Του Ανδρέα Χαραλάμπους και του Όμηρου Πισσαρίδη
Το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία. Ο κίνδυνος ύφεσης στην ΕΕ γίνεται όλο και πιο ορατός, ενώ ο πληθωρισμός, αν και παρουσιάζει σημάδια επιβράδυνσης, παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και τα επιτόκια του δημόσιου χρέους παρουσιάζουν ανοδική τάση. Αντίθετο θετικό στοιχείο αποτελεί η ανεργία, η οποία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα
Υπό αυτές τις συνθήκες, και ιδίως ενόψει της σταδιακής απόσυρσης των μέτρων νομισματικής στήριξης από την ΕΚΤ, η σημασία της δημοσιονομικής πολιτικής αναβαθμίζεται. Από την άποψη αυτή, οι πρόσφατα δημοσιευμένες προτάσεις της κυβέρνησης της Γερμανίας για τη μεταρρύθμιση της δημοσιονομικής διακυβέρνησης προσέλκυσαν τεράστιο ενδιαφέρον.
Το δημοσιονομικό πλαίσιο στην ΕΕ διέπεται από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο χαρακτηρίζεται από περίπλοκους και αυστηρούς κανόνες σχετικά με το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Η εφαρμογή του Συμφώνου έχει ανασταλεί έως το 2023, με σκοπό να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία
Σε προηγούμενο άρθρο, είχαμε αναλύσει τις διαφορετικές πολιτικές θέσεις που παρατηρούνται στην ΕΕ. Υπάρχουν χώρες που υποστηρίζουν σθεναρά τη διατήρηση των υφιστάμενων αυστηρών κανόνων του Συμφώνου, αλλά και χώρες που τάσσονται υπέρ ριζικών αλλαγών στην υποκείμενη φιλοσοφία του
Η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση των πολιτικών της ΕΕ. Αυτή τη στιγμή αποτελείται από έναν συνασπισμό τριών πολιτικών κομμάτων, με διαφορετικές απόψεις όσον αφορά το δημοσιονομικό πλαίσιο. Το φιλελεύθερο κόμμα υποστηρίζει την επαναφορά των αυστηρών διατάξεων του υφιστάμενου Συμφώνου, ως προϋπόθεση για τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την καταπολέμηση του αυξανόμενου πληθωρισμού. Τα άλλα δύο κόμματα του συνασπισμού (οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι) τάσσονται υπέρ ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων, με στόχο να αποφευχθεί ο εξαναγκασμός των χωρών μελών σε περικοπές κοινωνικών δαπανών και να ενθαρρυνθούν παράλληλα οι δημόσιες επενδύσεις.
Οι υποβληθείσες προτάσεις αποτελούν συμβιβασμό, αντανακλώντας τον συναινετικό χαρακτήρα της γερμανικής κοινωνίας.
Πιο συγκεκριμένα, οι συστάσεις αποτελούν ένα πρώτο βήμα προς την απλοποίηση του πλαισίου, με την προτεινόμενη κατάργηση της διάταξης που επιβάλλει την ταχεία προσαρμογή του δημόσιου χρέους, σε περιπτώσεις απόκλισης από το σημείο αναφοράς του 60% του ΑΕΠ. Η πρόταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις υπερχρεωμένες χώρες, όπως η Ιταλία, η Ελλάδα και η Κύπρος. Επιπλέον, δίνεται έμφαση στα μέτρα ελέγχου των δημοσίων δαπανών, καθώς και στην ευνοϊκή μεταχείριση των δημοσίων επενδύσεων.
Κατά τους επόμενους μήνες, η συζήτηση για το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ αναμένεται να ενταθεί, με την ενεργό συμμετοχή χωρών όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Οι τελευταίες τάσσονται υπέρ μεταρρυθμίσεων μεγαλύτερης εμβέλειας, όπως για παράδειγμα η αύξηση του δείκτη αναφοράς του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, καθώς και η εισαγωγή ρήτρας που θα επιτρέπει τον καθορισμό διαφοροποιημένων στόχων για το δημόσιο χρέος, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας μέλους. Είναι πολύ πιθανό να τεθούν επί τάπητος πρόσθετες προτάσεις τροποποίησης, για παράδειγμα η δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού δημοσιονομικής στήριξης σε επίπεδο ΕΕ, κατά το πρότυπο του πρόσφατα συσταθέντος και προσωρινού Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης.
Στόχος της συζήτησης θα πρέπει να είναι η επίτευξη της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ των εν μέρει αντικρουόμενων στόχων της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.
Η Κύπρος θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στη συζήτηση αυτή, υποστηρίζοντας την πρόσθετη ευελιξία και απλούστευση του πλαισίου, την έμφαση στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, αντί των άκαμπτων δημοσιονομικών κανόνων, και την ενίσχυση εκείνων των διατάξεων που επιτρέπουν στις χώρες μέλη να αναλάβουν τις αναγκαίες δημόσιες επενδύσεις στο μέλλον.
Ο Ανδρέας Χαραλάμπους είναι οικονομολόγος και πρώην διευθυντής στο Υπουργείο Οικονομικών.
Ο Όμηρος Πισσαρίδης είναι διευθύνων σύμβουλος της PricewaterhouseCoopers Investment Services.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή