Σε μια ακτιβίστρια για την προστασία των ζώων που πρωταγωνίστησε σε μια τοπική ταινία, ο ΘΕΟ ΠΑΝΑΓΙΔΗΣ συναντά μια εγκληματολόγο νευροψυχολόγο που γεννήθηκε ατρόμητη και τώρα υιοθετεί την ίδια προσέγγιση για τα κακοποιημένα κατοικίδια και τους παράφρονες εγκληματίες
Στην κομητεία Γκάντσντεν της Φλόριντα, η Νόρμα Τόρες είναι γνωστή ως "η τρελή κυρία των σκύλων", έχει ακόμη και ένα μπλουζάκι που γράφει "Crazy Dog Lady", στην πραγματικότητα έχει περισσότερα από ένα. Το πρώτο της το έδωσε μια εξαιρετικά φτωχή γυναίκα (η Gadsden είναι η δεύτερη φτωχότερη κομητεία σε ολόκληρη την πολιτεία), και η Norma συγκινήθηκε τόσο πολύ που αυτή η άπορη γυναίκα της έφτιαξε ένα μπλουζάκι - το θέμα ήταν να την ευχαριστήσει που βοήθησε με το φαγητό για τα σκυλιά της γυναίκας - που δεν το φόρεσε ποτέ, έχοντας φτιάξει κι άλλα μπλουζάκια, αλλά κρατώντας το πρώτο ως ενθύμιο. Είναι μια χαριτωμένη ιστορία, αλλά λέει μόνο τη μισή ιστορία- από την άλλη, το "τρελή κυρία που βοηθά αδέσποτα σκυλιά αλλά είναι επίσης ιατροδικαστής νευροψυχολόγος που ασχολείται με τη θεραπεία εγκληματικά παρανοϊκών" είναι πολύ μεγάλο για να χωρέσει σε ένα μπλουζάκι.
Είναι μια μικροσκοπική γυναίκα, ούτε καν ένα μέτρο ψηλή - όμως καθ' όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής της ζωής, εδώ και 35 χρόνια στο Γκάντσντεν, πριν από αυτό στην Ουάσινγκτον και στη γενέτειρά της, το Πουέρτο Ρίκο, έχει ασχοληθεί με βίαιους, επικίνδυνους, συχνά σωματικά εκφοβιστικούς ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων δολοφόνων και κατά συρροή δολοφόνων. Παράλληλα, έχει δουλέψει με ζώα - και είναι μία από τις εθελόντριες που παρουσιάζονται στο The Stray Story: A Dogumentary της τοπικής κινηματογραφίστριας Χριστίνας Γεωργίου, γι' αυτό και βρίσκεται στην Κύπρο για λίγες ημέρες (συνομιλούμε στο διαμέρισμα της Χριστίνας στη Λευκωσία). Τα δύο σκέλη δεν μοιάζουν με την πιο προφανή ταύτιση, αλλά τη Νόρμα δεν την πειράζει- δεν προσβάλλεται που την αποκαλούν τρελή κυρία των σκύλων, σχολιάζει, άλλωστε "δουλεύω με τρελούς και δουλεύω με σκύλους, οπότε δεν πειράζει!"
Τούτου λεχθέντος, υπάρχουν παραλληλισμοί. Οι άνδρες και οι γυναίκες που συναντά στις φυλακές και τα ψυχιατρεία μοιάζουν πολύ με τα αδέσποτα που διασώζει, κατεστραμμένα όντα που έχουν μεγαλώσει πιστεύοντας ότι "η αλληλεπίδραση βασίζεται στη βία". Δουλεύει επίσης με όσους έχουν καταδικαστεί για ακραία κακοποίηση ζώων - και είναι ακραία, από τη σεξουαλική κακοποίηση μέχρι το κόψιμο των δύστυχων ζώων με ξυραφάκια - και αναρωτιέμαι τι μπορείς να κάνεις έστω με ένα τέτοιο άτομο: "Κάνεις ακριβώς το ίδιο που θα έκανες και με ένα ζώο. Πρέπει να αρχίσεις να κάνεις γνωστική επανεκπαίδευση". Και στις δύο περιπτώσεις, δεν μπορείς ποτέ να δείξεις φόβο- με τα σκυλιά επειδή τα μπερδεύει, με τους εγκληματικά παρανοϊκούς επειδή ευδοκιμούν σε αυτό. "Το καύσιμό τους είναι ο φόβος", εξηγεί. "Θέλουν να σε βλέπουν φοβισμένο."
Ευτυχώς, η ίδια η Norma δεν ήταν ποτέ φοβισμένη. "Γεννήθηκα ατρόμητη", αναφέρει χαρούμενα. "Η μαμά μου πάντα έλεγε ότι ήμουν ανεξέλεγκτη". Γεννήθηκε το 1954, η μικρότερη από τέσσερα παιδιά και οκτώ χρόνια μικρότερη από το κοντινότερο αδελφάκι της (ήταν, εν ολίγοις, ένα ατύχημα). Το οικογενειακό σκηνικό την έκανε ανεξάρτητη από μικρή ηλικία - αλλά στην πραγματικότητα γεννήθηκε δυναμική, "με την έννοια ότι είχα μυαλό και δεν πίστευα ότι κανείς είχε το δικαίωμα να μου πει τι να κάνω ή να μην κάνω". Σε ηλικία περίπου τεσσάρων ετών ξεκίνησε να σκαρφαλώσει σε ένα βουνό πίσω από το σπίτι της οικογένειας, αφήνοντας τους γονείς της -που δεν είχαν ιδέα πού βρισκόταν- έξαλλους από την ανησυχία τους. Λίγο αργότερα, όταν πήγε για πρώτη φορά στο σχολείο, επέμενε να περπατάει μόνη της, παρόλο που αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να διασχίσει δύο εξαιρετικά πολυσύχναστους δρόμους. Η μαμά της ενέδωσε, γνωρίζοντας ότι αν πήγαινε μαζί της και προσπαθούσε να πιάσει το χέρι της Νόρμα, "δεν θα το επέτρεπα... Ήμουν ένα δύσκολο παιδί"
Πάντα είχε "αυτοκαθοδήγηση", όπως λέει η ίδια. Ήταν δύσκολη, αλλά όχι παραβατική ή επαναστατική: "Δεν είχα ποτέ προβλήματα, με τίποτα. Ήμουν καλή στο σχολείο, σεβόμουν το νόμο". Απλά ήξερε το μυαλό της και αρνιόταν να εξαναγκαστεί σε οτιδήποτε. "Βαριόμουν. Η μητέρα και ο πατέρας μου δεν ήξεραν τι να κάνουν μαζί μου". Έμαθε μόνη της να μαγειρεύει, να πληκτρολογεί σε μια παλιά γραφομηχανή, να διαβάζει και να γράφει, να προσθέτει, να αφαιρεί και να πολλαπλασιάζει. Το σχολείο την "ανέβασε" δύο χρόνια στην τρίτη τάξη - στη συνέχεια εξετάστηκε και αποδείχθηκε ότι είχε επιδόσεις στο επίπεδο της έβδομης ή της όγδοης τάξης, οπότε την ανέβασαν ξανά. Τελείωσε το λύκειο στην ηλικία των 12 ετών, περνώντας στη λεγόμενη "προχωρημένη κατάταξη" πριν πάει στο κολέγιο στα 16.
Όλα αυτά είναι πολύ καλά, από ακαδημαϊκή άποψη - αλλά σίγουρα δεν είναι καλή ιδέα να βυθίζεις ένα παιδί ανάμεσα σε πολύ μεγαλύτερους συμμαθητές;
"Όχι, δεν είναι καλή ιδέα! Η κοινωνική μου ζωή ήταν ένα χάος. Επειδή δεν μου άρεσαν τα αγόρια - ήμουν πολύ μικρή". Η Νόρμα κουνάει το κεφάλι της: "Ήμουν ένα φρικιό. Θέλω να πω, δεν υπήρχε άλλος τρόπος να το θέσω αλλιώς". Υπήρχε επίσης το ύψος της, φυσικά- ήταν πάντα η πιο μικροσκοπική στο σχολείο - και "τα αγόρια, είναι σκληρά. Θέλω να πω, όλοι είναι σκληροί όταν είσαι κοντός". Δύο πράγματα τη βοήθησαν να ξεπεράσει αυτή την περίεργη εφηβεία. Το πρώτο ήταν η αγάπη της για τα ζώα, "τα ζώα ήταν η λογική μου. Η δύναμή μου, η κατεύθυνσή μου, ερχόταν κατευθείαν από τα ζώα". Το δεύτερο ήταν ένα φυσικό χάρισμα στο να διαβάζει τους ανθρώπους, μια συναισθηματική νοημοσύνη που την έκανε την "ανεπίσημη σύμβουλο" στο σχολείο, το κορίτσι στο οποίο τα άλλα κορίτσια πήγαιναν με τα προβλήματά τους. Είναι ένα χάρισμα που ήταν χρήσιμο και στην επαγγελματική ζωή. "Η ψυχική υγεία δεν είναι τίποτε άλλο", λέει η Norma, "από το να είσαι μια εξελιγμένη ενσυναίσθηση... Αν μπορώ να σε διαβάσω, μπορώ να καταλάβω πού βρίσκεσαι."
Έχει σημάδια στα χέρια της από διασωθέντα σκυλιά, που έγιναν επιθετικά από την πολυετή κακοποίηση - αλλά όχι σωματικά σημάδια από τα πολλά βίαια άτομα με τα οποία έχει συνεργαστεί όλα αυτά τα χρόνια. "Βλέπετε, πρώτα απ' όλα είμαι γυναίκα", εξηγεί. "Δεύτερον, δεν είμαι εκφοβιστική - σωματικά, δεν είμαι εκφοβιστική". Πιθανότατα θα μπορούσε να χειριστεί τον εαυτό της αν έφτανε σε αυτό το σημείο (έχει μαύρη ζώνη στο τζούντο), αλλά δεν χρειάστηκε ποτέ να το κάνει. "Ήμουν τυχερή", παραδέχεται - αν και είναι επίσης ότι ξέρει να διαβάζει τους ανθρώπους, οπότε "ξέρω πότε να κάνω πίσω. Και τις περισσότερες φορές, αν δώσεις χώρο στους ανθρώπους, όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει πολύ ψηλά συναισθηματικά, θα ηρεμήσουν... Η εμπειρία μου με ψυχικά ασθενείς, εγκληματικά παρανοϊκούς ανθρώπους είναι ότι, αν τους συναντήσεις στα μισά του δρόμου, θα σε συναντήσουν στα μισά του δρόμου."
Μου διηγείται την πρώτη της μέρα σε μια εγκατάσταση και τη συνάντησή της με έναν κρατούμενο ονόματι Ναθαναήλ. "Μπαίνω για πρώτη φορά σε αυτή την πτέρυγα", εξηγεί στα ελαφρώς σπαστά αγγλικά της (τα ισπανικά, φυσικά, είναι η πρώτη της γλώσσα, καθώς και η γλώσσα που μιλάει στα σκυλιά όταν τα σώζει για πρώτη φορά). "Βλέπω αυτό το βαρύσωμο, χάσκι, πάνω από δύο μέτρα και τρία αφροαμερικανικό. Μπήκα σε αυτόν τον θάλαμο χωρίς καμία προστασία και αυτό το άτομο βρίσκεται στην είσοδο, περπατώντας μπρος-πίσω. Με κοιτάζει και μου λέει: "Μικρή κυρία, τι κάνεις εδώ;". Του λέω 'Ήρθα για να δουλέψω εδώ' και μου λέει 'Ωχ...'". - κάνει μια χειρονομία για να δείξει μια κακή λέξη την οποία προτιμά να προσπεράσει σιωπηλά - "'θα σε φάμε!'. Και του είπα: 'Λοιπόν, για να δούμε'. Τότε μου είπε: 'Ξέρεις ότι ήμουν πυγμάχος και ξέρεις ότι σκότωσα τρεις ανθρώπους;'. Είπα 'Ήταν αυτό ικανοποιητικό;' - και ξέσπασε σε γέλια, γιατί μάλλον κανείς δεν του το είχε πει ποτέ αυτό."
Αυτό, θα μπορούσατε να πείτε, ήταν μια περίπτωση συνάντησης με κάποιον στα μισά του δρόμου, αποκλιμάκωσης της κατάστασης διατηρώντας τα πράγματα σε φιλικό επίπεδο. Αλλά φυσικά δεν είναι τόσο εύκολο. "Θέλω να πω, όταν έχεις κάποιον που είναι εγκληματικά τρελός, είναι εγκληματικά τρελός... Πρέπει να είσαι σε εγρήγορση, γιατί ποτέ δεν ξέρεις πότε έρχεται ένα ψυχωτικό ξέσπασμα". Τρεις ημέρες αργότερα, ο Nathanael "αποσυμπιέστηκε" - ουσιαστικά τρελάθηκε - και η κλήση βγήκε για την "Dr T" να πάει επειγόντως στο "οικογενειακό δωμάτιο". Η Norma έσπευσε εκεί όπου αρκετοί φύλακες προσπαθούσαν να συγκρατήσουν τον κρατούμενο, δείχνοντας μια άλλη πλευρά του εαυτού της. "Πήγα εκεί και είπα: 'Τι στο διάολο κάνετε; Δημιουργείς όλη αυτή την αναταραχή. Ήμουν σε μια συνάντηση, διακόψατε τη συνάντησή μου. Τώρα πήγαινε και πήγαινε στο δωμάτιο περιορισμού, θα σου βάλω δεσμά και δεν θα ξανακάνουμε αυτό το σόου". Και εκείνος είπε: 'Ναι, μικρή μου κυρία'". Ο μεγαλόσωμος άντρας επέτρεψε στον εαυτό του να περιοριστεί, "σαν καλός μικρός στρατιώτης... Και είπα 'Πού είναι το μαχαίρι;'. 'Πώς ξέρεις ότι έχω μαχαίρι;' 'Επειδή σε ξέρω, Ναθαναήλ, πού είναι το μαχαίρι;'. Είπε 'Στο εσώρουχό μου'. Τόσο μεγάλο", προσθέτει, κρατώντας τα χέρια της σε απόσταση περίπου 10 εκατοστών μεταξύ τους. "Ήταν ένα κοντάρι."
Πώς μπόρεσε να ασκήσει τέτοια εξουσία; Εν μέρει, όπως λέει, βοήθησε το γεγονός ότι δεν αποτελούσε σωματική απειλή. Εν μέρει επειδή ήταν ατρόμητη και οι άνθρωποι μπορούσαν να το αισθανθούν αυτό. "Ήμουν μια δύναμη της φύσης", θυμάται γελώντας, "αυτό είναι μια πραγματικότητα". Αλλά διαισθάνονταν και κάτι άλλο - το γεγονός, για παράδειγμα, ότι, έχοντας γεννηθεί με τεράστια αυτοπεποίθηση, δεν είχε την ανάγκη του ανασφαλούς ανθρώπου να επιβάλλει το εγώ του στους άλλους. "Ποτέ δεν θεώρησα τον εαυτό μου ανώτερο από οποιονδήποτε". Πάνω απ' όλα, έβλεπαν ότι νοιαζόταν: ότι σχημάτιζε ομάδες και προγράμματα, ότι φρόντιζε να γιορτάζει τα γενέθλια, ότι προσπαθούσε να κανονίζει οικογενειακές επισκέψεις, ότι δεν διάβαζε ποτέ τα "επίσημα" ιστορικά των κρατουμένων μέχρι να τους γνωρίσει προσωπικά. Εν ολίγοις, ότι τους αντιμετώπιζε με την ίδια ευγένεια και συμπόνια - και πειθαρχία - που έφερνε στα αδέσποτα σκυλιά που έσωζε.
Η εργασία με τα ζώα ήταν πάντα το όνειρό της - και πάντα ασχολήθηκε με την ευημερία των ζώων, παράλληλα με την εργασία της ως ψυχολόγος. (Η Norma ήταν πανέτοιμη να σπουδάσει κτηνιατρική επιστήμη - αλλά αυτό θα σήμαινε να μετακομίσει στις ΗΠΑ, και ο κατά τα άλλα χαλαρός πατέρας της αρνήθηκε να την αφήσει να φύγει, ως ανήλικη). Υπάρχει μια κάποια ταύτιση μεταξύ των δύο τομέων της, "επειδή η κακοποίηση των ζώων σε νεαρή ηλικία είναι το σήμα κατατεθέν της εγκληματικής συμπεριφοράς... Είναι ο ισχυρότερος συσχετισμός που έχω βρει, σε όλα τα χρόνια της πρακτικής μου". Τα παιδιά που βασανίζουν κουτάβια συχνά μεγαλώνουν και γίνονται εγκληματίες - όμως οι ίδιοι εγκληματίες λιώνουν όταν φέρνουν κουτάβια στον τόπο φυλάκισής τους. (Είναι σχεδόν σαν να αισθάνονται ότι τα ζώα τους συγχωρούν.) "Έφερα τη θεραπεία με σκύλους σε μια πτέρυγα που όλοι φοβόντουσαν να πάνε", θυμάται. "Όλοι εκεί είχαν σκοτώσει κάποιον, συνήθως περισσότερα από ένα άτομα". Τα περιστατικά βίας μειώθηκαν αμέσως, και μάλιστα κατακόρυφα.
"Αυτό είναι το ενδιαφέρον, το πώς τα ζώα μπορούν να τους θεραπεύσουν. Δεν υπάρχει κλινικός όρος γι' αυτό και δεν υπάρχει τρόπος να το εξηγήσουμε. Αν υπάρχει η λέξη "μαγεία", είναι μια μαγεία που μόνο τα ζώα γνωρίζουν... Δεν ξέρω πού βρίσκεται η μαγεία - εκτός από το ότι τα ζώα είναι ικανά για κάτι που εμείς δεν είμαστε ικανοί να κάνουμε, που είναι η άνευ όρων αγάπη."
Η Norma Torres έχει μια ορισμένη πίστη στη μαγεία. "Συνδέομαι εδώ", λέει σε ένα σημείο, κάνοντας μια χειρονομία για να δείξει ένα ένστικτο. (Ένας λόγος για τον οποίο συμφώνησε να παίξει στο The Stray Story ήταν επειδή η Χριστίνα "μου έκανε πολύ καλή δόνηση"). "Πιστεύω ότι υπάρχει κάτι πάνω από εμάς, όπως θέλετε να το πείτε, που με προστατεύει και με καθοδηγεί. Και το νιώθω και το ακολουθώ. Οι άνθρωποι το απορρίπτουν. Εγώ δεν το έχω απορρίψει ποτέ". Αυτός ο φύλακας άγγελος - ή η μοίρα, ή η τύχη, ή οτιδήποτε άλλο - έφερε τον σύζυγό της Ντέιβιντ, "τον άνεμο κάτω από τα φτερά μου", όπως τον αποκαλεί. Μπορεί η ρομαντική της ζωή να ήταν μόνιμα καχεκτική λόγω των χρόνων που έζησε ως έφηβη "φρικιό" - αλλά ο Ντέιβιντ, επίσης ψυχίατρος, της ζήτησε να βγείτε (Πού γνωριστήκατε; "Στη φυλακή!"), και η Νόρμα ήταν αρχικά λίγο απόμακρη, αλλά σύντομα ανακάλυψε ότι είχαν πολλά κοινά. Τώρα ζουν σε μια έκταση 100 στρεμμάτων με ελάφια, κογιότ, αλεπούδες και άλογα εκτός από μια πληθώρα διασωθέντων σκύλων - 18 στο σπίτι, 40 έξω - και μια βελανιδιά 150 ετών. "Πηγαίνω στο δέντρο μου και μιλάω στη Μητέρα Φύση, και η Μητέρα Φύση μου λέει τι πρέπει να κάνω. Τρελό! Εννοώ, κλινικά δεν είμαι τρελή", προσθέτει η Norma, πάντα επιστήμονας. "Είμαι απλώς - διαφορετική."
Αυτό που εκτιμά περισσότερο στη ζωή της είναι η ελευθερία, η "ελευθερία να είμαι ο εαυτός μου". (Δεν είναι η αγάπη; "Η ελευθερία είναι αγάπη", απαντά. "Επειδή επιλέγεις να αγαπάς... Ανοίγεσαι στην αγάπη"). Είναι μια πυρκαγιά, ένας συναισθηματικός ανεμοστρόβιλος. Δημιουργεί έναν άμεσο δεσμό, και στο τέλος με αγκαλιάζει - "Είσαι αγκαλιά;". - σαν ένας χαμένος ξάδελφος. Κάνει θόρυβο, έτσι για παράδειγμα το καταφύγιο ζώων στην πόλη της ήταν κάποτε ένα κολαστήριο, αλλά "τώρα αρχίζει να αλλάζει, γιατί με έχουν βαρεθεί". Είναι πρώτος ανταποκριτής- έχει εργαστεί σε όλες τις φυσικές καταστροφές, από τον Κατρίνα μέχρι τη Φιόνα. Όσον αφορά τον γιο της Hermes (σήμερα 47χρονος αεροδιαστημικός μηχανικός) ήταν πάντα "μια Πορτορικανή μαμά", πάντα παρούσα: "Αν ήθελε να παίξει ποδόσφαιρο, γινόμουν διαιτητής και μετέφερα την ομάδα". Δεν μπορείς να την κρατήσεις χαμηλά.
Είναι κλισέ ότι οι άνθρωποι που αγαπούν τα ζώα τείνουν να μισούν τους ανθρώπους - αλλά η Norma τα αγαπάει και τα δύο και προσπαθεί να τα καταλάβει και τα δύο, προσπαθώντας να δει τη συνολική εικόνα. Θυμάται τη στιγμή που ανέβηκε σε εκείνο το βουνό στο Πουέρτο Ρίκο, σε ηλικία τεσσάρων ετών. "Ήμουν στην κορυφή του βουνού - γιατί ήθελα να δω τον ορίζοντα. Ήθελα να δω τι υπήρχε εκεί... Επειδή πάντα ήξερα ότι υπήρχε κάτι περισσότερο, και αναζητούσα αυτό το κάτι σε όλη μου τη ζωή. Και όταν μπόρεσα να συνδεθώ με τους τρελούς ανθρώπους - ανθρώπους που αναφέρονται ως τρελοί - ε, αυτό ήταν το 'περισσότερο'".
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
