Το έργο αυτό βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά, ανησυχητικά, για λάθος λόγους. Μετά από πολλές ερωτήσεις σχετικά με την έλλειψη προόδου, τη σημαντική ολίσθηση του χρονοδιαγράμματος και την αύξηση του κόστους πολύ πέρα από τα συμβατικά ποσά, ο Πρόεδρος συγκάλεσε συνάντηση στο προεδρικό μέγαρο στις αρχές Φεβρουαρίου, η οποία κατέληξε σε ένα αναθεωρημένο σχέδιο. Μετά τη συνάντηση, η Υπουργός Ενέργειας, κ. Πηλείδη, έδωσε ισχυρές διαβεβαιώσεις ότι το έργο θα ολοκληρωθεί μέχρι τις 31 Ιουλίου 2023, αν όχι νωρίτερα, και ότι η αύξηση του κόστους, που ακόμη δεν έχει συμφωνηθεί, δεν θα ξεπεράσει το 10% του σημερινού συμβατικού ποσού των 289 εκατομμυρίων ευρώ
Πολλοί, μεταξύ των οποίων και εγώ, εξέφρασαν σοβαρές αμφιβολίες γι' αυτό. Δεδομένων των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζονται, και όπως εξήγησα σε προηγούμενα άρθρα μου για το θέμα αυτό, είναι δύσκολο να δούμε το έργο αυτό να ολοκληρώνεται πριν από το 2024 και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η πιθανή υπέρβαση του κόστους, που εκτιμάται ότι θα πλησιάσει τα 100 εκατ. ευρώ, θα εξαλειφθεί, ιδίως αν το έργο αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις
Τρεις εβδομάδες αργότερα, τα ερωτήματα παραμένουν και υπάρχει ανησυχία στον κλάδο για νέα προβλήματα στην υλοποίηση του έργου. Ορμώμενοι από την έλλειψη διαφάνειας που περιβάλλει ένα τόσο σημαντικό και υψηλού κόστους έργο, οι ανησυχίες και τα δημοσιεύματα στον Τύπο που τροφοδοτούν αυτές τις ανησυχίες αφθονούν.
Το δυσάρεστο όμως, και καταστροφικό για την εμπιστοσύνη, είναι ότι οι λίγες-λίγες πληροφορίες που διαρρέουν μέχρι στιγμής επιβεβαιώνουν ως επί το πλείστον αυτές τις ανησυχίες.
Γιατί, μετά από τα φαινομενικά προαποφασισμένα συμπεράσματα σχετικά με τις αναθεωρήσεις του κόστους και του χρονοδιαγράμματος που συμφωνήθηκαν στη συνάντηση στο προεδρικό μέγαρο, οι όροι της σύμβασης δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί; Ο Υπουργός Ενέργειας επιβεβαίωσε ότι έχει ήδη ληφθεί νομική γνωμοδότηση σχετικά με την επαναδιαπραγμάτευση αυτών των πτυχών της σύμβασης και ότι δεν υπάρχει πρόθεση να ανοίξουν άλλα ευρύτερα ζητήματα. Έχουν ζητηθεί περαιτέρω τροποποιήσεις, και αν ναι, αυτές καθυστερούν ακόμη περισσότερο την πρόοδο του έργου;
Μια σοβαρή ανησυχία μεταξύ των εμπειρογνωμόνων του κλάδου, είναι ότι οι εδαφολογικές και γεωτεχνικές έρευνες σχετικά με την προβλήτα, αλλά και τις χερσαίες εγκαταστάσεις, έχουν δώσει προβληματικά αποτελέσματα που μπορεί να χρειαστούν πολλούς μήνες και πρόσθετο κόστος για να διορθωθούν. Υπάρχει ανησυχία ότι το έδαφος εξακολουθεί να περιέχει χημικές και ραδιενεργές ουσίες, ακόμη και μετά τον καθαρισμό του 2020, οι οποίες πρέπει να απομακρυνθούν και να διατεθούν, με ασφάλεια. Εάν αληθεύει, ένα ερώτημα που τίθεται είναι γιατί τέτοια προβλήματα εμφανίστηκαν τόσο αργά στο έργο και ποιος θα επωμιστεί τις συνέπειες;
Κανονικά τέτοιες έρευνες ολοκληρώνονται πριν από την προκήρυξη διαγωνισμών και τα αποτελέσματα και οι εκθέσεις περιλαμβάνονται στο πακέτο του διαγωνισμού, έτσι ώστε οι προσφέροντες να μπορούν να λάβουν υπόψη τους τις επιπτώσεις στην εργασία, το κόστος και το χρονοδιάγραμμα στις προσφορές τους. Αυτό δεν φαίνεται να έχει γίνει από τη ΔΕΦΑ. Εάν είναι έτσι, η ΔΕΥΑ μπορεί να είναι υπεύθυνη για τις συνέπειες.
Επιπλέον, φαίνεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν καθυστερήσεις όσον αφορά τον μηχανολογικό σχεδιασμό των εγκαταστάσεων στο Βασιλικό, με πιθανές επιπτώσεις στην παραγγελία και παραλαβή ειδών και εξοπλισμού μακράς διαρκείας. Και όσον αφορά την πληροφόρηση, η μετατροπή του FSRU στην Κίνα είναι ένα "μαύρο κουτί", και φοβούνται ότι αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.
Ένα άλλο ζήτημα "μαύρου κουτιού" που θα στοιχειώσει την Κύπρο μέχρι το 2025 είναι οι νέοι κανονισμοί της ΕΕ για τις εκπομπές μεθανίου, ειδικά αυτοί που σχετίζονται με τις εισαγωγές φυσικού αερίου/LNG. Μέχρι τότε, θα εισαχθούν αυστηρά μέτρα για τη μείωση και την εξάλειψη αυτών των εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με το εισαγόμενο ΥΦΑ. Εάν το κυπριακό έργο εισαγωγής ΥΦΑ, το οποίο σχεδιάζεται επί του παρόντος, δεν περιλαμβάνει εγκαταστάσεις για την εξάλειψη των εκπομπών μεθανίου που σχετίζονται με την εισαγωγή, τη διακίνηση και την επαναεριοποίηση του ΥΦΑ, οι νέοι κανονισμοί θα επηρεάσουν αρνητικά την Κύπρο - τόσο με τη διάβρωση του οφέλους των χαμηλότερων εκπομπών από το φυσικό αέριο όσο και, κατά συνέπεια, με υψηλότερες κυρώσεις.
Η κατάσταση αυτή δεν προσθέτει εμπιστοσύνη. Υποτίθεται ότι πρόκειται για το έργο-σταρ του νησιού, στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και σημαντικής μείωσης του πολύ υψηλού ενεργειακού κόστους. Όμως, ειδικά όσον αφορά το τελευταίο, καθίσταται όλο και πιο αμφίβολο αν μέχρι την ολοκλήρωσή του το έργο αυτό θα αποφέρει τα υπεσχημένα οφέλη. Και ακόμη, η Κύπρος μπορεί να δεσμευτεί σε αυτό για τα επόμενα 20 χρόνια για την αποπληρωμή των δανείων.
Δεδομένης της σοκαριστικής είδησης ότι ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής στη Δεκέλεια είναι περιβαλλοντικά ακατάλληλος, οι καθυστερήσεις στην εξασφάλιση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας επιτείνουν το πρόβλημα. Ο σταθμός της Δεκέλειας έλαβε παρεκκλίσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΚ) το 2010 όσον αφορά τις υψηλές εκπομπές του. Τα εκπληκτικά νέα είναι ότι αυτές έληξαν στο τέλος του 2021 και παρόλο που το πρόβλημα - που επηρεάζει περίπου το 25% της παραγωγικής ικανότητας της Κύπρου - ήταν γνωστό για πάνω από δέκα χρόνια, τώρα φαίνεται ότι δεν έγινε τίποτα για την αντιμετώπισή του. Η ΕΑΚ επιρρίπτει ευθέως την ευθύνη στην καθυστέρηση της εξασφάλισης εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου. Εξ ου και η σοβαρή και αδικαιολόγητη κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, με δυσάρεστες επιλογές: είτε το εργοστάσιο κλείνει, είτε η ΕΑΚ επιβαρύνεται με υψηλά πρόστιμα αν συνεχίσει να το λειτουργεί. Δεδομένου όμως του κινδύνου διακοπής της ηλεκτροδότησης αν κλείσει το εργοστάσιο, η EAC ίσως δεν έχει άλλη επιλογή από το να συνεχίσει να το λειτουργεί. Σε μια τέτοια περίπτωση, δεν είναι σαφές ποια θα είναι η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ό,τι και να συμβεί όμως, για άλλη μια φορά ο Κύπριος καταναλωτής θα κληθεί να πληρώσει τις συνέπειες.
Δυστυχώς, η σχεδιαζόμενη εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου δεν θα αποτελέσει πανάκεια. Όχι μόνο θα καθυστερήσει υπέρμετρα, αλλά το πρόσθετο κόστος που απαιτείται για την ολοκλήρωση του έργου είναι πιθανό να επηρεάσει αρνητικά την τιμή του φυσικού αερίου προς την ΕΑΚ. Ως αποτέλεσμα, οι πολυσυζητημένες μειώσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να μην υλοποιηθούν.
Ένα εύλογο ερώτημα που απαιτεί διεξοδική διερεύνηση και απαντήσεις είναι γιατί τόσα πολλά σημαντικά έργα πάνε τόσο στραβά στην Κύπρο - από αμφισβητήσιμες διαδικασίες υποβολής προσφορών, σε ελλιπή αντικείμενα εργασιών, που συχνά οδηγούν στην ανάθεση σε άπειρους εργολάβους, στην έλλειψη σωστής διαχείρισης του έργου και σε δαπάνες και προγράμματα που ξεφεύγουν από τον έλεγχο, συχνά με τεράστιες επιπτώσεις στο κόστος, για να αναφέρουμε μόνο μερικά από αυτά. Γιατί, ακόμη και όταν γνωρίζουμε τι πρέπει να γίνει, αποφεύγουμε να κάνουμε οτιδήποτε για χρόνια και αιφνιδιαζόμαστε όταν το πρόβλημα αναπόφευκτα ξετυλίγεται; Τελικά, το μέλλον βρίσκεται στη μεγιστοποίηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό με την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα στο μέτρο του δυνατού, με τον ίδιο τρόπο που η ΕΕ είναι βέβαιο ότι θα κάνει πιο επιθετικά ως απάντηση στις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Ο Charles Ellinas είναι Senior Fellow στο Παγκόσμιο Ενεργειακό Κέντρο του Atlantic Council. Το Atlantic Council είναι μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης για τις διεθνείς υποθέσεις. Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά ως στήλη γνώμης στο blog της Κυπριακής Οικονομικής Εταιρείας.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αυτές του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
