Του Ζαν Χρήστου και του Κυριάκου Ιακωβίδη
Αν υπήρχε ένας τρόπος να συνοψίσουμε τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄, σχεδόν όλοι θα συμφωνούσαν ότι θα μπορούσε να περιγραφεί ως ειλικρινής, πομπώδης και αδιαμαρτύρητος για το ποιος ήταν και τι πίστευε. Αυτό οφειλόταν στην εκπληκτική αυτοπεποίθησή του
Έχει πει ότι αν υπήρχε τέτοιο πράγμα όπως η μετενσάρκωση, θα ήθελε να επιστρέψει ακριβώς ως το ίδιο πρόσωπο. Το πρόσωπο αυτό ονομαζόταν Ηρόδοτος Δημητρίου, γεννήθηκε στις 10 Απριλίου 1941 στην Τάλα της Πάφου, ένα φτωχό αγόρι που πήγε να ζήσει στη Μονή Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο σε ηλικία 12 ετών, όταν ο πατέρας του σκοτώθηκε σε οικοδομικό ατύχημα στο μοναστήρι
Αυτό έγινε με τον τρόπο που η Εκκλησία ανέλαβε την ευθύνη για ένα από τα τέσσερα ορφανά παιδιά. Το μοναστήρι ήταν το μέρος όπου ανέπτυξε το επιχειρηματικό του δαιμόνιο ακολουθώντας τον αποθηκάριο κατά τη διάρκεια των γυμνασιακών του χρόνων. Μετά την αποφοίτησή του, χειροτονήθηκε διάκονος στο μοναστήρι και δεν πήγε να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών παρά μόνο στα 28 του χρόνια, όπου αποφοίτησε το 1972. Όταν επέστρεψε, έγινε ηγούμενος της μονής και μόλις έξι χρόνια αργότερα, έγινε επίσκοπος Πάφου, η πραγματική αρχή της δημόσιας ζωής του και των συχνά πρωτοσέλιδων ξεσπασμάτων του.
Από τις δημόσιες δηλώσεις του κατά τη διάρκεια των δεκαετιών, πρώτα ως Επίσκοπος Πάφου και στη συνέχεια ως Αρχιεπίσκοπος από το 2006, θα ήταν δύσκολο για οποιονδήποτε να δει τον Χρυσόστομο Β΄ ως έναν συμπονετικό πνευματικό ηγέτη, θεωρήθηκε ευρέως ως ο σκληρός, προσγειωμένος Διευθύνων Σύμβουλος της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Κύπρου
Αυτή ήταν η εικόνα που σαφώς επέλεξε να προβάλλει. Ακόμη και τα μηνύματά του για τα Χριστούγεννα και το Πάσχα ήταν ως επί το πλείστον γεμάτα πολιτική μαζί με το υποχρεωτικό μόνο νεύμα στον Χριστιανισμό που δεν ακουγόταν πολύ ειλικρινές. Τα χριστουγεννιάτικα και πασχαλινά του μηνύματα ήταν μόνο ένα μικρό μέρος της συνεισφοράς του στο δημόσιο λόγο. Εξέφραζε τις προσωπικές του απόψεις για τα περισσότερα πράγματα, μιλώντας τηλεφωνικά σε αμέτρητες τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές για την πολιτική, τα κοινωνικά ζητήματα και τα εκκλησιαστικά θέματα.
Η ευθύτητά του και η περιφρόνηση της πολιτικής ορθότητας σήμαινε ότι είχε πάρα πολλούς επικριτές και επικριτές, αλλά ο ίδιος δεν πτοούνταν από οτιδήποτε αρνητικό λεγόταν γι' αυτόν. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν πάντα γεμάτα από απαξιωτικά και μη κολακευτικά σχόλια γι' αυτόν - μια απόδειξη της ικανότητάς του να ανταγωνίζεται και είναι απίθανο οι άνθρωποι να υιοθετήσουν μια πιο φιλανθρωπική στάση απέναντί του, τώρα που έφυγε.
Ένας δημοσιογράφος από τον Πολίτη, μια εφημερίδα που δεν είναι οπαδός του και είχε πολλές περιπέτειες μαζί του, αφού αποκάλυψε κάποιες από τις συναλλαγές του στο παρελθόν, πέρασε μια μέρα μαζί του πριν από μερικά χρόνια. Σύμφωνα με συνεντεύξεις που έδωσαν με μέλη του προσωπικού της Αρχιεπισκοπής, ο Χρυσόστομος Β' για τον οποίο δούλευαν δεν ήταν το ίδιο πρόσωπο με το δημόσιο πρόσωπο και στην πραγματικότητα ήταν ένας απλός και ευγενικός άνθρωπος που ήταν "σκληρός αλλά δίκαιος" ως προϊστάμενος
[/P]Ένας δημοσιογράφος έκανε την ακόλουθη οξυδερκή παρατήρηση για τον Χρυσόστομο. "Η δημόσια εικόνα του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου Β' δεν διαμορφώνεται από τη γνώμη μας, αλλά από τις αφηγήσεις του, τις απόψεις του, τη συμπεριφορά του και τον τρόπο ζωής του". Με άλλα λόγια, πάντα ο ίδιος έκανε κουμάντο όταν επρόκειτο για την αντίληψη του κοινού γι' αυτόν, και παρά την ταπεινή του καταγωγή είχε την αυτοπεποίθηση να το κάνει αυτό.[/P]Οι συνεντεύξεις τον δείχνουν να υποστηρίζει σταθερά ότι δεν τον ενδιέφερε να είναι δημοφιλής και μάλιστα έχει βγει με αρκετές εξωφρενικές δημόσιες δηλώσεις για να το αποδείξει, σε σημείο που θα μπορούσαμε σχεδόν να πούμε ότι βγήκε από το δρόμο του για να φλερτάρει πραγματικά την αντιδημοτικότητα, σαν να τον διασκέδαζε κάπως. Έχει μάλιστα πει ότι του αρέσει να "γαργαλάει" το κοινό αίσθημα πού και πού. Παρόλο που αυτό τον έχει φέρει σε δύσκολη θέση πολλές φορές, πάντα το απομάκρυνε.
Ο Χρυσόστομος Β' έχει όντως "γαργαλήσει το κοινό αίσθημα", από τις επιχειρηματικές του συναλλαγές ως Επίσκοπος Πάφου που κάποτε κατηγορήθηκε ότι βοήθησε στην κλοπή άμμου από την παραλία της χελώνας Λάρας μέχρι τις σκληρές του απόψεις για το Κυπριακό και την υποτιθέμενη υποστήριξη του ακροδεξιού Ελάμ. Ήταν ένας από τους κορυφαίους υποστηρικτές του "όχι" στο δημοψήφισμα του 2004, υποσχόμενος στους πρόσφυγες ότι η Εκκλησία θα τους βοηθούσε αν απέρριπταν το σχέδιο εποικισμού, μια υπόσχεση που δεν εκπληρώθηκε ποτέ
Αυτή ήταν μόνο μία από τις αθετημένες υποσχέσεις του. Μια άλλη ήταν ότι θα παρέμενε Αρχιεπίσκοπος μόνο για πέντε χρόνια, μετά την εκλογή του το 2006, μια εκλογή που κατέδειξε την πονηριά του. Στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας, συγκέντρωσε τις λιγότερες ψήφους από τους τρεις υποψηφίους - κοντά στο μόλις 10% - αλλά κατάφερε να πείσει έναν από τους υποψηφίους να παραιτηθεί και να τον υποστηρίξει στην τελική ψηφοφορία.
Είπε ότι ποτέ δεν ήθελε να γίνει Αρχιεπίσκοπος και δεν ευχαριστήθηκε ούτε μια μέρα από αυτό, αλλά υπήρχε μια δουλειά που έπρεπε να γίνει μέσα στην Εκκλησία για την οποία πίστευε ότι οι αντίπαλοί του, ο Επίσκοπος Λεμεσού Αθανάσιος και ο Επίσκοπος Κύκκου Νικηφόρος, δεν ήταν φτιαγμένοι. Ήταν ο πραγματιστής της Εκκλησίας και όχι ο πνευματικός ηγέτης. Ο πραγματισμός του, η ικανότητά του να κλείνει συμφωνίες και η ακλόνητη αυτοπεποίθησή του ήταν εμφανείς από νεαρή ηλικία
Κάποτε διηγήθηκε πως σε ηλικία 22 ετών το 1963, όταν ήταν διάκονος στη Μονή Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο, πήρε την προσωπική πρωτοβουλία να μεταβεί στη Λευκωσία για να δει τον Πρόεδρο Μακάριο στην Αρχιεπισκοπή. Για λογαριασμό του Μακαρίου, πραγματοποίησε ένα μικρό πραξικόπημα για την εκλογή ενός αντιδημοφιλούς υποψηφίου ως ηγουμένου της Μονής
Στην αρχή τον πέταξε έξω από το γραφείο του Μακαρίου ένας βοηθός του, αλλά δεν έφυγε από τον χώρο. "Πήγα σε έναν από τους άλλους βοηθούς του Μακαρίου που ήταν από την Πάφο και του ζήτησα να κανονίσει να τον δω το μεσημέρι", είπε, προσθέτοντας ότι όντως κατάφερε να δει τον Μακάριο, ο οποίος τον ρώτησε πώς θα μπορούσε να βοηθήσει να εκλεγεί ο αντιδημοφιλής κληρικός ως ηγούμενος
Ο Χρυσόστομος απάντησε: "Θα απειλήσω τους αρνητές γιατί γνωρίζω τα μυστικά τους και θα εξηγήσω στους αρνητές ότι είναι μορφωμένος άνθρωπος, θα είναι καλός ηγούμενος."
"Πόσες μέρες χρειάζεσαι για να κανονίσεις την εκλογή;", τον ρώτησε ο Μακάριος
"Ζήτησα δύο ή τρεις μέρες. Ήθελε να με δοκιμάσει για να δει αν είχα την ικανότητα να πετύχω αυτό που του έλεγα. Δεν απείλησα μόνο τους πέντε πρώτους [ΚΛΗΡΙΚΟΎΣ], τους δύσκολους, αλλά τους είπα και τι να κάνουν". Σύμφωνα με την αφήγηση του Χρυσόστομου, ο ίδιος ο Μακάριος πήγε με ελικόπτερο στο μοναστήρι για την εκλογή και έμαθε αργότερα από τον νέο ηγούμενο ότι ο Μακάριος είχε πει: "Ήρθα να σε συγχαρώ, αλλά ήρθα να σου πω να προσέχεις τον νεαρό διάκονο, ο οποίος είναι αυτός που κανόνισε την εκλογή σου. Κανείς δεν σε ήθελε. Αλλά τους έβαλε όλους να συμμορφωθούν. Πρόσεχε τον μικρό. Έχει ικανότητες και μην τον πλησιάζετε πολύ, για να μην πάει εναντίον σας. Είδα ότι έχει ικανότητες και έχει ξεκάθαρες θέσεις για το μοναστήρι. Ήρθε στην Αρχιεπισκοπή και τον θαύμασα 22 χρονών έναν τόσο νέο μοναχό που έχει τόσο ξεκάθαρες απόψεις."
Ίσως όλα αυτά να ήταν εξωραϊσμός, απλά μεγαλοστομίες από τον Χρυσόστομο Β΄. Αλλά είναι μάλλον δίκαιο να πούμε ότι αυτός ήταν πάντα ο τρόπος δράσης του, και όντως έφτασε στην κορυφή της ιεραρχίας, όποιοι κι αν ήταν οι λόγοι του. Άφησε την Εκκλησία σε καλύτερη θέση; Φάνηκε να το πιστεύει λίγο πριν από τον θάνατό του, όταν άρχισαν να επανεμφανίζονται πολυάριθμες αναφορές ότι τα πράγματα ήταν ήδη σε εξέλιξη για την επιλογή διαδόχου.
Το αν ο Χρυσόστομος ήταν ή όχι "Άνθρωπος του Θεού" είναι εξαιρετικά συζητήσιμο, και με βάση τις δημόσιες δηλώσεις του και μόνο, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι δεν ήταν με την παραδοσιακή ή αποδεκτή έννοια. Αλλά είναι σαφές ότι ήταν πάντα ένας "Άνθρωπος της Εκκλησίας"
Και ήταν μεγάλος φιλάνθρωπος, καθώς η Εκκλησία ξόδευε περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για να βοηθήσει ανθρώπους. Πρόσωπο από το περιβάλλον του, μίλησε για τις εκατοντάδες οικογένειες που βοηθούσε η Εκκλησία, επισημαίνοντας ότι ο προκάτοχός του, σε πλήρη αντίθεση, "βοηθούσε μόνο τη δική του οικογένεια". Ήταν απρόθυμος να δημοσιοποιήσει αυτό το κομμάτι της δουλειάς του, καθώς δεν επιδίωκε τη δημοτικότητα
Για τα περισσότερα θέματα, ωστόσο, ήταν ευτυχής να δημοσιοποιήσει. Ως επιστάτης του αρχιεπισκοπικού θρόνου - κατά τη διάρκεια της μακράς ασθένειας του προκατόχου του - κατηγόρησε κληρικούς για ομοφυλοφιλία και απαίτησε την καθαίρεσή τους. Σε μια περίπτωση προσκόμισε μάρτυρα για να αποδείξει την άποψή του, σχετικά με έναν ιερέα που ήταν υποψήφιος για την εκλογή του ως επίσκοπος Λεμεσού. Πιο πρόσφατα, επιτέθηκε σε ιερείς που ήταν κατά των εμβολιασμών, απειλώντας να τους διώξει από την εκκλησία. Οι αντιδραστικές του απόψεις δεν περιορίζονταν στην ομοφυλοφιλία και τον εμβολιασμό. Τα σχόλιά του για τους Τούρκους θα μπορούσαν συχνά να χαρακτηριστούν ρατσιστικά, παρόλο που απολάμβανε καλές σχέσεις με τον Μουφτή της Κύπρου. Αλλά όταν η Τουρκία αποφάσισε να μετατρέψει το μουσείο της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, ο Χρυσόστομος δεν έκανε πίσω. "Οι Τούρκοι παρέμειναν απολίτιστοι, είναι άξεστοι και θα παραμείνουν έτσι- η Τουρκία έμαθε να καταστρέφει...."
Αλλά στο θέμα της αναγνώρισης της Ουκρανίας, το οποίο είχε διχάσει την Ιερά Σύνοδο στα δύο, με πολλούς επισκόπους να τάσσονται υπέρ του Ρωσικού Πατριαρχείου, ο Χρυσόστομος έδειξε ότι μπορούσε να είναι σκληρός ηγέτης. Αρνήθηκε να εκφοβιστεί από τους επισκόπους του, παίρνοντας το μέρος του Οικουμενικού Πατριάρχη και αναγνωρίζοντας την ανεξαρτησία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας.
Ενώ δεν φοβόταν να πάρει θέση σε μεγάλα εκκλησιαστικά θέματα, ενεπλάκη και σε μάλλον άθλιες υποθέσεις, όπως η διευθέτηση ενός κυπριακού διαβατηρίου για τον Μαλαισιανό απατεώνα, Jho Low, ο οποίος είχε δωρίσει 300.000 ευρώ στην Εκκλησία.
Στην ερώτηση σε μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις αν η μακροχρόνια μάχη του με τον καρκίνο τον έφερε πιο κοντά στον Θεό, δεν υπήρξε καμία φιλοσοφία, καμία μετάνοια, καμία συγγνώμη για την προσβολή που δέχτηκε. Είπε απλώς ότι τον έκανε "πιο αυστηρό". Πριν από αυτό, έλεγε ότι αν κάποιος δεν έκανε σωστά τη δουλειά του, δεν τον ενοχλούσε τόσο πολύ. "Με τον καρκίνο τώρα δεν ξέρω πότε θα φύγω. Μπορεί να φύγω γρήγορα, μπορεί να φύγω αργά. Αλλά αν φύγω γρήγορα δεν θέλω να αφήσω μια Αρχιεπισκοπή κουρελιασμένη. Γι' αυτό είμαι πιο αυστηρός."
Όσο για τις περιγραφές του ως "προκλητικού χαρακτήρα", η απάντηση ήταν ένα κατηγορηματικό "Όχι"
Οι άνθρωποι που τον γνώριζαν πάντα τον ρωτούσαν γιατί προβάλλει έναν διαφορετικό χαρακτήρα δημοσίως από ό,τι ιδιωτικά, στις οποίες απαντούσε ότι δεν ήθελε να περιφέρεται στις μύτες των ποδιών και να φλερτάρει τους δημοσιογράφους για να τον επαινέσουν ή να τον συμπαθήσουν
"Είμαι ειλικρινής. Δεν θέλω να είμαι ψεύτης. Και έτσι όταν είμαι μόνος μου και προσεύχομαι, λέω, Θεέ μου, αν επρόκειτο να επιστρέψω σε αυτόν τον κόσμο, έτσι θα ήθελα να επιστρέψω. Δεν θα ήθελα να είμαι διαφορετικός"
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή