εκλογές τόσο στην Κύπρο όσο και στην Τουρκία το επόμενο έτος, θα δώσουν στους νέους προέδρους νέες εντολές. Για την Τουρκία το κρίσιμο ζήτημα είναι η διευθέτηση των δεινών οικονομικών της προβλημάτων, αλλά και ο επαναπροσδιορισμός του μελλοντικού της ρόλου στο πλαίσιο της εξελισσόμενης νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Αυτό θα απαιτήσει στενότερη αναπροσαρμογή με την ΕΕ, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Η επίλυση του κυπριακού προβλήματος θα αφαιρέσει ένα σοβαρό εμπόδιο στις σχέσεις αυτές, ιδιαίτερα με τον μεγαλύτερο οικονομικό εταίρο της Τουρκίας: Ευρώπη.
Σε συνέντευξή της στις αρχές Αυγούστου στο CNA, η Ursula von der Leyen μίλησε για την ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Σχολίασε πιθανά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, λέγοντας ότι "μια συμφωνία μεταξύ των δύο κοινοτήτων για την εκμετάλλευση των πόρων υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖμπορεί να ξεκινήσει μια ευρύτερη συζήτηση για τη διαχείριση της ενέργειας στην Κύπρο". Μετά τις εκλογές, το θέμα αυτό θα επανέλθει και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από τον νέο πρόεδρο
Τέτοιες εξελίξεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν να ανοίξει ο δρόμος για τις ΔΕΚΟ να επανεξετάσουν τα σχέδια εξαγωγής κυπριακού φυσικού αερίου στις ασιατικές αγορές. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με την επέκταση των υφιστάμενων εργοστασίων υγροποιημένου φυσικού αερίου της Αιγύπτου ή, με περισσότερες ανακαλύψεις, με την επαναφορά της ιδέας ενός εργοστασίου υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Κύπρο.
Θα μπορούσε επίσης να ανοίξει ο δρόμος για έναν αγωγό από τα κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου για την κάλυψη των αναγκών ολόκληρης της Κύπρου με το φθηνότερο φυσικό αέριο σε σύγκριση με άλλες επιλογές. Μια προσφορά φυσικού αερίου στους Τουρκοκύπριους θα μπορούσε να συμβάλει στη λύση.
Εάν ξεπεραστούν οι γεωπολιτικές προκλήσεις που θέτει η Τουρκία, μια γρήγορη επιλογή για την Eni/TotalEnergies είναι να συνδέσει τις ανακαλύψεις του οικοπέδου 6 με το κοντινό κοίτασμα φυσικού αερίου Zohr στην Αίγυπτο, έτσι ώστε το φυσικό αέριο να μπορεί στη συνέχεια να διοχετευθεί στο Damietta LNG για υγροποίηση και εξαγωγή. Αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει την ανάπτυξη των ανακαλύψεων φυσικού αερίου στο τεμάχιο 6, και επίσης να καλύψει την υστέρηση 20% στην παραγωγή φυσικού αερίου του Zohr ως αποτέλεσμα των προβλημάτων διάρρηξης του νερού.
Η Κύπρος πρέπει να προετοιμάσει μια μακροπρόθεσμη και ρεαλιστική στρατηγική για την εκμετάλλευση του φυσικού της αερίου σε στενή συνεργασία με τις ΔΕΚΟ που δραστηριοποιούνται στην ΑΟΖ της. Πρέπει επίσης να προετοιμάσει μια στρατηγική για την πιθανή εκμετάλλευση του κυπριακού φυσικού αερίου σε περιφερειακό επίπεδο για τη στήριξη της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια.
Dr Charles Ellinas, @CharlesEllinas, είναι senior fellow στο Global Energy Centre του Atlantic Council
Περιεχόμενα αυτού του άρθρου συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή