-
.
- English
Από την Κατερίνα Πιλλακούρη
Για τις περισσότερες γυναίκες, η μητρότητα είναι αναμφίβολα το πολυτιμότερο δώρο της φύσης. Παρ' όλα αυτά, γίνεται όλο και πιο φανερό ότι δεν μπορούν όλα τα ζευγάρια να βασιστούν στη βεβαιότητα της σύλληψης βιολογικών παιδιών λόγω των αμέτρητων προκλήσεων που σχετίζονται με την υγεία που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες. Κατά συνέπεια, ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών στρέφεται στις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι λόγοι περιλαμβάνουν την απουσία ή δυσμορφία της μήτρας, επανειλημμένες αποβολές, αποτυχημένες μεταφορές εμβρύων μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση και σοβαρές παθήσεις της καρδιάς ή των νεφρών.
Για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, εισήχθη και ψηφίστηκε στην Κύπρο το 2015 ένας προοδευτικός νόμος, γνωστός ως ο περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Νόμος του 2015 (69(Ι)/2015), ο οποίος επικεντρώνεται κυρίως στην παρένθετη μητρότητα - μια σχετικά νέα έννοια στην Κύπρο.
Οι διαδικασίες παρένθετης μητρότητας εφαρμόζονται σε άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω, αλλά όχι άνω των 50 ετών. Οι διαδικασίες αυτές εποπτεύονται από το Συμβούλιο Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, το Συμβούλιο έχει την εξουσία να χορηγεί εξαιρέσεις από το όριο ηλικίας. Όσοι ενδιαφέρονται να ζητήσουν εξαίρεση πρέπει να υποβάλουν αίτηση στην οποία να αναφέρονται λεπτομερώς οι λόγοι που δικαιολογούν την ανάγκη μιας τέτοιας εξαίρεσης.
Η παρένθετη μητρότητα περιλαμβάνει μια γυναίκα που κυοφορεί και γεννά το παιδί ενός ζευγαριού που επιθυμεί να αποκτήσει το δικό του βιολογικό παιδί. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 22(1) του νόμου, πρόκειται για τη μεταφορά εμβρύων τρίτων στο δικό της σώμα και την εγκυμοσύνη από αυτήν, η οποία επιτρέπεται με δικαστικό διάταγμα που εκδίδεται πριν από την τοποθέτηση των εμβρύων στη μήτρα της παρένθετης μητέρας, κατόπιν έγκρισης του Συμβουλίου, καθώς και τη σύναψη γραπτής συμφωνίας, χωρίς αντάλλαγμα, μεταξύ του ζευγαριού που επιθυμεί να αποκτήσει παιδί και της γυναίκας που θα κυοφορήσει, καθώς και του συζύγου της αν είναι έγγαμη.
Προϋποθέσεις για την έγκριση του Συμβουλίου
Το άρθρο 23 του νόμου προβλέπει ότι το ζευγάρι που επιθυμεί να αποκτήσει παιδί μέσω παρένθετης μητρότητας πρέπει να υποβάλει αίτηση στο Συμβούλιο για να λάβει γραπτή έγκριση. Ο τύπος της αίτησης καθορίζεται από την απόφαση του συμβουλίου.
Το συμβούλιο εκδίδει γραπτή έγκριση, η οποία επιτρέπει στο ζευγάρι να υποβάλει στη συνέχεια αίτηση στο δικαστήριο για την έκδοση διαταγής παρένθετης μητρότητας, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις του νόμου.
Το άρθρο 24 του νόμου ορίζει ότι, για την έκδοση διαταγής παρένθετης μητρότητας, η αίτηση του ζευγαριού υποβάλλεται στο δικαστήριο, το οποίο εκδίδει τη διαταγή αφού βεβαιωθεί ότι το ζευγάρι έχει λάβει γραπτή έγκριση από το συμβούλιο.
Το δικαστήριο, κατά την έκδοση της διαταγής, μπορεί να επιβάλει τους όρους και να δώσει οδηγίες που κρίνει αναγκαίες για την αποτελεσματική εφαρμογή της διαταγής και την επίτευξη των σκοπών της.
Προσβολή της μητρότητας
Το άρθρο 25(5) του νόμου ορίζει ότι οποιαδήποτε προσβολή της μητρότητας, εάν προκύψει, πρέπει να γίνει εντός έξι μηνών από τον τοκετό, είτε από την παρένθετη μητέρα είτε από την ίδια την έγκυο, υπό την προϋπόθεση ότι η έγκυος είναι η βιολογική μητέρα. Η αιτούσα μπορεί να ασκήσει την προσβολή αυτοπροσώπως ή μέσω του νομίμου εκπροσώπου της, αφού λάβει σχετική άδεια από το δικαστήριο.
Επιπλέον, ο νόμος ορίζει ότι η παρένθετη μητέρα δεν θεωρείται γονέας του παιδιού- αντίθετα, γονείς του παιδιού είναι το ζευγάρι που επιδιώκει να αποκτήσει παιδί μέσω παρένθετης μητρότητας. Έχουν όλα τα δικαιώματα και τις ευθύνες που συνδέονται με τη γονεϊκότητα. Μετά τον τοκετό, το ζευγάρι είναι υποχρεωμένο να αναλάβει την επιμέλεια του παιδιού και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αρνηθεί την αποδοχή ή την εγκατάλειψη του παιδιού για οποιονδήποτε λόγο. Η παράλειψη αυτή συνιστά ποινικό αδίκημα, το οποίο επισύρει μέγιστη ποινή φυλάκισης πέντε ετών.
Μέχρι πρόσφατα, στην Κύπρο δεν υπήρχε νομοθεσία που να ρυθμίζει το θέμα της παρένθετης μητρότητας. Ως αποτέλεσμα, οι βιολογικοί γονείς του παιδιού είτε ακολουθούσαν τη διαδικασία της υιοθεσίας είτε αναζητούσαν κρυφά βοήθεια σε χώρες όπου η παρένθετη μητρότητα ήταν νόμιμη σύμφωνα με τη νομοθεσία τους. Στις περιπτώσεις αυτές, υπήρχε κίνδυνος η παρένθετη μητέρα να αρνηθεί τη συγκατάθεσή της για υιοθεσία ή να αντιμετωπίσει διάφορα ζητήματα κατά τη μεταφορά του παιδιού στην Κύπρο. Με την ψήφιση του παρόντος νόμου, όλα αυτά τα προβλήματα έχουν εξαλειφθεί.
Ο νόμος αποσκοπεί στον περιορισμό της δυνατότητας ανεξέλεγκτης χρήσης της οδού της παρένθετης μητέρας, θεσπίζοντας γενικές αρχές που διέπουν την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Στόχος του κράτους δεν πρέπει να είναι να στερήσει από τα ζευγάρια τη δυνατότητα να αποκτήσουν τα δικά τους βιολογικά παιδιά με ιατρικά μέσα. Αντίθετα, θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ελεγχόμενη ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, θέτοντας ως προτεραιότητα την ασφάλεια και την υγεία όλων των εμπλεκομένων μερών, αποτρέποντας παράλληλα κάθε μορφή εκμετάλλευσης των μεθόδων αυτών για σκοπούς, είτε οικονομικούς είτε εμπορικούς, άλλους από τους επιδιωκόμενους
Η Κατερίνα Πιλλακούρη είναι συνεργάτης στο δικηγορικό γραφείο Ηλίας Νεοκλέους
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
