Πριν από δέκα χρόνια σχεδόν ακριβώς, οι διεθνείς δανειστές έκαναν στην Κύπρο μια προσφορά που δεν μπορούσε να αρνηθεί, κλείνοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη εμπορική σας τράπεζα και κατάσχοντας σχεδόν το ήμισυ των ανασφάλιστων καταθέσεων στη μεγαλύτερη τράπεζά σας. Σε αντάλλαγμα, θα σας έβγαζαν από τη δύσκολη θέση. Αν όχι, θα χρεοκοπήσετε και ενδεχομένως θα σας διώξουν από το ευρώ.
Η Κύπρος δέχτηκε τη συμφωνία.
Εκ των υστέρων, θα έπρεπε να προτιμήσει την προηγούμενη προσφορά, δηλαδή φόρο 6,9% σε όλες τις τράπεζες για τις καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ και 9,9% πάνω από αυτό.
Αλλά εν μέσω του πανικού που επικράτησε μετά από μια εβδομάδα, όταν οι τράπεζες έκλεισαν και τέθηκαν όρια ανάληψης μετρητών στα ΑΤΜ, το κοινοβούλιο απέρριψε αυτό το σχέδιο και τα υπόλοιπα είναι ιστορία, όπως λένε.
Εν τω μεταξύ, ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης προσπάθησε να προβάλει κάποια αντίσταση, αλλά οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας γύρισαν τις βίδες, λέγοντάς του ότι θα περικόψουν τη χρηματοδότηση του ELA [EMERGENCY LIQUIDITY ASSISTANCE] για τη Λαϊκή Τράπεζα αν δεν συμφωνούσε. Αυτό θα οδηγούσε τη Λαϊκή στη χρεοκοπία και θα κόστιζε στην Κύπρο 30 δισεκατομμύρια ευρώ.
Στο τέλος, και μετά από ένα τελευταίο διάβημα προς τη Μόσχα που δεν οδήγησε πουθενά, η Κύπρος ξέμεινε από επιλογές και αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί. Η Λαϊκή έκλεισε και οι ανασφάλιστες καταθέσεις στην Τράπεζα Κύπρου λεηλατήθηκαν. Σε αντάλλαγμα, η Λευκωσία έλαβε ένα πακέτο διάσωσης ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για τρία χρόνια από τη ζώνη του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Αξιωματούχοι που ήταν μέσα στα πράγματα αφηγήθηκαν την εμπειρία τους εκείνες τις μεθυστικές ημέρες.
Εκείνη την εποχή, εμείς [ΣΤΗΝ ΚΥΒΈΡΝΗΣΗ] είχαμε πει ότι θέλαμε να αποφύγουμε ένα κούρεμα και αυτό ήταν αληθινό, λέει ο Μιχάλης Σαρρής, ο άνθρωπος στην καυτή καρέκλα, στη Sunday Mail.
HTTPS:/CYPRUS-MAIL.COM/WP-CONTENT/U...S-SECOND-STINT-AT-FINANCE-MINISTER-SCALED.JPG
Ο Σαρρής έκανε τη δεύτερη θητεία του ως υπουργός Οικονομικών, η οποία διήρκεσε λίγο περισσότερο από ένα μήνα, από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 2 Απριλίου 2013.
Σχετικά με την αποχώρησή του από την κυβέρνηση, η οποία πήρε μεγάλη έκταση στα μέσα ενημέρωσης, ο Σαρρής παραμερίζει την έννοια του αποδιοπομπαίου τράγου, όπως υπαινίσσονται ορισμένοι.
Αποφάσισα να φύγω μόνος μου, αφού δεν πέτυχα τον στόχο μου, προσφέρει, αναφερόμενος στην πρώτη συμφωνία με την τρόικα των δανειστών για την επιβολή εισφοράς 9,9% σε όλες τις τραπεζικές καταθέσεις.
Όσον αφορά τις συνθήκες διορισμού του Σαρρή, εννοείται ότι αρχικά ο Χάρης Γεωργιάδης προοριζόταν για το υπουργείο Οικονομικών
Όμως εν μέσω της υπαρξιακής κρίσης, άνθρωποι με επιρροή στην κυβέρνηση θεώρησαν καλύτερο να διοριστεί κάποιος με προηγούμενη εμπειρία, κάποιος με τις καλόπιστες επαφές με τους Ευρωπαίους κ.λπ. Ο Αναστασιάδης ακολούθησε τη συμβουλή τους, δίνοντας τη θέση στον Σαρρή και μετακινώντας αντ' αυτού τον Γεωργιάδη στο υπουργείο Εργασίας. Κατά ειρωνεία της τύχης, εβδομάδες αργότερα και μετά την παραίτηση του Σαρρή, ο Γεωργιάδης θα κατέληγε στο υπουργείο Οικονομικών.
Σχετικά με το πώς έφτασαν τα πράγματα στην επιλογή της διάσωσης, ο Σαρρής θυμάται πως κάποια στιγμή έγινε φανερό ότι ορισμένες ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες -Γερμανία, Αυστρία- δεν θα ακολουθούσαν τα πρότυπα της Ελλάδας ή της Ιρλανδίας για διάσωση.
Το ελληνικό πρότυπο περιελάμβανε την περιβόητη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα (PSI), ενώ στην Ιρλανδία οι φορολογούμενοι έπρεπε να πληρώσουν το λογαριασμό.
Αποφάσισαν [ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΊΟΙ] ότι ήθελαν κάτι διαφορετικό στην περίπτωση της Κύπρου.
Μια σειρά από παράγοντες έπαιξαν ρόλο σε αυτή την απόκλιση από τον κανόνα διάσωσης.
Μια πτυχή είχε να κάνει με το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των καταθέσεων στην Κύπρο κατείχαν ξένοι, λέει ο Σαρρής, υπονοώντας προφανώς τα ρωσικά χρήματα. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, ήταν και η κακή κίνηση των κυπριακών τραπεζών να υπερεπενδύσουν σε ελληνικά κρατικά ομόλογα.
Ένα αξιομνημόνευτο επεισόδιο στο έπος του κουρέματος ήταν το ταξίδι λάμψης του Σαρρή στη Μόσχα τις ημέρες μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης απόφασης του Eurogroup. Αυτό έγινε αφού έγινε φανερό από τη στάση των αρχηγών των πολιτικών κομμάτων στην Κύπρο ότι η πρώτη συμφωνία του Eurogroup δεν θα περνούσε από το κοινοβούλιο.
Δεν ζητήσαμε δάνειο από τη Ρωσική Ομοσπονδία, διευκρινίζει ο Σαρρής. Θέλαμε να διερευνήσουμε πιθανό ρωσικό ενδιαφέρον για επενδύσεις στο φυσικό μας αέριο ή για αγορά της Λαϊκής Τράπεζας.
Νωρίτερα, οι Ρώσοι είχαν αποκλείσει το ενδεχόμενο να δώσουν στην Κύπρο άλλο ένα δάνειο-γέφυρα, όπως το δάνειο των 2,5 δισ. ευρώ που δόθηκε στην κυβέρνηση Χριστόφια. Αυτό συνέβαινε επειδή η Μόσχα ήταν δυσαρεστημένη με το ιστορικό αποπληρωμής της Κύπρου, οπότε η Λευκωσία είχε χάσει κάποια αξιοπιστία εκεί.
Στη Μόσχα, ουσιαστικά η κυπριακή αντιπροσωπεία βολιδοσκόπησε τους Ρώσους αν οι τελευταίοι θα έριχναν χρήματα στον νεοσύστατο υπεράκτιο τομέα φυσικού αερίου της Κύπρου. Σε αντάλλαγμα, οι ρωσικές ενεργειακές εταιρείες θα είχαν προτεραιότητα σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα έρευνας και εξόρυξης φυσικού αερίου, ένα δύσκολο τέχνασμα, καθώς κανονικά πρέπει να γίνεται ανοικτός διαγωνισμός για την ανάθεση παραχωρήσεων έρευνας.
Δεν καταφέραμε καν να φτάσουμε στην πρώτη βάση, λέει ο Σαρρής.
Αποδεικνύεται ότι οι Ρώσοι εκείνη την εποχή είχαν μηδενική εμπιστοσύνη στο δυναμικό των υπεράκτιων υδρογονανθράκων της Κύπρου, πιστεύοντας ότι οι Κύπριοι δεν θα μπορούσαν να εξορύξουν ούτε ένα κυβικό μέτρο φυσικού αερίου.
Επιλογή 2 ήταν η επένδυση στη Λαϊκή. Οι Κύπριοι θεώρησαν ότι θα άξιζε να το προτείνουν στους Ρώσους, καθώς το 2012 η ρωσική τράπεζα VDB είχε όντως κάνει due diligence για την εξαγορά της Λαϊκής.
Αλλά η VDB αργότερα έκανε πίσω, αφού εκτίμησε ότι η Λαϊκή ήταν υπερβολικά εκτεθειμένη στο ελληνικό χρέος.
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών παραδέχεται ότι και οι δύο αυτές ιδέες ήταν απίθανες.
Ναι, μια κίνηση χαμηλής πιθανότητας, αλλά έπρεπε να προσπαθήσουμε.
Επιστρέφοντας από τη Μόσχα με άδεια χέρια, η Λευκωσία είχε ακόμη λιγότερη επιρροή στους Ευρωπαίους ομολόγους της και έτσι σχεδόν αναπόφευκτα έπρεπε να συμφωνήσει με το κλείσιμο της Λαϊκής και την επιδρομή στις ανασφάλιστες καταθέσεις στην Τράπεζα Κύπρου.
Για τον Σαρρή, όμως, η Κύπρος κατάφερε να αποφύγει τα χειρότερα, καθώς κάποια στιγμή το Eurogroup ήθελε να κλείσει τόσο τη Λαϊκή όσο και την Τράπεζα Κύπρου.
Ερωτηθείς για ένα ανέκδοτο από εκείνες τις αγχωτικές ημέρες, ο Σαρρής θυμάται πως ο ίδιος και άλλοι αξιωματούχοι είχαν συχνά συζητήσεις που διαρκούσαν μέχρι τις 4 ή 5 το πρωί.
Κοιτάζοντας πίσω τώρα, και κάνοντας ζουμ για τη μεγάλη εικόνα, πιστεύει ότι η ΕΕ μπορεί να αντέδρασε υπερβολικά στη μεταχείριση της Κύπρου
Τότε όλοι ήταν κυριευμένοι από τη φοβία του ελλείμματος, σημειώνει. Το μη βιώσιμο χρέος ήταν το μεγάλο όχι, οπότε ο δανεισμός προς την Κύπρο έπρεπε να περιοριστεί στο ελάχιστο για να μην είμαστε ανίκανοι να αποπληρώσουμε. Συγκρίνετε αυτό με τα επίπεδα χρέους που έχουν ορισμένες χώρες σήμερα μετά την πανδημία [ΤΟΥ ΚΟΡΟΝΑΪΟΎ], τα οποία ξεπερνούν κατά πολύ τα εθνικά χρέη που ήταν ανεκτά το 2013. Τώρα, η φοβία του πληθωρισμού έχει αντικαταστήσει τη φοβία του ελλείμματος.
Για να αποκτήσουμε μια αίσθηση της οικονομικής δυσπραγίας της χώρας τον Μάρτιο του 2013, επικοινωνήσαμε με το πρόσωπο που πιθανότατα είχε την πιο ξεκάθαρη εικόνα για το πόσο άσχημη ήταν η κατάσταση ήταν η κρατική ταμίας Ρέα Γεωργίου.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Cyprus Mail, ο Χάρης Γεωργιάδης αφηγήθηκε μια συνομιλία που είχε με τη Γεωργίου λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως υπουργός Οικονομικών τον Απρίλιο του ίδιου έτους:
Η γενική λογίστρια της Δημοκρατίας, η κυρία Ρέα Γεωργίου, με πήρε στην άκρη κυριολεκτικά λίγα λεπτά μετά την ορκωμοσία μου, μου έδειξε ένα διάγραμμα και μου είπε: "Στο τέλος Απριλίου, όταν πληρώσουμε τη μισθοδοσία του μήνα, θα ξεμείνουμε από χρήματα". Δεν ήταν ακριβώς καθησυχαστικό όταν μου είπε επίσης ότι δεν πρέπει να ανησυχώ - αν ο Πρόεδρος θελήσει να πετάξει στις Βρυξέλλες για έκτακτες συνομιλίες, θα είμαστε σε θέση να του αγοράσουμε εισιτήριο!"
Ο Γεωργίου θυμάται εκείνη τη συζήτηση. Αν και δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα, η ίδια και οι συνάδελφοί της παρακολουθούσαν εδώ και μήνες, και σε καθημερινή βάση, τα μειούμενα ταμειακά αποθέματα του κράτους με μια αίσθηση ανησυχίας
Η ταμειακή ροή ήταν η μεγαλύτερη ανησυχία. Και δεν ήταν μόνο η μισθοδοσία του Δημοσίου που δεν μπορούσαμε να αντέξουμε μετά από ένα μήνα. Θυμάμαι ότι μια σημαντική δόση ενός ξένου δανείου επρόκειτο να αποπληρωθεί το χρονικό διάστημα Μαΐου-Ιουνίου, και φυσικά η Κύπρος δεν μπορούσε να δανειστεί από τις αγορές χρήματος, καθώς η πιστοληπτική της ικανότητα είχε διαβαθμιστεί σε "σκουπίδια", λέει.
Η πίεση άρχισε να χαλαρώνει τον Απρίλιο, όταν η πρώτη δόση του διεθνούς πακέτου διάσωσης έφτασε στο λογαριασμό της κυβέρνησης.
Σχετικά με το θέμα του πακέτου διάσωσης, ο κ. Γεωργίου λέει ότι η Κύπρος θα το αποπληρώσει πλήρως το 2030 ή το 2031. Ενώ η χώρα έχει ήδη αποπληρώσει το ΔΝΤ για τη συνεισφορά του ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, δεν έχει ακόμη αποπληρώσει ολόκληρο το ποσό που δανείστηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
