-
.
- Русский
Οι νέοι στόχοι θα επηρεάσουν όλους τους ενεργειακούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, της θέρμανσης και της ναυτιλίας, εκτός από την ηλεκτρική ενέργεια
Γράφει ο Κάρολος Έλληνας
Οι πολιτικές της ΕΕ για το φυσικό αέριο ενσωματώνονται στη στρατηγική RePwerEU: μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά 30% έως το 2030 και συνέχιση της μείωσής της στην πορεία προς την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
Οι πρόσφατα υιοθετηθέντες φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα έως το 2030 όχι μόνο υποστηρίζουν αυτό το στόχο αλλά εξαρτώνται από αυτόν: μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 55% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας σε 42,5% και μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας κατά 11,7%. Οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Οι νέοι στόχοι θα επηρεάσουν όλους τους ενεργειακούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, της θέρμανσης και της ναυτιλίας, εκτός από την ηλεκτρική ενέργεια. Το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τελευταίο θα πρέπει να αυξηθεί στο 62%.
Η Κύπρος θα κληθεί να αυξήσει τους δικούς της στόχους στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα 2021-2030, ανταποκρινόμενη στους νέους στόχους της Ευρώπης. Και, ομοίως με την ΕΕ, η Κύπρος δεν θα μπορέσει να επιτύχει τους νέους στόχους χωρίς τη μαζική αύξηση της απορρόφησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Η Κύπρος είναι σήμερα εγκλωβισμένη σε μια συζήτηση γύρω από το φυσικό αέριο, είτε πρόκειται για εισαγωγές είτε για ανάπτυξη των δικών της κοιτασμάτων φυσικού αερίου, την οποία ξεκίνησε ο νέος υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου. Αλλά παρόλο που αυτό είναι σημαντικό όσον αφορά την απομάκρυνση από τη χρήση πετρελαίου στην ηλεκτροπαραγωγή, ενόψει της ενεργειακής κατεύθυνσης της ΕΕ η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Οι υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΚ) προς την Κύπρο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα για την ενέργεια δείχνουν το δρόμο προς τα εμπρός. Τις επαναλαμβάνω γιατί παρέχουν ένα σημαντικό σχέδιο ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. "Να μειωθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να διαφοροποιηθεί ο ενεργειακός εφοδιασμός. Να αξιοποιηθεί καλύτερα όλο το ανεκμετάλλευτο δυναμικό της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με τη χρήση κατάλληλων χρηματοδοτικών μέσων και με περαιτέρω επενδύσεις για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του ηλεκτρικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας. Να επιταχύνει την ανάπτυξη των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Να επεκτείνει και να επιταχύνει τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης, επίσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, καθώς και τη στροφή προς τις βιώσιμες μεταφορές. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής με στόχο την παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση."
Χρήση φυσικού αερίου στην ΕΕ[/B]
Σύμφωνα με τη Eurostat, η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 17,7% την περίοδο Αυγούστου 2022-Απριλίου 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση φυσικού αερίου για την ίδια περίοδο μεταξύ 2017-2022.
Μελέτες δείχνουν ότι η ζήτηση φυσικού αερίου θα συνεχίσει να μειώνεται, ακόμη και αν η ενέργεια γίνει φθηνότερη, με την ΕΕ να βρίσκεται σε καλό δρόμο για τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου και πετρελαίου κατά 30% έως το 2030, όπως προβλέπει το RePowerEU.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια "μη αναστρέψιμη" πορεία απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό ήταν που ώθησε την Ursula von der Leyen να δηλώσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι "το μοντέλο ανάπτυξης με επίκεντρο τα ορυκτά καύσιμα είναι απλώς παρωχημένο"
Κατά συνέπεια, η ΕΕ δεν χρειάζεται νέες προμήθειες φυσικού αερίου και δεν υποστηρίζει την κατασκευή νέων υποδομών εισαγωγής φυσικού αερίου. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας δεν συνάπτουν πλέον μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου.
Μελέτη της Strategic Perspectives, που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, έδειξε ότι η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για την επίτευξη των νέων κλιματικών στόχων της ΕΕ, θα σήμαινε ότι οι λογαριασμοί ενέργειας θα μειώνονταν κατά τουλάχιστον 25 τοις εκατό έως το 2030. Καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνουν το μερίδιο της ενέργειας μηδενικού οριακού κόστους και μειώνουν τις τιμές Η παραγωγή ηλιακής ενέργειας, και η αιολική, συνεπάγεται αρχικές επενδύσεις κεφαλαίου, αλλά ελάχιστο ή καθόλου λειτουργικό κόστος για την παραγωγή της ενέργειας. Κατά συνέπεια, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να βασίζονται στην ανάκτηση αυτού του αρχικού κεφαλαίου συν εύλογο κέρδος. Δεν δικαιολογείται η κλιμάκωση των τιμών με αποτέλεσμα υπερκέρδη. Τα συσσωρευμένα υπερκέρδη πρέπει να ανακτώνται από το κράτος.
Η Κύπρος θα μπορούσε να δει παρόμοια οφέλη εάν ακολουθήσει παρόμοια πορεία, υπό την προϋπόθεση ότι τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανατίθενται σε ανταγωνιστική βάση.
Τι σημαίνει αυτό για την Κύπρο
Η Κύπρος δεν έχει κανέναν έλεγχο του φυσικού αερίου. Οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου και οι τιμές είναι στο έλεος των παγκόσμιων αγορών. Λόγω της αυξανόμενης ζήτησης στην Ασία, οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι τιμές του ΥΦΑ στην Ευρώπη θα παραμείνουν πάνω από 50 €/MWh (που ισοδυναμεί με περίπου 75 $/βαρέλι πετρελαίου) τα επόμενα χρόνια. Αλλά αυτή τη στιγμή η τιμή είναι κάτω από 25 €/MWh λόγω της χαμηλής ζήτησης.
Η παραγωγή φυσικού αερίου και η μεταφορά του στο νησί εξαρτάται από τις διεθνείς εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου (IOCs), τις εμπορικές τους προτεραιότητες και την προθυμία τους να επενδύσουν και τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. Το αν θα συμβεί και πότε, είναι στα χέρια τους.
Αυτό που η Κύπρος έχει υπό τον πλήρη έλεγχό της είναι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από τις οποίες το νησί είναι ευλογημένο σε αφθονία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το συνιστά σθεναρά και θα το υποστηρίξει
Ο Υπουργός Ενέργειας έχει δίκιο όταν είπε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι το κράτος φταίει για τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Το δέσιμο των χεριών της ΕΑΣ, όχι μόνο δεν λειτούργησε, αλλά θα μπορούσε επίσης να είναι ένας παράγοντας για τις υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Όπως έχω πει πολλές φορές, η ΕΑΚ θα πρέπει να συμμετάσχει σε ανταγωνιστικές προσφορές για νέα παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η επιδίωξη για αξιοποίηση του φυσικού αερίου τόσο από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου εντός της κυπριακής ΑΟΖ όσο και από την ευρύτερη περιοχή είναι λογική. Όμως, παράλληλα με την επιδίωξη αυτή, η έμφαση και η προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στην άρση όλων των εμποδίων που περιορίζουν την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εκεί θα πρέπει να δοθεί η κύρια ώθηση, ως μέσο μείωσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών.
Η ηλιακή ενέργεια στις στέγες θα πρέπει να βρίσκεται ψηλά στον κατάλογο αυτών των προτεραιοτήτων. Οι Κύπριοι έχουν αφυπνιστεί για τα πλεονεκτήματά της και όσοι είχαν την τύχη να εγκαταστήσουν ηλιακή ενέργεια στην ταράτσα είδαν μεγάλες μειώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτό θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί θετικά.
Και τέλος, ο EastMed
Τα σχόλια του κ. Ντεσκάλζι ότι η κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου EastMed απαιτεί τη γεωπολιτική υποστήριξη της Τουρκίας είναι αδικαιολόγητα. Αυτό βασίζεται στο ανυπόστατο μνημόνιο ναυτιλίας Τουρκίας-Λιβύης, το οποίο, εκτός από την Τουρκία και τη Λιβύη, κανείς άλλος δεν αναγνωρίζει
Σε κάθε περίπτωση, αν και ο αγωγός φυσικού αερίου EastMed συνεχίζει να τυγχάνει προσοχής, αυτή προέρχεται μόνο από πολιτικούς. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται νέο φυσικό αέριο και δεν υπάρχει φυσικό αέριο για να το τροφοδοτήσει το Ισραήλ. Η Chevron έχει δεσμευτεί να διπλασιάσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο στα 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως μέχρι το 2027 και εξετάζει το ενδεχόμενο εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω ενός FLNG που θα τοποθετηθεί πάνω από το Λεβιάθαν.
Ωστόσο, ο κ. Descalzi έχει αγγίξει ένα ευαίσθητο νεύρο. Και αυτό είναι οι, αδικαιολόγητες, απαιτήσεις της Τουρκίας για υφαλοκρηπίδα που θίγουν την κυπριακή ΑΟΖ, καθώς και οι απαιτήσεις των Τουρκοκυπρίων σχετικά με το κυπριακό φυσικό αέριο, τις οποίες υποστηρίζει η Τουρκία. Η επιθετικότητα της Τουρκίας, και η αποδεδειγμένη ετοιμότητα της να το επιδιώξει με πολεμική δράση, θεωρείται από τις ΔΟΕ, και κυρίως από τις τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που θα πρέπει να πληρώσουν μέχρι και το 70% της ανάπτυξης οποιουδήποτε κοιτάσματος φυσικού αερίου, ως γεωπολιτικός κίνδυνος. Χωρίς την επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, αυτό μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε τέτοια σχέδια ανάπτυξης
Αλλά θα είμαστε σε θέση να δούμε πώς θα αντιδράσουν οι ΔΟΕ στη συνάντηση της 29ης Μαΐου που διοργανώνει ο υπουργός στη Λευκωσία. Η ενέργεια της Κύπρου χρειάζεται ένα σχέδιο.
Ο Δρ Charles Ellinas είναι Senior Fellow στο Global Energy Centre, Atlantic Council
@CharlesEllinas
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
