Το Σάββατο ήταν η Ημέρα του δικού σας σπιτιού. Αλλά με την κλιμάκωση του κόστους διαβίωσης και την εκτόξευση των ενοικίων, ο ALIX NORMAN διαπιστώνει ότι η ιδιοκτησία σπιτιού έχει γίνει αδύνατο όνειρο για πολλούς στο νησί
Η ιδιοκτησία του δικού σου σπιτιού ήταν κάποτε μια ιεροτελεστία της ενηλικίωσης. Αλλά, χρόνο με το χρόνο, έχει γίνει όλο και μεγαλύτερη πρόκληση - ειδικά στην Κύπρο. Σε αυτό το νησί, εκτός αν η Τράπεζα Κληρονομικού Πλούτου έχει πλέξει τα οικονομικά της μαγικά, η ιδιοκατοίκηση μπορεί να είναι ένα άπιαστο όνειρο. Ειδικά καθώς τα ενοίκια εκτοξεύονται στα ύψη και το κόστος ζωής κλιμακώνεται...
Χθες, 21 Ιανουαρίου, ήταν η Ημέρα Ιδιοκτησίας Δικού σας Σπιτιού. Αλλά πόσοι από εμάς στις μέρες μας είναι πραγματικά σε θέση να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι;
Σε ένα άρθρο του Δεκεμβρίου 2022 ο Αντώνης Λοΐζου, ειδικός σε θέματα ακινήτων της Cyprus Mail αναλύει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της αγοράς έναντι της ενοικίασης: προκαταβολές, κυμαινόμενα επιτόκια, αγορά προς ενοικίαση και τιμές μεταπώλησης, όλα ζυγίζονται λεπτομερώς. Αλλά τι γίνεται αν απλά δεν μπορείτε να αντέξετε οικονομικά τίποτα από όλα αυτά; Τι γίνεται αν, όπως δείχνει πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αντέξουν οικονομικά το ενοίκιο, πόσο μάλλον τα χρήματα που απαιτούνται για να αγοράσουν το δικό τους σπίτι;
Στη νότια Ευρώπη, τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας στην ηλικία των 35 ετών έχουν μειωθεί κατά πάνω από 10 ποσοστιαίες μονάδες όταν συγκρίνουμε τους γεννημένους από το 1965 έως το 1979 με εκείνους που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1980 ή αργότερα, αναφέρει η έκθεση της ΕΚΤ. Η έκθεση αναφέρει ως βασικούς παράγοντες αυτής της μείωσης της ιδιοκατοίκησης την αλλαγή των αποδοχών (σπανιότερες θέσεις με μακρά σταδιοδρομία, μεγαλύτερα διαστήματα ανεργίας και στασιμότητα των αποδοχών σε θέσεις εργασίας με χαμηλότερο εισόδημα), την αύξηση των τιμών των κατοικιών (οι μισθοί, όπως προκύπτει, δεν συμβαδίζουν με το κόστος στέγασης τα τελευταία 60 χρόνια) και τη συρρίκνωση της προσφοράς προσιτών κατοικιών.
Κατά συνέπεια, βλέπουμε περισσότερους ανθρώπους από ποτέ να αναγκάζονται να νοικιάζουν, να μοιράζονται ή ακόμη και να παραμένουν στο σπίτι των γονιών τους μέχρι τη μέση ηλικία...
Από το διαζύγιό της, η 51χρονη Αντιγόνη μετακινείται από δουλειά σε δουλειά και από μέρος σε μέρος, αναζητώντας πάντα έναν καλύτερο μισθό και ένα χαμηλότερο ενοίκιο. "Το 1999, ο πρώην σύζυγός μου και εγώ χτίσαμε το δικό μας σπίτι τριών υπνοδωματίων στην Έμπα με 48.000 λίρες. Σήμερα, αυτό μόλις και μετά βίας θα κάλυπτε το κόστος μιας κουζίνας! Και ούτως ή άλλως, έχασα το σπίτι όταν χωρίσαμε". Πέρυσι, η Αντιγόνη μετακόμισε από τη Λεμεσό στη Μαντριά, κυρίως για το χαμηλότερο ενοίκιο. "Θα ήθελα πολύ να αποκτήσω ξανά το δικό μου σπίτι. Αλλά είμαι ανύπαντρη και εργάζομαι στο λιανικό εμπόριο- δεν υπάρχει περίπτωση να αντέξω οικονομικά ακόμη και την προκαταβολή για ένα μικρό διαμέρισμα."
Ο Γκρεγκ, ένας Κύπριος εργένης που μεγάλωσε στο Λονδίνο και μετακόμισε στην Κύπρο στα τέλη της δεκαετίας των 20, είναι ένα χρόνο νεότερος από την Αντιγόνη. Αλλά ενώ βγάζει παρόμοιο μισθό, η ιστορία του είναι πολύ διαφορετική. "Πρέπει να ευχαριστήσω την Τράπεζα του μπαμπά", λέει ο 50χρονος γραφίστας. "Η επιστροφή μου στην Κύπρο σήμαινε τεράστια πτώση του μισθού μου, οπότε ο μπαμπάς μου αγόρασε ένα τρίκλινο διαμέρισμα στην Ακρόπολη. Αν δεν είχα αυτό το σπίτι, πιθανότατα θα νοίκιαζα ένα άθλιο διαμέρισμα στο κέντρο της Λευκωσίας, χωρίς να μπορώ να τρώω έξω, να κάνω διακοπές ή να οδηγώ ένα αξιοπρεπές αυτοκίνητο. Ναι, το να έχεις το δικό σου σπίτι έχει κόστος - πρόσφατα αντικατέστησα τα τζάμια μου και ξαναγύρισα τα ταβάνια - αλλά κάνει κάθε άλλο τομέα της ζωής σου πολύ πιο εύκολο. Σου δίνει ασφάλεια."
Η Ντόρα, αν και 20 χρόνια νεότερη, είναι εξίσου προνομιούχος. "Το διαμέρισμά μου στη Λεμεσό είναι δικό μου", λέει η ασκούμενη δικηγόρος. "Οι γονείς μου το αγόρασαν για μένα όταν τελείωσα τις σπουδές μου". Αλλά ο Πέτρος, ένας 29χρονος λογιστής, δεν είχε τέτοια τύχη. "Οι γονείς μου δούλεψαν πολύ σκληρά για να δημιουργήσουν μια οικογενειακή επιχείρηση στον τομέα του τουρισμού- ακόμη και πριν το Covid συντρίψει τα οικονομικά τους, δεν ήταν σε θέση να με βοηθήσουν οικονομικά. Και δεν υπήρχε περίπτωση να τους το ζητούσα", προσθέτει. "Η μαμά και ο μπαμπάς συνέβαλαν τα μέγιστα στην ανατροφή και την εκπαίδευσή μου- τώρα είναι δική μου δουλειά να χτίσω ένα σταθερό οικονομικό μέλλον χωρίς να βασίζομαι στον κληρονομημένο πλούτο. Αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ζήσω σε μια συγκατοίκηση στη Λάρνακα και να αναβάλω τη δημιουργία οικογένειας, ας είναι έτσι."
"Το σύστημα των γαμήλιων σπιτιών, της προίκας και της οικογενειακής βοήθειας εξακολουθεί να υπάρχει έντονα στην Κύπρο", λέει ο ειδικός σε θέματα ακινήτων Λοΐζου. "Έτσι, η ιδιοκτησία κατοικίας είναι σχετικά υψηλή στο νησί: περίπου το 70% κατέχει και το 30% νοικιάζει. Αλλά", αναγνωρίζει, "το πρώτο γίνεται τώρα πολύ πιο δύσκολο: οι τράπεζες είναι πολύ πιο αυστηρές στη χορήγηση δανείων- θα ελέγξουν το είδος της εργασίας και τον μισθό σας και θα θέσουν ένα ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο 20 ή 30 τοις εκατό - πολύ υψηλότερο από ό,τι στο παρελθόν..."
Η αγορά κατοικίας ήταν, λέει ο 65χρονος συνταξιούχος φαρμακοποιός Ρένος, σίγουρα πιο εφικτή στο παρελθόν. "Υπήρχαν περισσότερα χρήματα τότε, η γη και τα εργατικά χέρια ήταν φθηνότερα, οι μισθοί ήταν σταθεροί. Το 1982, όταν παντρεύτηκα, οι γονείς της γυναίκας μου μας έδωσαν ένα σπίτι με δύο υπνοδωμάτια στον Στρόβολο - έτσι γίνονταν τα πράγματα. Τώρα, έχουμε χτίσει το δικό μας σπίτι στα Λατσιά με πισίνα. Ναι, βοήθησε το γεγονός ότι είχαμε δύο σταθερά εισοδήματα και μια κληρονομιά και από τους δύο γονείς μας, ωστόσο πιστεύω ότι ήταν η ιδιοκτησία του πρώτου μας σπιτιού εξ ολοκλήρου που μας έβαλε στο δρόμο για να φτάσουμε εκεί που είμαστε σήμερα.
"Τα πράγματα είναι διαφορετικά τώρα", προσθέτει. "Ο γιος μας είναι 38 ετών. Έχει μια καλή δουλειά ως καθηγητής μουσικής, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται τη βοήθειά μας- πέρυσι του δώσαμε 70.000 ευρώ για να αγοράσει το δικό του διαμέρισμα στην Έγκωμη. Μερικές φορές εύχομαι να είχε γίνει δικηγόρος ή γιατρός ή να πήγαινε στο δημόσιο, ώστε να είχε μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα, αλλά αγαπάει αυτό που κάνει. Και χαίρομαι που μπορούμε να τον βοηθήσουμε. Έχω πολλούς φίλους στην ηλικία μου που δεν μπορούν πλέον να στηρίξουν τα παιδιά τους με αυτόν τον τρόπο- οι καιροί αλλάζουν."
Ενώ το παραδοσιακό κυπριακό σύστημα βοήθειας των παιδιών για την αγορά κατοικίας παραμένει ισχυρό, λέει η Λοΐζου, παράγοντες όπως η αύξηση των επιτοκίων, το αυξημένο κόστος κατασκευής, οι μειωμένες γραμμές προσφοράς και η εισροή ξένων κατοίκων που πληρώνουν υψηλές τιμές για μια μειούμενη δεξαμενή κατοικιών αλλάζουν αργά - αλλά πολύ σταθερά - την εικόνα. Αλλά είναι η Αντιγόνη, η πρώτη μας συνεντευξιαζόμενη, που έχει τον τελευταίο λόγο
"Στο μυαλό μου, είναι απλό", λέει. "Οι μισθοί στην Κύπρο δεν έχουν συμβαδίσει με το κόστος ζωής. Έτσι, αν δεν εργάζεστε στον χρηματοπιστωτικό τομέα ή στη δημόσια υπηρεσία και δεν έχετε οικογένεια για να στηριχτείτε, η μόνη σας οδός για την ιδιοκτησία σπιτιού είναι το λαχείο! Δυστυχώς, η Ημέρα του ιδιόκτητου σπιτιού δεν ήταν κάτι που γιόρτασα φέτος. Ούτε είναι πιθανό να τη γιορτάσω στο εγγύς μέλλον!"
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αυτές του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
