-
.
- Русский
Το ευρώ είναι το δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα, αλλά μέχρι στιγμής το δολάριο εξακολουθεί να κυριαρχεί
Του Ανδρέα Χαραλάμπους και του Όμηρου Πισσαρίδη
Από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το δολάριο των ΗΠΑ έχει διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο ως το νούμερο ένα νόμισμα για τις εμπορικές συναλλαγές, καθώς και ως το κύριο αποθεματικό νόμισμα.
Τα τελευταία χρόνια, διάφοροι παράγοντες οδήγησαν στην αμφισβήτηση της κυριαρχίας του δολαρίου. Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες είναι πιο θεμελιώδους φύσης και αφορούν: (α) τη μονομερή έξοδο των ΗΠΑ από τον κανόνα του χρυσού από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 και το τέλος της στήριξης του δολαρίου από τα μεγαλύτερα κρατικά αποθέματα χρυσού στον κόσμο που κατέχει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα, (β) την τάση της Ουάσινγκτον να χρησιμοποιεί το νόμισμά της ως ''οικονομικό όπλο'' για την άσκηση επιρροής και ισχύος, και (γ) το υπερβολικό δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, το οποίο μπορεί δυνητικά να οδηγήσει την υπερδύναμη σε προσωρινή χρεοκοπία. Δεν είναι τυχαίο ότι η υπουργός Οικονομικών Janet Yellen προειδοποίησε το Κογκρέσο ότι η μη αύξηση του ανώτατου ορίου του δημόσιου χρέους θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες ήδη από την 1η Ιουνίου
Άλλοι παράγοντες που έχουν επηρεάσει το δολάριο αφορούν τις γενικές παγκόσμιες τάσεις και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Πιο συγκεκριμένα: (α) η ταχεία ανάπτυξη άλλων σημαντικών οικονομιών, ιδίως της Κίνας, (β) η μείωση της ικανότητας των ΗΠΑ να ασκούν παγκόσμια επιρροή μέσω της έννοιας της Pax Americana μετά από μια σειρά εμπλοκών σε ιδιαίτερα δαπανηρές συγκρούσεις που δεν απέδωσαν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα (π.χ. Ιράκ, Αφγανιστάν), (γ) τις αρνητικές συνέπειες της νομισματικής πολιτικής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ για τις αναδυόμενες οικονομίες ως απάντηση στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, (δ) την ενίσχυση του κοινού ευρωπαϊκού οικοδομήματος και του ευρώ και, τέλος, (ε) το πρόσφατο πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας μετά τη σύγκρουση στην Ουκρανία, το οποίο ανάγκασε πολλές κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα αποθέματά τους στα νομίσματα των χωρών που επέβαλαν κυρώσεις και, ταυτόχρονα, να αυξήσουν τα αποθέματά τους σε χρυσό .
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι, παρά τις προαναφερθείσες προκλήσεις, το δολάριο διατηρεί την ηγετική του θέση. Συγκεκριμένα, παραμένει το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα με τα τελευταία στοιχεία, στο τέλος του 2022, να καταγράφουν το 58% του μεριδίου του δολαρίου σε παγκόσμια κλίμακα. Το ευρώ έχει συμβάλει στη μείωση του δολαρίου ως προτιμώμενου αποθεματικού νομίσματος κατά περίπου 10 τοις εκατό από τις αρχές του 21ου αιώνα, αλλά το μερίδιο του ευρώ στα παγκόσμια αποθεματικά νομίσματα ανέρχεται μόλις στο 20 τοις εκατό. Ακολουθεί το ιαπωνικό γεν με 5,5%, η βρετανική στερλίνα με 5% και το κινεζικό γιουάν με 2,7%. Όσον αφορά το εμπόριο, το δολάριο διατηρεί ακόμη πιο εξέχουσα θέση, καθώς πάνω από το 70% του παγκόσμιου εμπορίου (που εκτιμάται σε 32 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2022) διεκπεραιώνεται σε δολάρια τα τελευταία 30 χρόνια
Η προτίμηση στο δολάριο προκύπτει από τις γενικά αποδεκτές ιδιότητες του νομίσματος και την κυρίαρχη θέση του τόσο στον τραπεζικό τομέα, μέσω του διεθνούς συστήματος διακανονισμού, όσο και στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές. Όσον αφορά τους αριθμούς, οι κεφαλαιαγορές των ΗΠΑ έχουν μέσο ημερήσιο τζίρο άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, ποσό το οποίο, σε μηνιαία βάση, είναι περίπου ίσο με τον ετήσιο τζίρο του παγκόσμιου εμπορίου. Επίσης, το δολάριο επωφελείται από την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής οικονομίας. Παρέχει την πολυπόθητη και απαραίτητη ρευστότητα για την αγορά κρατικών ομολόγων και περιβάλλεται από την απαραίτητη θεσμική υποδομή που δημιουργεί εμπιστοσύνη στην αγορά και τη φύλαξη ασφαλών περιουσιακών στοιχείων.
Ωστόσο, ορισμένες χώρες, κυρίως η Κίνα, η Ρωσία και η Βραζιλία, αλλά και άλλες χώρες, όπως το Ιράν, καταβάλλουν προσπάθειες να απεξαρτηθούν από το δολάριο. Η Κίνα μειώνει σταθερά τις επενδύσεις της σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα (οι τρέχουσες τοποθετήσεις της ανέρχονται σε σχεδόν 850 δισ. δολάρια από 1 τρισ. δολάρια το 2017), ενώ ορισμένες συναλλαγές μεταξύ χωρών διεξάγονται πλέον σε γουάν και, σε μικρότερο βαθμό, σε ρωσικά ρούβλια. Τα κίνητρα πίσω από αυτή την τάση διαφέρουν από χώρα σε χώρα: στην περίπτωση της Ρωσίας αφορούν την παράκαμψη των κυρώσεων, στην περίπτωση της Κίνας περιλαμβάνουν το όραμα της άσκησης επιρροής και της επίτευξης αυξημένης παγκόσμιας οικονομικής ισχύος, ενώ στην περίπτωση χωρών όπως το Ιράν σχετίζονται και με πιο βαθιά ριζωμένα εθνικιστικά κίνητρα
Οι εξελίξεις αυτές δεν φαίνεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο δολάριο, διότι, όπως προαναφέρθηκε, περιβάλλεται από μια προηγμένη τεχνολογική και κατάλληλη νομοθετική υποδομή που απαιτείται από ένα κυρίαρχο νόμισμα. Επιπλέον, επί του παρόντος δεν υπάρχει αξιόπιστο ανταγωνιστικό νόμισμα. Η έκδοση ψηφιακών νομισμάτων και η δημιουργία ενός παγκόσμιου ψηφιακού προτύπου από τις κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ηγεμονία του δολαρίου, αλλά, προς το παρόν, η προοπτική αυτή φαίνεται να είναι δυνατή μόνο μακροπρόθεσμα
Όσον αφορά το δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα, η Ευρωζώνη καταβάλλει προσπάθειες για την εδραίωση του ρόλου του ευρώ ως στρατηγικού νομίσματος διεθνούς εμβέλειας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαροί περιοριστικοί παράγοντες, όπως η στασιμότητα όσον αφορά την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, κυρίως λόγω της μη υιοθέτησης ενός κοινού συστήματος προστασίας των τραπεζικών καταθέσεων, η καθυστέρηση στην προώθηση της ολοκλήρωσης των κεφαλαιαγορών, καθώς και η έλλειψη επαρκούς ρευστότητας στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικών ομολόγων. Η επιδιωκόμενη ενίσχυση του ρόλου του ευρώ προϋποθέτει συναίνεση για σοβαρές μεταρρυθμίσεις και δεν φαίνεται, προς το παρόν, να απειλεί την κυριαρχία του αμερικανικού δολαρίου.
Ο Ανδρέας Χαραλάμπους και ο Όμηρος Πισσαρίδης είναι οικονομολόγοι.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
