Στον Μάριο Ταραμίδη, ο Θόδωρος Παναγίδης συναντά έναν αναγεννησιακό άνθρωπο που καταφέρεται εναντίον της μετριότητας
Στην αίθουσα αναμονής του οδοντιάτρου θα βρείτε ράφια με αρχαιότητες της Εποχής του Χαλκού, βιβλία για τους Abba και τους Beatles και ποιητικές συλλογές του ίδιου του οδοντιάτρου- πάνω στο τραπέζι υπάρχει το Clicks of Travel, ένα όμορφο βιβλίο με τις ταξιδιωτικές του φωτογραφίες. Στο γραφείο του οδοντιάτρου υπάρχουν έργα τέχνης στους τοίχους, ένα έργο από το Περού, δύο πίνακες ενός Ιρανού καλλιτέχνη ονόματι Yervant που δούλεψε τη δεκαετία του 1970. Επίσης, στον τοίχο (όπως θα περίμενε κανείς) υπάρχουν διπλώματα, που επιβεβαιώνουν την επάρκειά του σε πράγματα όπως η προηγμένη περιοδοντολογία - αλλά και, για παράδειγμα, ένα πιστοποιητικό από τον διεθνή οργανισμό φωτογραφίας FIAP (Fédération Internationale de l'Art Photographique) που τον ονομάζει "Artist FIAP", και ένα άλλο από την Chaine des Rotisseurs, μια διεθνή γαστρονομική εταιρεία. "Είμαι πλέον 'Grand Officier'", εξηγεί ο Μάριος Ταραμίδης, ο εν λόγω οδοντίατρος.
Έχει πολλές πλευρές και φοράει πολλά καπέλα- ένας πολυμαθής, ένας άνθρωπος της Αναγέννησης. "Είναι επίσης δημοσιευμένος ποιητής και συγγραφέας, συλλέκτης έργων τέχνης, παθιασμένος φωτογράφος και ενθουσιώδης ταξιδιώτης", λέει το βιογραφικό από την ομιλία του στο TEDx πριν από μερικές εβδομάδες. (Αναφέραμε ότι έκανε και ομιλία στο TEDx
Έχει ταξιδέψει σε 120 χώρες, κυρίως -αλλά όχι μόνο- για να τραβήξει φωτογραφίες- η ενότητα Photography στην ιστοσελίδα του (mariostaramides.com) προσφέρει έναν χάρτη του κόσμου και σας καλεί να "κάνετε κλικ σε μια ήπειρο για να επιλέξετε μια γκαλερί". Κι εκεί που νομίζεις ότι έχεις καλύψει όλες τις πλευρές, εμφανίζεται μια καινούργια- ήταν αντιπρόεδρος του Sophia Foundation - μιας φιλανθρωπικής οργάνωσης που βοηθάει ευάλωτα παιδιά κυρίως στην Κένυα - για οκτώ χρόνια και ξερίζωσε ολόκληρη την κλινική του στην Αφρική για δύο εβδομάδες, προσφέροντας δωρεάν συμβουλές σε περίπου 700 παιδιά από την Κένυα. Καθόμαστε στο γραφείο του περιτριγυρισμένοι από έργα τέχνης και διπλώματα, κάνοντας το είδος της συζήτησης όπου εγώ κάνω μια ερώτηση και η απάντησή του μπορεί να ξεκινήσει με: "Όταν πήγα σε ένα σεμινάριο με τον Δαλάι Λάμα το 2017..."
Μήπως είναι ίσως υπερβολικά πετυχημένος; Μήπως αρχίζει να φαίνεται λίγο αλαζονικός και γεμάτος με τον εαυτό του; Ο Μάριος δεν είναι όντως καμία συρρικνωμένη βιολέτα- είναι το είδος του ανθρώπου που μπορείτε να φανταστείτε να κρατάει αυλή, διασκεδάζοντας τους φίλους του με τις θεωρίες του. Μιλάει άπταιστα, σε άριστα ελληνικά - ένα από τα ενοχλήματά του είναι ότι "αν ένας [ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΌΣ] Έλληνας έχει ένα καθημερινό λεξιλόγιο 2-3.000 λέξεων, ένας Κύπριος έχει περίπου 500" - και φαίνεται να έχει ισχυρές απόψεις για πολλά θέματα. Ούτε έχει το είδος της ταραχώδους προϊστορίας που θα μπορούσε να τον κάνει να φαίνεται πιο ευάλωτος- είτε λόγω σκληρής δουλειάς είτε απλώς λόγω καλής τύχης, η ζωή του έχει κυλήσει γενικά ομαλά. Είχε προσωπικές κρίσεις, βέβαια, όπως όλοι - αλλά "καμία αποτυχία", παραδέχεται, αφού το σκέφτηκε λίγο. "Αισθάνομαι ότι δεν είχα καμία αποτυχία στη ζωή μου."
Ωστόσο, στην πραγματικότητα η ζωή του είναι ασυνήθιστη, σχεδόν διχασμένη. Από τη μία πλευρά είναι επεκτατικός, ανήσυχος, δημοσιευμένος ποιητής στα 30 του (τώρα είναι 57), ταξιδιώτης και πολίτης του κόσμου, ένας άνθρωπος που κάνει ό,τι θέλει και έχει άποψη για τα πάντα. (Έχει άποψη ακόμη και για το όνομά μου, το οποίο συντομεύτηκε από το αρχικό "Θεόδωρος": "Έχεις ένα τόσο ωραίο όνομα", ψέγει μισοαστειευόμενος, "και το έκανες Theo!"). Από την άλλη πλευρά, το περίγραμμα της ζωής του ήταν ευθύγραμμο. Σπούδασε Οδοντιατρική στη Γερμανία, ειδικεύτηκε στη Σουηδία, δίδαξε για λίγο στην Αμερική και επέστρεψε στην Κύπρο το 1995- δεν έκανε ποτέ κάτι άλλο ως επάγγελμα. Αυτή η κλινική ανήκε στον αείμνηστο πατέρα του. Η αδελφή του Νούλη εργάζεται επίσης στην επιχείρηση- η μητέρα του ζει σε κοντινή απόσταση. Υπάρχει ένα είδος ταπεινοφροσύνης εκεί - η ίδια ταπεινοφροσύνη που εμφανίστηκε στο έργο του με το Ίδρυμα Σοφία και διέπει επίσης το τρέχον πρόγραμμά του, το "Γνωστό Άγνωστο"
Αυτό ήταν το θέμα της ομιλίας του στο TEDx - και ένα μεγάλο μέρος της ζωής του, ένα έργο πάνω στο οποίο εργάζεται από το 2014. (Θα κυκλοφορήσει σε μορφή βιβλίου και είχε σχεδόν ολοκληρωθεί πριν από δύο χρόνια, αλλά καθυστέρησε λόγω του Covid). Οι "γνωστοί άγνωστοι" αποτελούνται από 40 ανθρώπους σε 35 χώρες, οι οποίοι συμφώνησαν να φωτογραφηθούν από τον Μάριο - όλοι τους είναι "γνωστοί γενικά για ό,τι έχουν κάνει στον τομέα τους", αλλά όχι καθολικά γνωστοί, όχι διασημότητες. "Είναι άνθρωποι που έχουν δουλέψει αθόρυβα. Δεν πήγαν να φωνάξουν στα ΜΜΕ, έκαναν τη δουλειά τους ταπεινά."
"Αποτελούν μεγάλη έμπνευση για εμάς, αυτοί οι άνθρωποι. Γιατί σε κάνουν να συνειδητοποιείς πώς, σε αυτόν τον κόσμο που ζούμε - όπου τα πάντα κυριαρχούνται από τη μετριότητα - δεν έχουμε μάθει να παρατηρούμε τα αληθινά διαμάντια γύρω μας. Ή αλλιώς έχουμε ξεχάσει πώς να τα βλέπουμε". Στον 21ο αιώνα, προσθέτει με θέρμη -στην πραγματικότητα ξεκίνησε τον 20ό αιώνα, αλλά έχει εκραγεί με την έλευση των smartphones- "βλέπουμε μια τάση όπου κυριαρχεί η μετριότητα. Η μετριότητα είναι αυτό που πάντα επαινείται και ζηλεύεται", γκρινιάζει, σκεπτόμενος τους YouTubers και τους influencers. Οι δικοί του άνθρωποι, από την άλλη πλευρά (και πράγματι το πρότζεκτ συνεχίζεται, αφού υπάρχουν πολλά ακόμη "διαμάντια" που θα ήθελε να συμπεριλάβει), είναι άνθρωποι όπως ο Ara Güler, ένας Τούρκος φωτορεπόρτερ που απαθανάτισε τους πάντες, από τον Τσόρτσιλ μέχρι την Κάλλας, ή ο Christian Cabrol, ένας Γάλλος καρδιοχειρουργός που πραγματοποίησε την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στην Ευρώπη, ή η Elena Poniatowska, μια Μεξικανή συγγραφέας και δημοσιογράφος που ρίχνει φως σε κοινωνικά ζητήματα
Αυτοί δεν είναι "καθημερινοί ήρωες", ομολογουμένως. Είναι διάσημοι άνθρωποι - αλλά αν ρωτούσατε 100 περαστικούς αν έχουν ακούσει για τον Christian Cabrol, λέει ο Μάριος, μόνο τρεις θα έλεγαν ναι (ενώ σχεδόν όλοι θα είχαν ακούσει για τις Kardashians). "Έχεις ακούσει για τον Martin Strel;" με ρωτάει και γνέφει με γνώση - σαν να λέει "Ορίστε, βλέπεις;" - όταν εξομολογούμαι την άγνοιά μου. Ο Strel είναι ένας κολυμβητής που "κολύμπησε κατά μήκος των μακρύτερων και πιο μολυσμένων ποταμών του πλανήτη, με το σύνθημα "Κολυμπώντας για καθαρότερα νερά". Αυτός ο άνθρωπος κολύμπησε τον Αμαζόνιο σε 66 ημέρες, κολύμπησε 5.268 χιλιόμετρα. Όταν πήγα στη Λιουμπλιάνα για να τον συναντήσω και έβγαλε την μπλούζα του για να μου δείξει την πλάτη του -η οποία ήταν γεμάτη ουλές, από εκεί που τον είχαν μισοφάει τα πιράνχας- ανατρίχιασα. Αισθάνεσαι σεβασμό προς αυτόν τον άνθρωπο. Όχι μόνο επειδή είχε μισοφαγωθεί από πιράνχας, αλλά επειδή είχε έναν σκοπό!"
Ο Μάριος έβαλε σκοπό να φωτογραφίσει τον Strel βρεγμένο, "στο στοιχείο του", και να συμπεριλάβει τα τεράστια χέρια του Cabrol - τα χέρια ενός χειρουργού - στη φωτογραφία του. (Ο Güler ήταν τόσο ευχαριστημένος με τη δική του φωτογραφία που ζήτησε από τον Μάριο ένα αντίγραφο, κάτι που φυσικά ήταν το μεγαλύτερο κομπλιμέντο). Αλλά το πρότζεκτ ήταν μια πρόκληση, ίσως η μεγαλύτερη δημιουργική πρόκληση της ζωής του - επειδή έπρεπε να εντοπίσει αυτούς τους ανθρώπους, στη συνέχεια να βρει έναν τρόπο να επικοινωνήσει μαζί τους, στη συνέχεια να τους πείσει να τον πάρουν στα σοβαρά (το γεγονός ότι ήταν διαπιστευμένος φωτογράφος της FIAP πιθανώς βοήθησε), στη συνέχεια να σφυρηλατήσει μια σύνδεση στις λίγες ώρες που είχε στη διάθεσή του. Πάνω απ' όλα, όμως, το "Known Unknown" φαίνεται να λειτουργεί με τον διχασμένο τρόπο που χαρακτηρίζει τη ζωή του γενικότερα - μια πράξη ταπεινότητας και σεβασμού, ένας καταξιωμένος άνθρωπος που λειτουργεί ως δοχείο (ένας φωτογράφος είναι πάντα ένα δοχείο, αν το καλοσκεφτείς) για ακόμη πιο καταξιωμένα θέματα, αλλά και ένα επεκτατικό cri de coeur, δηλώνοντας πίστη σε ανθρώπους που, όπως και ο ίδιος, πάντα καταφρονούσαν τη μετριότητα.
Ο ίδιος πάντα μισούσε τη μετριότητα, λέει ο Μάριος - μια πάθηση που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Κύπρο, για κάποιο λόγο- η Ισλανδία, για παράδειγμα, ένα άλλο μικρό νησί, εξακολουθεί να είναι σε θέση να παράγει έργα παγκόσμιας κλάσης. (Ποιο είναι λοιπόν το πρόβλημά μας εδώ; "Η ανάγκη μας να γίνουμε όλοι εκατομμυριούχοι με τον ευκολότερο δυνατό τρόπο, νομίζω", απαντά με οξύτητα). Ακόμη και ως παιδί ήταν εξαιρετικά φιλόδοξος: "Ήθελα να μάθω, αν ήταν δυνατόν, τα πάντα". Πάντα το κυνηγούσε, πάντα έπεφτε με τα μούτρα στα πράγματα. Δοκίμασε καταδύσεις στα 16 του, απέκτησε επαγγελματική άδεια πιλότου στα 18 του. "Έκανα πράγματα στη ζωή μου επειδή ήθελα να δοκιμάσω τον εαυτό μου. Ήθελα να μάθω. Και ναι, το κυνηγάω - και όταν το κυνηγάω, το πηγαίνω μέχρι τέλους... Έτσι είμαι σε ό,τι δοκιμάζω, αλλιώς δεν θα το αγγίξω."
Είναι άνθρωπος με πάθη, τα οποία παρεμπιπτόντως εκφράζονται με συχνά παραληρήματα. Μόνο στη σύντομη συζήτησή μας, ξεσπά για τα πάντα, από την πολιτική διαφθορά μέχρι τα δρομολόγια των λεωφορείων της Λευκωσίας - είναι ένας περήφανος Λευκωσιάτης, από αυτούς που κάνουν μεγάλους περιπάτους και πιστεύει ότι είναι η μόνη αληθινή κυπριακή πόλη που μας έχει απομείνει: "Διατηρεί έναν χαρακτήρα που σου θυμίζει την εποχή που ζούσαμε πλάι-πλάι με τους Τούρκους" - μέχρι την αχρηστία του εκπαιδευτικού μας συστήματος, τον τρόπο που οδηγούν οι άνθρωποι, την απάθεια των Κυπρίων, τα παιδιά (δεν έχει δικά του) που μετατρέπονται σε μικρά ζόμπι από τα iPads και τα τηλέφωνα. Είναι θυμωμένος, αν και όχι αντιπαθητικά (δεν είναι πικρόχολος- είναι παραγωγικά θυμωμένος). Ποιες θα έλεγε ότι είναι οι δικές του αξίες; "Μισώ τα ψέματα", απαντά απλά.
Αυτή, υποψιάζομαι, ίσως είναι η καλύτερη συμπύκνωση του Μάριου Ταραμίδη - εξ ου και οι ειλικρινείς απόψεις του, εξ ου και ο τρόπος που βουτάει στα πράγματα, εξ ου και η σταθερή επιδίωξη της τελειότητας, εξ ου και η απουσία ψεύτικης μετριοφροσύνης. Μισεί τα ψέματα, όπως μισεί τη μετριότητα. Μπορεί να ακούγεται εγωκεντρικός- το ποίημα που λέγεται "Πατριωτισμός" στην τελευταία του συλλογή "είναι ένα ποίημα που έχει αγγίξει πολλούς ανθρώπους", μου λέει - και ακούγεται σαν να καυχιέται, αλλά η αλήθεια είναι αλήθεια, και άλλωστε το ίδιο το ποίημα (που γράφτηκε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στην Κωνσταντινούπολη) έχει να κάνει με την ειλικρίνεια. "Πατριωτισμός δεν είναι να αρνείσαι να πας στην Αγιά Σοφιά επειδή είναι στα χέρια άλλων", λέει το ποίημα- "είναι να πηγαίνεις μέσα και να περνάς τον εαυτό σου, σαν να μην είχε χαθεί ποτέ". Έτσι ένιωσε όταν μπήκε στην εκκλησία (που τώρα είναι τζαμί), εξηγεί: "Δεν με ένοιαζε ποιος έχει τους τίτλους ιδιοκτησίας - αυτός ο χώρος, εκείνη τη στιγμή, ήταν δικός μου, ήταν ιερός". Και αργότερα, όταν ήρθε η ώρα να γράψει το ποίημα, είπε στον εαυτό του: "Μη λες ψέματα. Απλά πες πώς αισθάνεσαι."
Δεν ήταν βέβαια μόνο πατριωτισμός, όπως και αν επιλέξει κανείς να τον ορίσει- αυτό που αισθάνθηκε ήταν μια πνευματική στιγμή. Πιστεύει στον Θεό, λέει ο Μάριος- δεν είναι άθεος, ούτε καν μοντέρνα αγνωστικιστής (αυτό σημαίνει ότι δεν πηγαίνει και πολύ στην εκκλησία) - και ο τρόπος για να συνδεθείς με το θείο είναι να κρατάς την "αλήθεια σου", να είσαι απόλυτα αγνός και ειλικρινής σε ό,τι κι αν κάνεις. Δεν είναι μόνο το να γράφεις ποιήματα και να βγάζεις φωτογραφίες: "Όταν κάνω χειρουργείο εδώ στο γραφείο μου, νιώθω μια σύνδεση με τον Θεό - γιατί νιώθω ότι, εκείνη τη στιγμή, είμαι ενωμένος με την αλήθεια μου. Και η αλήθεια είναι το σύμπαν, είναι ο Θεός". Εκπλήσσομαι, λέω λίγο αγενώς (αν είναι αδιαπραγμάτευτα ειλικρινής, γιατί να μην το κάνω κι εγώ, δεν πίστευα ότι υπάρχει μεγάλη συναισθηματική επένδυση στην αισθητική οδοντιατρική. "Ποιος το λέει αυτό;" απαντά αγανακτισμένος. "Μπορεί και να πω μια προσευχή μερικές φορές, πριν πάω να δουλέψω σε έναν ασθενή. Έτσι μπορώ να συνδεθώ. Έτσι μπορώ να είμαι ο εαυτός μου και να νιώθω την αλήθεια μου."
Ο Μάριος Ταραμίδης είναι όντως εξαιρετικός, με την κυριολεκτική έννοια του να είναι κάτι περισσότερο από το συνηθισμένο- φαίνεται να νιώθει λίγο περισσότερο, να τολμά λίγο περισσότερο, να πιστεύει λίγο περισσότερο από τους περισσότερους ανθρώπους. Είναι δύσκολος άνθρωπος; "Δεν είμαι εύκολος άνθρωπος, ας το θέσουμε έτσι". Του αρέσει τα πράγματα να είναι ακριβώς έτσι ("Είμαι λίγο OCD"), τουλάχιστον σε αυτό που αποκαλεί μικρόκοσμο της δουλειάς και του σπιτιού του. Τούτου λεχθέντος, "δεν είμαι μοναχικός"- έχει καλούς φίλους και δίνει όλες τις ενδείξεις ότι είναι εξωστρεφής. Αισθάνεται ότι δεν ταιριάζει, μερικές φορές; Μήπως η γενική μετριότητα της Κύπρου - συν τα άλλα θέματα που αναφέρονται στις διαμαρτυρίες του - γίνεται υπερβολική; "Όταν αρχίζω να νιώθω ότι δεν ταιριάζω, παίρνω ένα αεροπλάνο και φεύγω", απαντά χαμογελώντας. "Πάω να περπατήσω στη Ζυρίχη, ή στο Φράιμπουργκ -όπου έκανα τις σπουδές μου- ή στη Γκρενόμπλ, ή στο Μπορντό, ή στο Τολέδο. Και το συναίσθημα περνάει."
Μόλις έκλεισε τα 57 του χρόνια, στα τέλη Νοεμβρίου. Τι άλλαξε με την αύξηση της ηλικίας;
"Τίποτα. Είμαι το ίδιο παιδί που ήμουν και όταν ήμουν νεότερος. Όλοι είμαστε παιδιά, και δόξα τω Θεώ γι' αυτό. Αυτό το παιδί μέσα μας - δεν πρέπει ποτέ να το σκοτώσουμε! Δεν πρέπει ποτέ να του επιτρέψουμε να κοιμηθεί, αυτό το παιδί πρέπει να είναι πάντα ξύπνιο μέσα μας. Είναι αυτό που μας κρατάει ζωντανούς, αυτό που μας καθοδηγεί. Γιατί είναι η ουσία μας". Τα παιδιά, επίσης, λένε πάντα αυτό που αισθάνονται. Τα παιδιά, επίσης, είναι περίεργα και θα ταξίδευαν σε 120 χώρες αν μπορούσαν. Τα παιδιά συχνά γκρινιάζουν και θυμώνουν. Τα παιδιά, επίσης, νοιάζονται για την τελειότητα, τουλάχιστον στα πράγματα που τα ενδιαφέρουν- μόνο η ενηλικίωση γεννά την παρηγορητική σκέψη του να περνάς τη ζωή σου στην μετριότητα.
Το να διατηρείς ζωντανό το εσωτερικό παιδί σου, ως μεσήλικας, είναι σίγουρα εφάμιλλο με το να φτιάχνεις δόντια και να βγάζεις φωτογραφίες, αν μιλάμε για επιτεύγματα - αλλά στην πραγματικότητα δεν έχει σημασία, τελικά, τι κάνεις ή τι είδους βιογραφικό σημείωμα αναγράφεις στο βιογραφικό σου στο TEDx- αυτό που έχει σημασία είναι να είσαι αληθινός με τον εαυτό σου. Αυτό είναι το απόλυτο μάθημα του "Γνωστού Άγνωστου", ότι οι άνθρωποι μπορούν να είναι ταπεινοί και σχετικά άγνωστοι, αλλά παρόλα αυτά εξαιρετικοί - αν και φυσικά είναι πάντα ωραίο να τους θυμούνται. "Κάποια μέρα, αφού πεθάνω, κανείς δεν θα ξέρει ότι ήμουν ποτέ οδοντίατρος", συλλογίζεται κάποια στιγμή ο Μάριος, σκεπτόμενος τη δική του θέση στον κόσμο και τη δική του κληρονομιά. Ίσως και όχι. Αλλά υπάρχουν τόσα άλλα για να διαλέξει.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αυτές του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
