Αλλά το αποτέλεσμα δεν αμφισβητήθηκε ποτέ
Οι πρώτες προεδρικές εκλογές στην Κύπρο το 1959 ήταν κατά γενική ομολογία μια βιαστική, ταραχώδης υπόθεση, αν και η νομιμότητα ή το αποτέλεσμά τους δεν αμφισβητήθηκαν ποτέ. Ανέβασαν στην εξουσία τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄ με τα δύο τρίτα των έγκυρων ψηφοδελτίων, οδηγώντας στο σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας
Ενδιαφέρον στοιχείο: Οι κυπριακές αρχές δεν δημοσίευσαν ποτέ επίσημα τα αποτελέσματα των εκλογών. Την ημέρα της ψηφοφορίας στις 13 Δεκεμβρίου 1959 οι αρχές απλώς εξέδωσαν ένα δελτίο τύπου με το γενικό αποτέλεσμα 66,82% για τον Μακάριο, 33,18% για τον μοναδικό του αντίπαλο Ιωάννη Κληρίδη. Καμία ανάλυση ανά επαρχία ή εκλογικό τμήμα.
Μόνο δεκαετίες αργότερα ήρθε στο φως της δημοσιότητας το επίσημο εκλογικό αποτέλεσμα και η πηγή δεν ήταν από την Κύπρο, αλλά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό που συνέβη, εξηγεί ο πολιτικός αναλυτής Χριστόφορος Χριστοφόρου, είναι ότι χρόνια αργότερα το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) έστειλε έναν ερευνητή στις Ηνωμένες Πολιτείες για να κοιτάξει τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ. Εκεί, ο ερευνητής βρήκε ένα μήνυμα που έστειλε ο πρόξενος των ΗΠΑ στην Κύπρο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην Ουάσιγκτον στα τέλη Δεκεμβρίου του 1959
Στο μήνυμα αυτό, ο πρόξενος των ΗΠΑ μετέφερε την επίσημη έκθεση εκλογών που συνέταξαν οι κυπριακές αρχές, την οποία όμως οι τελευταίες δεν δημοσίευσαν ποτέ στην ίδια την Κύπρο. Και το κλωτσοσκούφι ότι η έκθεση αυτή είχε ετοιμαστεί από τον Κύπριο επικεφαλής των εκλογών και είχε αποσταλεί στον πρόξενο των ΗΠΑ.
Με βάση αυτά τα στοιχεία που διέθεσε η ΠΕΟ, ο Χριστοφόρου συνέταξε με επιμέλεια έναν εκλογικό χάρτη για το 1959, ο οποίος είναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του eklektor.org. Ο χάρτης μπορεί να προβληθεί εδώ.
Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι εκείνη την εποχή προτάθηκε να μεταφερθούν εκλογικά μηχανήματα από την αμερικανική πολιτεία της Βιρτζίνια, για να χρησιμοποιηθούν για την επικύρωση των ψηφοδελτίων
Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν στις 13 Δεκεμβρίου. Ο Μακάριος είχε την υποστήριξη της ΕΟΚΑ. Ο αντίπαλός του Κληρίδης ήταν μέλος της Δημοκρατικής Ένωσης και υποστηριζόταν επίσης από την Ακέλ.
Ο Μακάριος έλαβε 144.501 ψήφους (66,82%), με τον Κληρίδη να ακολουθεί με 71.753 ψήφους (33,18%). Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ανήλθε στο 91,2%. Ο Μακάριος ανέλαβε τα καθήκοντά του μόλις στις 16 Αυγούστου 1960
Διεξήχθησαν χωριστές εκλογές για την ανάδειξη αντιπροέδρου. Ο Fazıl Kuçuk ήταν ο μοναδικός υποψήφιος και εξελέγη χωρίς αντίπαλο.
Οι εκλογές περιελάμβαναν σύστημα δύο γύρων- εάν κανένας υποψήφιος δεν λάμβανε πάνω από το 50% των ψήφων στον πρώτο γύρο, θα διεξαγόταν δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων υποψηφίων. Το σύνταγμα απαιτούσε ο πρόεδρος της Κύπρου να είναι Ελληνοκύπριος και ο αντιπρόεδρος να είναι Τουρκοκύπριος. Οι Ελληνοκύπριοι εξέλεγαν τον πρόεδρο και οι Τουρκοκύπριοι τον αντιπρόεδρο.
Και οι εκλογές του 1959 είχαν καθολική ψηφοφορία.
Ιδού πώς κάλυψε το BBC το γεγονός εκείνη την εποχή:
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος εξελέγη ο πρώτος πρόεδρος της μελλοντικής Κυπριακής Δημοκρατίας. Απόψε χιλιάδες υποστηρικτές του έχουν συγκεντρωθεί στην πλατεία Μεταξά, στη Λευκωσία, για να γιορτάσουν την ιστορική του νίκη, κορνάροντας και ρίχνοντας πυροτεχνήματα. Το τελικό αποτέλεσμα κατέστη σαφές μόλις στις 2000 ώρες τοπική ώρα
Το BBC συνέχισε: Στην πρώτη του δημόσια δήλωση από τότε που ανακηρύχθηκε πρόεδρος, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος κάλεσε Έλληνες και Τούρκους να συνεργαστούν με πνεύμα ειλικρίνειας, απόλυτο σεβασμό για τα δικαιώματα του άλλου και πραγματική κατανόηση των κοινοτικών συμφερόντων
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη στροφή για τον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος πριν από τριάμισι χρόνια απελάθηκε στις Σεϋχέλλες από τις βρετανικές αρχές για την άρνησή του να αποκηρύξει τη βίαιη εκστρατεία των τρομοκρατών της ΕΟΚΑ για την απαλλαγή του νησιού από τους αποικιοκράτες κυβερνήτες του. Επέστρεψε στην Κύπρο τον Μάρτιο και έτυχε θυελλώδους υποδοχής, αφού συμφώνησε να εγκαταλείψει την εκστρατεία του για την Ένωσή του με την Ελλάδα, δηλαδή την ένωση με την Ελλάδα, με αντάλλαγμα την ανεξαρτησία της Κύπρου.
Ενδιαφέρον είναι ότι ο Γλαύκος Κληρίδης, γιος του διεκδικητή, αποκήρυξε δημοσίως τον πατέρα του και αντ' αυτού προσχώρησε στο στρατόπεδο του Μακαρίου. Για το λόγο αυτό, λοιδορήθηκε από τους παραδοσιακούς που επικαλέστηκαν την πέμπτη εντολή: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου. Ο Κληρίδης αντεπιτέθηκε με ένα ρητό από την αρχαία Ελλάδα: Η πατρίδα είναι πιο τιμητική, πιο ταπεινή και πιο ιερή από τον πατέρα, τη μητέρα ή τους προγόνους
Η Ακέλ εξακολουθούσε να είναι εκτός νόμου ως πολιτική οργάνωση. Παρά τις αντιρρήσεις των Αμερικανών, οι οποίοι ήθελαν να παραμείνουν τα πράγματα ως έχουν, η Βρετανία αποφάσισε να άρει την απαγόρευση της Ακέλ στις 4 Δεκεμβρίου, λιγότερο από 10 ημέρες πριν από τις εκλογές και αμέσως μετά την επίσημη υποβολή των υποψηφιοτήτων.
Παρά την απαγόρευση του Ακέλ, λέει ο Χριστοφόρου, το κομμουνιστικό κόμμα μπόρεσε να οργανώσει μια προεκλογική εκστρατεία μέσω πληρεξουσίου μέσω του συνδικάτου ΠΕΟ και άλλων θυγατρικών.
Παρόλα αυτά, ήταν μια σύντομη, τρενάκι του τρόμου προεκλογική εκστρατεία, με σκληρές κουβέντες να ανταλλάσσονται μεταξύ των δύο στρατοπέδων.
Ο Μακάριος ανακοίνωσε ότι δεν θα διεξάγει προεκλογική εκστρατεία και έτσι το έργο έπεσε στο Πατριωτικό Μέτωπο. Η προεκλογική εκστρατεία συνίστατο κυρίως σε επισκέψεις σε τοποθεσίες και δημόσιες συγκεντρώσεις σε κοινότητες και πόλεις.
Όσον αφορά τον Τύπο, το φερέφωνο του Άκελς, η Χαραυγή, μαζί με την εφημερίδα Εθνική, τάχθηκαν υπέρ του Κληρίδη. Οι υπόλοιπες εφημερίδες έπεσαν πίσω από τον Μακάριο.
Αναπόφευκτα, το κεντρικό θέμα της εκστρατείας περιστράφηκε γύρω από τις συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης για την ανεξαρτησία της Κύπρου, την παραχώρηση των βάσεων στους Βρετανούς και τις συνθήκες Εγγύησης και Συμμαχίας.
Ο Κληρίδης και ο Ακέλ προσπάθησαν επίσης να περάσουν το μήνυμα για το στυλ διακυβέρνησης του Μακαρίου, κατηγορώντας τον αρχιεπίσκοπο ότι διέθετε αυταρχικές τάσεις και ότι κουβαλούσε νερό για τις ελίτ αντί να στέκεται στο πλευρό του απλού λαού.
Με τη σειρά τους, οι υποστηρικτές του Μακαρίου κατηγόρησαν τον Κληρίδη για συνεργασία με τους Βρετανούς κατά τη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ.
Πριν από την ψηφοφορία, είχε συσταθεί μια μεταβατική επιτροπή/κυβέρνηση. Αποτελούνταν από επτά Ελληνοκύπριους υπουργούς και τρεις Τουρκοκύπριους υπουργούς.
Η μεταβατική αυτή φάση διήρκεσε μέχρι τις 16 Αυγούστου 1960, ημερομηνία ανακήρυξης της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας, στη βάση των συμφωνιών Λονδίνου-Ζυρίχης του 1959 που διαπραγματεύτηκαν η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι δεύτερες προεδρικές εκλογές είχαν προγραμματιστεί για το 1965. Αναβλήθηκαν όμως λόγω των διακοινοτικών ταραχών του 1963/1964. Η Βουλή ψήφισε την παράταση της θητείας του Μακαρίου κατά τρία ακόμη χρόνια. Έτσι, οι δεύτερες εκλογές πραγματοποιήθηκαν το 1968.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα και/ή της Cyprus Mail
Πηγή
