-
.
- English
Σε έναν προπονητή ζωής που μόλις εξέδωσε ένα βιβλίο αυτοβοήθειας, ο Θόδωρος Παναγίδης βρίσκει έναν "συνηθισμένο τύπο" που είναι φλύαρος, ειλικρινής και ενθουσιώδης για τη δύναμη της θετικής σκέψης
Το βιβλίο είναι δύσκολο να αποσπαστεί. Το ίδιο, κατά κάποιο τρόπο, είναι και ο ίδιος ο άνθρωπος. Το βιβλίο ονομάζεται Δέκα φανάρια: Light Your Way - Lighten Your Pain και διαβάζεται σαν παραμύθι-απομνημονεύματα, με φλύαρο ύφος και αντισυμβατική δομή, χωρίς να μοιάζει πολύ με το διδακτικό βιβλίο αυτοβοήθειας που αναμφίβολα είναι. Ο συγγραφέας του, ο Ευαγόρας Ευαγόρου, είναι επίσης δύσκολο να εντοπιστεί - όχι επειδή προσπαθεί να είναι, αλλά ακριβώς επειδή δεν το κάνει. Είναι και αυτός φλύαρος, ειλικρινής μέχρις εσχάτων, με έναν σχεδόν παιδικό ενθουσιασμό. Θα μπορούσε κανείς να τον παραθέσει εκτενώς, να απαριθμήσει τα διάφορα επιτεύγματά του και πάλι να μην προκαλέσει την ασυνήθιστη εμπειρία της πραγματικής συνάντησής του.
Τα επιτεύγματα, από επαγγελματικής πλευράς, δεν είναι και τόσο ασυνήθιστα: 15 χρόνια στην Τράπεζα Κύπρου - πρώτα στο τηλεφωνικό κέντρο της τότε Direct Banking (σήμερα 1Bank), στη συνέχεια στο τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού, στη συνέχεια στη διαχείριση πλούτου - ακολουθούμενη από μια δεύτερη καριέρα ως "master coach θετικής σκέψης-δύναμης", πιστοποιημένος από το ICF στις ΗΠΑ και τους Solutionsurfers στην Ελβετία. Αλλά είναι επίσης πιστοποιημένος διαπραγματευτής από πανεπιστήμιο στο Ισραήλ, πρώην λέκτορας στην Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου, πρώην συνεργάτης στο κολοσσό του coaching FranklinCovey, μη εκτελεστικό μέλος σε τέσσερις διαφορετικές εταιρείες - και τώρα συγγραφέας ενός βιβλίου, που εκδόθηκε από την Balboa Press στις ΗΠΑ, το οποίο έχει πουλήσει (όπως μου λέει) 1.500 αντίτυπα μέσα σε ένα μήνα. Η Balboa (μέρος του εκδοτικού οίκου Hay House Publishing, που ειδικεύεται σε τόμους αυτοβοήθειας και έμπνευσης) είναι ένα είδος υβριδίου, οι συγγραφείς της ουσιαστικά αυτοεκδίδουν, αλλά λαμβάνουν επίσης το είδος της ώθησης - όπως η προώθηση σε ένα ενημερωτικό δελτίο που αποστέλλεται σε 30.000 μπλόγκερ και δημοσιογράφους - που συνδέεται με τους παραδοσιακούς εκδότες, εξ ου και τα εντυπωσιακά νούμερα πωλήσεων.
Ακόμη και όλα αυτά, ωστόσο, δεν εκφράζουν πραγματικά την ενέργειά του ή τον τρόπο που μιλάει. Ιδού, για παράδειγμα, πώς περιγράφει την εργασία του στην τράπεζα και πώς ζητάει μια μετάθεση: "Είχα μια όμορφη συζήτηση με τον τότε επικεφαλής του τμήματος ανθρώπινου δυναμικού και του είπα: "Οραματίζομαι τον εαυτό μου, βλέπω τον εαυτό μου να κάνει εκπαίδευση"". Οι ερωτήσεις μου τον ενθουσιάζουν ("Ουάου, τι ωραία ερώτηση!"), το πνεύμα του είναι γενικά ευδιάθετο. Μερικές φορές θα μιλήσει για τον εαυτό του σε τρίτο πρόσωπο, σαν να διαβάζει ένα παραμύθι για κάποιον που ονομάζεται Ευαγόρας - και, αν και με παρακαλεί περισσότερες από μία φορές να μην πλαισιώσω το βιβλίο ως "προώθηση" του ίδιου, είναι επίσης αλήθεια ότι αφηγείται την ιστορία της ζωής του, έστω και με στυλιζαρισμένο τρόπο. Οι διάφορες ατυχίες του είναι εκεί, η οικογένειά του είναι εκεί. Ο παππούς του, πάνω απ' όλα, είναι εκεί, ο παππούς Τάκης που είχε το εστιατόριο Δέκα Φανάρια στη Λευκωσία, δίνοντας στο βιβλίο τον τίτλο και το πνευματικό του περίγραμμα.
Ο ίδιος ο Ευαγόρας είναι ψηλός και μαυρισμένος, με ατημέλητα μαλλιά και στρογγυλά γυαλιά με διάφανο σκελετό. Κάθεται σε ένα καφέ στην Έγκωμη και διαβάζει το Real Magic του γκουρού της αυτοβοήθειας Wayne Dyer, ενώ περιμένει να φτάσω. Γεννήθηκε το 1977, με το "7" να είναι αρκετά σημαντικός αριθμός γι' αυτόν: το ξυπνητήρι του χτυπάει στις 5.30 κάθε μέρα - αλλά "στην πραγματικότητα είναι 5.37, γιατί θέλω ο πρώτος αριθμός που βλέπω να είναι το "7". Θα καταλάβετε όταν διαβάσετε το βιβλίο". Η πρωινή του ρουτίνα είναι καθορισμένη, αν και όχι άκαμπτη: ένα μικρό μπουκάλι νερό και μερικές βιταμίνες, 40 λεπτά διαλογισμού, μετά σωματική άσκηση - συνήθως γυμναστήριο για δύο ώρες, μισή ώρα στο διάδρομο και άρση βαρών για την υπόλοιπη ώρα. "Αλλά πάντα με μεγάλη προσοχή", προσθέτει. "Μετά από πέντε επεμβάσεις στους πνεύμονες, δεν μπορείς να κάνεις πάρα πολλά."
Οι πέντε επεμβάσεις είναι μέρος των ατυχιών του, τις οποίες "σήμερα ονομάζω ευλογίες", επιβεβαιώνει ενάρετα. Μάλιστα, "ας διαγράψουμε τη λέξη "ατυχία" και ας την αντικαταστήσουμε με τη λέξη "ευλογία". Αν δεν είχα αυτές τις ευλογίες, δεν θα ήμασταν εδώ σήμερα". Η περιγραφή στο βιβλίο του είναι λίγο πιο ενστικτώδης: "Ο πόνος επέλεξε να με επισκεφθεί ξανά. Δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μου ότι ο εφιάλτης που έθαψα πριν από 22 χρόνια θα επέστρεφε και πάλι στη ζωή μου. Ένας οξύς, αφόρητος πόνος ξεκινά στο πίσω μέρος του λαιμού μου και, σαν κεραυνός εν αιθρία, κατεβαίνει σε όλο μου το σώμα μέσα σε μια στιγμή. Μου κόβει την ανάσα και με αναγκάζει να αναδιπλωθώ και να πέσω στο πάτωμα σε εμβρυακή στάση."
Αυτό αναφέρεται στην πέμπτη κρίση του, πριν από δύο χρόνια και -όπως λέει- δεκαετίες μετά την προηγούμενη. Ο Ευαγόρας πάσχει από ένα σύνδρομο που ονομάζεται αυθόρμητος πνευμοθώρακας, "η ξαφνική εμφάνιση ενός πνεύμονα που έχει καταρρεύσει χωρίς προφανή αιτία"- για να παραθέσω τη Wikipedia- δεν είναι απαραίτητα απειλητικό για τη ζωή (θα ήταν αν κατέρρεαν και οι δύο πνεύμονες ταυτόχρονα, αλλά στην περίπτωσή του ο ένας λειτουργούσε πάντα), αλλά ο πόνος είναι έντονος και χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για την αποκατάσταση του πνευμονικού τοιχώματος. Συνέβη τέσσερις φορές, σε εναλλασσόμενους πνεύμονες, στις αρχές της δεκαετίας των 20 και άλλη μια φορά στα 40 - αλλά στην πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή, αυτό είναι το τρομακτικό. Δεν πυροδοτείται από κάτι συγκεκριμένο (ή τουλάχιστον δεν έχουν βρει τέτοιο έναυσμα), οπότε είναι πάντα στο μυαλό του, ειδικά μετά το σοκ του πρόσφατου επεισοδίου: "Αν νιώσω το κλιματιστικό στην πλάτη μου, το πρώτο πράγμα που θα σκεφτώ είναι "Θεέ μου, ελπίζω να μην πάθω πνευμοθώρακα τώρα". Αν οδηγώ και πρέπει να φρενάρω ξαφνικά για να αποφύγω μια γάτα και με χτυπήσει η ζώνη ασφαλείας, σκέφτομαι "Θεέ μου, πνευμοθώρακας!"."
Η συνεχής αίσθηση ότι ο παραλυτικός πόνος μπορεί να χτυπήσει ανά πάσα στιγμή μπορεί δυνητικά να επηρεάσει τους ανθρώπους με δύο τρόπους: κάποιοι μπορεί να γίνουν ριψοκίνδυνοι και να προσπαθούν να μικροδιαχειρίζονται τα πάντα, άλλοι μπορεί να αποφασίσουν, αντίθετα, ότι η ζωή είναι εύθραυστη και πρέπει να τη ζούμε στο έπακρο. Ο Ευαγόρας βρίσκεται κάπου ενδιάμεσα, αλλά σίγουρα πιο κοντά στο δεύτερο παρά στο πρώτο. Ακόμη και ο ενάρετος τρόπος ζωής του δεν είναι άκαμπτος: "Είμαι ένας συνηθισμένος τύπος", δηλώνει. "Θα βγω έξω, θα πιω, θα τραγουδήσω, θα χορέψω, θα μεθύσω - γιατί η ζωή είναι όμορφη!". (Η φωνή του είναι φημισμένα αγγελική: γνώρισε τη σύζυγό του Έλενα ανεβαίνοντας στη σκηνή σε ένα πάρτι, δανειζόμενος την κιθάρα του τραγουδιστή και κάνοντάς της καντάδα). "Και αφού κάνω αυτά τα τρελά πράγματα, επειδή είναι εξίσου απαραίτητα με τα άλλα πράγματα - λοιπόν, απλά δεν θα σηκωθώ στις 5.37 το επόμενο πρωί."
Ρωτάω για τις κακές συνήθειες, και το να πίνεις κρασί είναι μάλλον μία από αυτές. (Δεν είναι ότι πρέπει να πίνει- αλλά, αν τύχει να ανοίξει ένα μπουκάλι με το δείπνο, συνήθως το τελειώνει). Μια άλλη "κακή" συνήθεια δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο κακή, απλώς είναι κάτι που προσπαθεί να τελειοποιήσει. "Είμαι τόσο διαχυτικός με τους ανθρώπους! Μου αρέσει να αγκαλιάζω, μου αρέσει να φιλάω, μου αρέσει να αγγίζω. Αλλά δεν είναι όλοι εντάξει με αυτό. Θέλω να πω, όταν ήρθες μόλις τώρα ήθελα να σε αγκαλιάσω, να σε ευχαριστήσω που με συνάντησες, αλλά προφανώς δεν το έκανα". (Τον διαβεβαιώνω ότι δεν θα με πείραζε.) Ο Ευαγόρας είναι ένας πληθωρικός, με την καρδιά στο μανίκι, γυμνά συναισθηματικός άνθρωπος. "Είμαι πολύ συναισθηματικός. Κλαίω με ένα τραγούδι. Θα δακρύσω αν δω ένα αγαπημένο ζευγάρι να φροντίζει ο ένας τον άλλον, θα με πιάσει νοσταλγία αν δω έναν ηλικιωμένο να με κοιτάζει με μια έκφραση του τύπου "Ήμουν κι εγώ νέος κάποτε, σαν εσένα" ή "Ζήσε τη ζωή σου, παιδί μου!". Ξεπερνιέμαι πολύ εύκολα... Πιάνω δονήσεις, πιάνω ενέργεια". Οι αγαπημένοι του γνωρίζουν τα πάντα γι' αυτό. Πριν από χρόνια, πίσω στο στρατό, άκουσε αργά τη νύχτα ένα ελληνικό τραγούδι - ένα ντουέτο πατέρα και γιου - και συγκινήθηκε τόσο πολύ που πήγε σε έναν τηλεφωνικό θάλαμο (αυτό ήταν πριν από τα κινητά τηλέφωνα), τηλεφώνησε στον πατέρα του "και του είπα 'Μπαμπά, σε παίρνω για να σου πω ότι σ' αγαπώ'". "Κι εγώ σ' αγαπώ", είπε ο πατέρας του, γνωρίζοντας τον γιο του αρκετά καλά για να ξέρει ότι αυτό δεν ήταν προοίμιο κάποιας διάγνωσης καρκίνου ή άλλων τρομερών ειδήσεων.
Ίσως γι' αυτό είναι δύσκολο να τον εντοπίσεις - γιατί δεν έχει να κάνει (μόνο) με αυτό που κάνει, αλλά με την ενέργειά του, με την όλη εμπειρία της συνάντησής του. Η "θετική σκέψη" μπορεί να ακούγεται σαν απάτη (μάλλον είναι), αλλά η αγάπη του για τους ανθρώπους φαίνεται αληθινή - και είναι επίσης ταπεινός, αν και ίσως συνειδητά ταπεινός. "Δεν έχω τίποτα να διδάξω σε κανέναν", επιμένει ο Ευαγόρας. "Το μόνο πράγμα που ίσως μπορέσω να κάνω, με τη βοήθεια του Θεού, είναι να ξυπνήσω στους άλλους αυτό που έχουν ήδη μέσα τους."
Αυτό που έχουμε μέσα μας αποκτάται νωρίς, στην παιδική ηλικία - "χρόνια πριν, στο δημοτικό σχολείο", λέει, και μου παίρνει λίγο χρόνο για να συνειδητοποιήσω ότι στην πραγματικότητα μιλάει για τον εαυτό του, ενώ τα παραδείγματά του είναι τα δικά του πραγματικά παραδείγματα: "Τότε που ανοίγαμε το τετράδιό μας και γράφαμε "Με λένε Ευαγόρα και θέλω να γίνω πιλότος". 'Με λένε Ευαγόρα και είμαι ερωτευμένος με την Έντρια'. 'Το όνομά μου είναι Ευαγόρας και υποστηρίζω τον ΑΠΟΕΛ'. 'Το όνομά μου είναι Ευαγόρας και αγαπώ την Ελλάδα'. 'Το όνομά μου είναι Ευαγόρας και πρέπει να τιμώ τους γονείς μου και την κοινωνία'". Το πρόβλημα, εξηγεί, είναι ότι "καθώς μεγαλώνουμε, μπαίνουν στη ζωή μας άνθρωποι που αλλάζουν την ιστορία μας ή επηρεάζουν τις πεποιθήσεις μας. Τους αποκαλώ "κλέφτες εμπιστοσύνης"... Θα μπορούσε να είναι ο δάσκαλος του δημοτικού που σε χτυπάει και σου λέει "Είσαι ηλίθιος, κάτσε κάτω" - είναι ένας κλέφτης εμπιστοσύνης. Θα μπορούσε να είναι ο θείος σας που λέει "Ο γιος μου είναι πιο έξυπνος από σένα". Θα μπορούσε να είναι η αδελφή σας που λέει "Έχεις ελέγξει τη μύτη σου πρόσφατα;". Η αδελφή μου συνήθιζε να με αποκαλεί Gonzo", το πλάσμα με τη μακριά μύτη στο The Muppet Show. "Η αδελφή μου έκλεβε την αυτοπεποίθησή μου. Αυτό δεν σημαίνει ότι την αγαπώ λιγότερο."
Αυτό, τελικά, είναι το όραμά του (και η φιλοσοφία του βιβλίου): η ζωή ως μια σειρά από εμπόδια και η συνειδητή επιλογή να τα υπερπηδήσεις με "καλές επιλογές", αυτογνωσία και θετική σκέψη. (Υπήρξαν και άλλες ατυχίες: ο ίδιος και η σύζυγός του έχασαν ένα παιδί, αν και το αναφέρει μόνο υπαινικτικά στο βιβλίο). Από την άλλη, ο Ευαγόρας ήταν και τυχερός: είχε μια μαγική παιδική ηλικία, ζούσε στην κορυφή του εστιατορίου όπου δούλευαν ο μπαμπάς και ο παππούς του, "ένας μικρός κατεργάρης" που έβαζε τη μύτη του στα μαγειρεία - και μάλιστα έσφιγγε το χέρι στους πελάτες, γιατί ο μπαμπάς του είχε βάλει σκοπό να τον παρουσιάζει στους μεγάλους και τους καλούς που έρχονταν στα Δέκα Φανάρια- δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από τη συνάντηση με τον ίδιο τον πρόεδρο (τον Σπύρο Κυπριανού, όταν ο Ευαγόρας ήταν ακόμα μονοψήφιος) για να αντιμετωπίσεις την αρνητική επιρροή των "κλεφτών εμπιστοσύνης". Το όνειρό του ήταν να αναλάβει κάποτε το εστιατόριο, αλλά ο παππούς Τάκης -ένας από τους πνευματικούς του μέντορες- επέμενε να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο και να έχει μια καλύτερη ζωή. "Μπορώ μόνο να υποθέσω ότι θα μπορούσα να γίνω σπουδαίος εστιάτορας", συλλογίζεται. "Γιατί αγαπώ το φαγητό, αγαπώ τους ανθρώπους και αγαπώ να δίνω."
Ίσως αυτό να είναι το κλειδί της μάλλον ιδιαίτερης γοητείας του, η σύνδεση με το εστιατόριο που ενέπνευσε τα Φανάρια στο βιβλίο του. Ένας προπονητής ζωής, άλλωστε, είναι αρκετά απαιτητικός. Η καθοδηγητική μεταφορά πίσω από αυτό που κάνουν είναι ο αθλητισμός, είναι ακριβώς εκεί στη λέξη "προπονητής" (ή "γυμναστής") - αλλά η μεταφορά πίσω από τον Ευαγόρα είναι πιο κοντά στη φιλοξενία. Η "διδασκαλία" του έχει ένα άγγιγμα του να μπαίνεις σε ένα εστιατόριο - ακολουθώντας τις συμβουλές του ιδιοκτήτη, για να είσαι σίγουρος, εναποθέτοντας τον εαυτό σου στα χέρια του, αλλά και νιώθοντας ευπρόσδεκτος και χωρίς κριτική. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα πήγε πολύ καλά στο πανεπιστήμιο (ΜΒΑ με ειδίκευση στις Επικοινωνίες στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, αποφοιτώντας με άριστα), ωστόσο το πιο εντυπωσιακό του επίτευγμα ήταν ότι ήταν πρόεδρος των φοιτητών και τα τρία χρόνια - ακόμη και ως πρωτοετής, κάτι που δεν συμβαίνει ποτέ - και ότι χρησιμοποίησε τη θέση του για να δημιουργήσει ένα ταμείο για φτωχούς φοιτητές. Μιλάμε για προσφορά.
Ο Ευαγόρας Ευαγόρου είναι ευσεβής (στους μέντορές του περιλαμβάνεται και ο ηγούμενος του Μαχαιρά, ο "πνευματικός του πατέρας"), και ο Θεός παίρνει ένα είδος πίστωσης για τα Δέκα Φανάρια - τόσο ως η αόρατη δύναμη που φαινόταν να "υπαγορεύει τη ροή των πληροφοριών" καθώς έγραφε, με τον ίδιο τον συγγραφέα να είναι απλώς ένα δοχείο, όσο και για τον ενθουσιασμό που ίσως είναι η πιο χαρακτηριστική ιδιότητα του Ευαγόρα: η λέξη, άλλωστε, προέρχεται από τα ελληνικά 'en' και 'Theos', έχοντας τον Θεό μέσα σου. Μπορεί να φαίνεται αφελής, ωστόσο είναι αναμφισβήτητη - ακόμη και για όσους δυσπιστούν στη βιομηχανία αυτοβοήθειας και αμφιβάλλουν σοβαρά ότι η ζωή οποιουδήποτε μπορεί να αλλάξει με κηρύγματα και εμπνευσμένες στρατηγικές της Νέας Εποχής.
"Δείτε το σαν παραμύθι", χαμογελά ο Ευαγόρας, απευθυνόμενος στους κυνικούς και τους αμφισβητίες Θωμάδες. "Αν δεν θέλετε να πιστέψετε την ιστορία μου, διαβάστε την σαν παραμύθι και κάντε στον εαυτό σας μόνο μια ερώτηση: Τι αισθάνεστε τώρα που τελειώσατε το βιβλίο; Αισθάνεστε καλύτερα ή χειρότερα;" Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να περιγράψει τη ζωή του, το παραμύθι του, "και έχετε δύο επιλογές. Μπορείτε να μπείτε στο τρένο μου -η πόρτα μου είναι ανοιχτή- ή να επιστρέψετε στο δικό σας παραμύθι. Η πρόσκληση είναι δική μου. Η επιλογή είναι δική σου". Δεν δίνουμε απλά τα χέρια, αγκαλιαζόμαστε - τη ζεστή αγκαλιά που λαχταρούσε να δώσει από τότε που μπήκα στο χώρο - και μετά επιστρέφουμε στα αντίστοιχα παραμύθια μας.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα και/ή της Cyprus Mail
Πηγή
