-
.
- Русский
Παρά τους σεισμούς, τα ναυάγια, τον πληθωρισμό και την πανδημία, οι πολιτικές ηγεσίες σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θριάμβευσε στον πρώτο γύρο των ελληνικών εκλογών στις 21 Μαΐου, διαψεύδοντας τις προβλέψεις και κερδίζοντας με μεγάλη διαφορά, και τώρα επιδιώκει την απόλυτη πλειοψηφία την επόμενη εβδομάδα. Ήταν ένα σημάδι, κατά τον Economist, ότι οι Έλληνες ψηφοφόροι "προτιμούν τη σταθερότητα και την τεχνοκρατική επάρκεια από το δράμα."
Η νίκη του Μητσοτάκη είναι μία από τις πολλές πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις στις οποίες ο εν ενεργεία υπουργός τα πήγε καλύτερα από ό,τι αναμενόταν. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανεξελέγη επίσης στην Τουρκία τον περασμένο μήνα, παρά το γεγονός ότι είχε προβλεφθεί ευρέως ότι θα έχανε. Πέρυσι, ο βαθιά αντιδημοφιλής Εμανουέλ Μακρόν κέρδισε ωστόσο άλλη μια θητεία στη Γαλλία. Τον Νοέμβριο, οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ αψήφησαν τους ειδικούς αντιστεκόμενοι σε ένα αναμενόμενο "κόκκινο κύμα" στις ενδιάμεσες εκλογές
Είναι ιδιαίτερα εκπληκτικό λόγω των αναταραχών των τελευταίων τριών ετών, συμπεριλαμβανομένου του Κόβιντ. Ο Μητσοτάκης, για παράδειγμα, όχι μόνο χτυπήθηκε από εγχώρια σκάνδαλα όπως το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, αλλά προήδρευσε επίσης πολύ αυστηρών περιορισμών του Covid, συμπεριλαμβανομένου του πρωτοφανούς βήματος της επιβολής μηνιαίου προστίμου 100 ευρώ στους ανεμβολίαστους άνω των 60 ετών
Δεδομένου ότι το 25% των Ελλήνων ενηλίκων είναι ανεμβολίαστοι, θα περίμενε κανείς ότι αυτό θα είχε μετρήσει εναντίον του στην κάλπη. Πράγματι, πολλοί εμβολιασμένοι Έλληνες πρέπει επίσης να σοκαρίστηκαν από αυτό το ακραίο μέτρο
Ήταν, τελικά, αρκετά ακραίο. Αυτό έγινε στα τέλη του 2021, οπότε ήταν από καιρό γνωστό ότι το εμβόλιο Covid δεν σταματά τη μετάδοση. Δεν υπήρχε καμία κοινωνική δικαιολογία για να εμβολιαστούν σε αυτό το στάδιο. Δεν επρόκειτο να οδηγήσει σε ανοσία αγέλης.
Η μόνη δικαιολογία ήταν η επιμονή ότι το εμβόλιο σε αποτρέπει από το να αρρωστήσεις βαριά και να χρειαστείς νοσηλεία. "Σήμερα, το 90% των ανθρώπων στη ΜΕΘ είναι ανεμβολίαστοι", δήλωσε ο Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στην Washington Post τον Νοέμβριο του 2021
Πρόκειται για έναν αμφίβολο ισχυρισμό. Όπως είχαμε γράψει τότε, οι χώρες που παρείχαν πραγματικά ακατέργαστα στοιχεία σε αντίθεση με τα δελτία τύπου (κυρίως η Βρετανία, μέσω της UKHSA) έδειχναν σταθερά ότι περίπου το 70% των θανάτων από το Covid ήταν μεταξύ των εμβολιασμένων - που σημαίνει ότι το εμβόλιο μπορεί να βοήθησε συνολικά, αλλά μόνο λίγο.
Περισσότερο από αυτό, όμως, η πολιτική του Μητσοτάκη ισοδυναμεί με το να λέει ότι ένας πολίτης πρέπει να εξαναγκαστεί να πάρει ένα δυνητικά επικίνδυνο φάρμακο που δεν θέλει να πάρει, και όλα αυτά για να μπορέσει μια δυσλειτουργική κυβερνητική υπηρεσία να ανταπεξέλθει πιο αποτελεσματικά. Δεν πρέπει να λειτουργούν έτσι τα πράγματα
Ίσως ο χρόνος για να αναπολήσουμε το Covid απλά δεν έχει έρθει ακόμα. Σίγουρα, δεν φαίνεται να επηρεάζει τη σκέψη των ψηφοφόρων τόσο πολύ όσο οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, την οποία η Δύση αισθάνεται από το 2009.
"Οι άλλες δύο κρίσεις που διαμορφώνουν την εποχή μας, το Covid και ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, δεν έχουν μέχρι στιγμής μεταμορφώσει τόσο δραματικά το εγχώριο κομματικό τοπίο... όσο η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση", δήλωσε στην Cyprus Mail ο Hubert Faustmann, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας
Αυτό υπονοείται και στο απόσπασμα του Economist. Η "τεχνοκρατική επάρκεια" - δηλαδή, ουσιαστικά, η οικονομία - είναι πάνω από όλα στο μυαλό των ανθρώπων, το Covid είναι μέρος του "δράματος" από το οποίο θέλουν να ξεφύγουν
Είναι μια λογική εξήγηση - ειδικά για την Ελλάδα, η οποία υπέφερε περισσότερο από τους περισσότερους από την οικονομική κρίση. Αλλά πολλοί από τους άλλους επιτυχημένους κατεστημένους δεν πληρούν αυτό το κριτήριο
Ο πληθωρισμός στην Τουρκία ξεπερνούσε το 50% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο - κι όμως ο Ερντογάν εξελέγη. Η οικονομία της Αμερικής παραπαίει. Η αντίθεση στην οικονομική πολιτική του Μακρόν οδήγησε σε μαζικές διαδηλώσεις, οι οποίες συνεχίζονται παρά την επανεκλογή του.
Σε αυτό το σημείο θα μπορούσαμε να αναφέρουμε και την Κύπρο, ένα άλλο παράδειγμα της πρόσφατης τάσης. Η κυβέρνηση Αναστασιάδη δεν φημιζόταν για την "τεχνοκρατική της επάρκεια", ακόμη και πριν από τα δίδυμα οικονομικά πλήγματα του Covid και του πληθωρισμού που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ωστόσο, και οι τρεις επικρατέστεροι υποψήφιοι στις πρόσφατες εκλογές ήταν στενοί συνεργάτες του πρώην προέδρου. Το πιο σημαντικό είναι ότι, παρά την ύπαρξη αξιοσέβαστων υποψηφίων, οι πραγματικοί ανεξάρτητοι κέρδισαν μόνο ένα μικρό κλάσμα του συνόλου. Η αναμενόμενη ψήφος διαμαρτυρίας δεν υλοποιήθηκε ποτέ.
Υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις εδώ. Η πρώτη -που ισχύει ιδίως για το Covid και τον πληθωρισμό- είναι ότι οι κρίσεις θεωρούνται διεθνείς και οι τοπικοί ηγέτες δεν λογοδοτούν γι' αυτές. Ένα παράδειγμα αυτού ήρθε στην ιστορία του Ευρωβαρόμετρου νωρίτερα μέσα στο μήνα ("Οι Κύπριοι κατηγορούν την ΕΕ για τις αυξήσεις των τιμών", 6 Ιουνίου), η οποία έδειξε ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Κυπρίων θεωρούν τις ενέργειες της ΕΕ - και όχι τους δικούς μας πολιτικούς - υπεύθυνες για τις δυσκολίες τους να πληρώσουν τους λογαριασμούς.
Η δεύτερη είναι ότι "η πολιτική του πληθωρισμού δεν είναι τόσο ξεκάθαρη", όπως δήλωσε στη Cyprus Mail ο Μιχάλης Μούτσελος, λέκτορας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου. "Οι κυβερνήσεις έχουν αυξήσει τα φορολογικά τους έσοδα και έχουν δημοσιονομικό χώρο για να αυξήσουν τους μισθούς/επιδοτήσεις, ενώ παράλληλα παρουσιάζονται ως πηγές στήριξης σε δύσκολες περιόδους πολέμου και πανδημίας."
Το να είσαι ο κατεστημένος φέρνει πλεονεκτήματα - ειδικά έναντι των περιθωριακών υποψηφίων, οι οποίοι διαφορετικά θα μπορούσαν να προσελκύσουν ψήφους διαμαρτυρίας, αλλά δεν έχουν πρόσβαση στα γλυκαντικά που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση.
Ο Ερντογάν, για παράδειγμα, υποσχέθηκε να χτίσει νέα σπίτια στις επαρχίες που επλήγησαν από τον πρόσφατο σεισμό (κέρδισε τις 10 από αυτές τις 11 επαρχίες). Όσοι προτρέπουν για ριζική αλλαγή "δυσκολεύονται να κατηγορήσουν τις 'ελίτ'", παρατηρεί ο Μουτσέλος, "όταν αυτές οι ελίτ μοιράζουν στην πραγματικότητα πολλές επιδοτήσεις αυτή τη στιγμή"
Ένα τρίτο σημείο είναι απλώς ότι δεν πρέπει να κάνουμε cherry-pick. Η Ιταλία, για παράδειγμα, είναι ένα πρόσφατο αντιπαράδειγμα όπου ο κατεστημένος δεν κέρδισε. Τα δεξιά ή ακροδεξιά κόμματα σημειώνουν μεγάλα κέρδη στην Ισπανία και τη Γερμανία (μένει να δούμε αν θα κερδίσουν τις εκλογές ή θα καταλήξουν να ενισχύσουν τους αντιπάλους τους, όπως έκανε η Μαρίν Λεπέν με τον Μακρόν). Το Κόμμα των Αγροτών επιχειρεί μια πρόκληση-σοκ στις Κάτω Χώρες. Δεν είναι όλες οι χώρες ίδιες
Πράγματι, η δική μας περιοχή αποτελεί ένα ιδιαίτερα κακό παράδειγμα. "Σε διεφθαρμένα συστήματα όπως η Κύπρος, η Ελλάδα ή η Τουρκία, οι άνθρωποι επωφελούνται επίσης από τις διεφθαρμένες δομές", λέει ωμά ο Faustmann, "και όσοι αντιδρούν συχνά έχουν λίγες ή καθόλου πιθανότητες να κερδίσουν... Τα πελατειακά συστήματα όπως αυτό της Κύπρου συντηρούνται από πάνω και από κάτω, επειδή εξυπηρετούν τόσο καλά τις ελίτ και πολλούς πολίτες."
Τελικά, είναι δύσκολο να εντοπίσουμε τον λόγο για την πρόσφατη τάση - αν πρόκειται καν για τάση. Ίσως οι ψηφοφόροι όντως αποζητούν τη σταθερότητα μετά τις πρόσφατες ανακατατάξεις, από τον Τραμπ μέχρι τον Κόβιντ. Ίσως έχουν βαρεθεί το δράμα. Ίσως είναι απλά οικονομικά ζητήματα. Ίσως ψηφίζουν τους κατεστημένους "ως την τελευταία στάση πριν από το χάος ή την "καταστροφική"/επικίνδυνη πολιτική που αναμένεται να διεξαχθεί από τους ηττημένους", για να παραθέσω τα λόγια του Faustmann.
Από την άλλη, ίσως έχουν χάσει την πίστη τους ότι η πραγματική αλλαγή είναι εφικτή και απλώς δεν μπαίνουν στον κόπο να ψηφίσουν εξαρχής. Ή ίσως η διολίσθηση στον αυταρχισμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας τους έχει εκπαιδεύσει να είναι πειθήνιοι και να προσβλέπουν στο κράτος για σοφία και καθοδήγηση. Ή ίσως απλώς δεν θυμούνται τα πράγματα αρκετά καλά για να θέσουν τους πολιτικούς προ των ευθυνών τους.
Τον Ιούλιο του 2021, όπως αναφέρει το Έθνος (3 Ιουλίου), ο Μητσοτάκης ρωτήθηκε σε ραδιοφωνική συνέντευξη για το ότι είχε παρακινήσει τους νέους να εμβολιαστούν με μια δωροδοκία 150 ευρώ - την άλλη όψη του προστίμου των 100 ευρώ που επέβαλε αργότερα στους ανεμβολίαστους συνταξιούχους.
"Πιστεύει κανείς πραγματικά", απάντησε, "ότι σε δύο χρόνια, όταν θα έχουμε εκλογές, οι νέοι θα θυμούνται για τα €150;"
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
