Οι επικρατούσες συνθήκες της αγοράς ακινήτων επηρεάζουν αναλόγως τις μισθωτικές αξίες των ακινήτων, αν και για τα ακίνητα που υπόκεινται στον έλεγχο των ενοικίων υπάρχει η προστασία του δικαστηρίου. Ο προσδιορισμός του εύλογου ενοικίου στις νόμιμες μισθώσεις σύμφωνα με την επιφύλαξη του άρθρου 8(4)(α) του νόμου περί ελέγχου των ενοικίων γίνεται με την έρευνα του μέσου όρου και των ενοικίων της αγοράς στην κοντινή περιοχή. Εάν το μίσθωμα ενός ακινήτου είναι χαμηλότερο από το 90% του μέσου όρου, μπορεί να αυξηθεί σε αυτό το ποσοστό, εκτός εάν ο ενοικιαστής είναι πρόσφυγας οπότε το ποσοστό δεν μπορεί να υπερβεί το 80%.
Για τον καθορισμό του δίκαιου ενοικίου απαιτείται η σύνταξη έκθεσης από πραγματογνώμονα εκτιμητή, είτε ιδιωτικό είτε διορισμένο από το δικαστήριο. Επιπλέον, πρέπει να έχουν παρέλθει δύο έτη από την ημερομηνία που ο ενοικιαστής ανέλαβε την κατοχή των χώρων ή από την ημερομηνία της τελευταίας αύξησης ή μείωσης του μισθώματος.
Το άρθρο 8 παράγραφος 5 του νόμου προβλέπει ότι πρέπει να υπολογιστεί το αγοραίο και το μέσο μίσθωμα της περιοχής και να ληφθούν υπόψη όλες οι περιστάσεις (εκτός από τις προσωπικές), συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του μεγέθους, της θέσης και της κατάστασης του ακινήτου και, στην περίπτωση των διατηρητέων κτιρίων, εάν έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες και με ποιο κόστος, καθώς και οι υπηρεσίες που παρέχονται στους χώρους.
Το νομικό πλαίσιο και η διαδικασία για τον καθορισμό του δίκαιου ενοικίου εξηγήθηκαν σε απόφαση που εξέδωσε ο πρόεδρος του δικαστηρίου για τον έλεγχο των ενοικίων στις 30 Ιουνίου. Ένας ιδιοκτήτης είχε ζητήσει τον προσδιορισμό του μισθώματος του καταστήματός του. Το δικαστήριο τόνισε ότι ενώ στην παράγραφο (α) του άρθρου 8 υπάρχει πρόβλεψη για τον προσδιορισμό του εύλογου μισθώματος σε ποσοστό που "θα καθορίζεται κάθε δύο χρόνια από το υπουργικό συμβούλιο", στην αμέσως επόμενη παράγραφο (η επιφύλαξη του άρθρου αυτού) υπάρχει διαφορετική πρόβλεψη. Στην επιφύλαξη αυτή γίνεται αναφορά στο ότι για τον καθορισμό του μισθώματος χρησιμοποιούνται τα "μέσα μισθώματα της εγγύς περιοχής"
Το δικαστήριο ανέφερε ότι είναι προφανές ότι το ποσοστό της πρώτης παραγράφου του άρθρου 8(4)(α) παρέμεινε μηδενικό από τις 21 Απριλίου 2013 σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι επιπτώσεις από την οικονομική ύφεση του 2013 και μετέπειτα. Η περίπτωση, ωστόσο, της επιφύλαξης είναι διαφορετική. Η διάταξη για τον καθορισμό του μισθώματος, με βάση τα μέσα μισθώματα, μπορεί να τροποποιηθεί ή να καταργηθεί μόνο με νομοθετική πράξη. Το δικαστήριο σημείωσε ότι ενώ η Κύπρος βίωνε την ύφεση, κατατέθηκαν στη Βουλή διάφορα προτεινόμενα νομοσχέδια για την κατάργηση της επιφύλαξης του δεύτερου τμήματος του άρθρου. Ωστόσο, κανένα δεν εξασφάλισε την υποστήριξη της πλειοψηφίας και οι διατάξεις παραμένουν αμετάβλητες μέχρι σήμερα.
Το δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κατά συνέπεια η αγορά αφήνεται πλέον από το κράτος να ρυθμίζει τα ενοίκια. Το δικαστήριο ελέγχου των ενοικίων, στις περιπτώσεις αιτήσεων για τον καθορισμό δίκαιου ενοικίου, εφαρμόζει ελεύθερα τις διατάξεις της επιφύλαξης. Για τη διαπίστωση των μέσων και αγοραίων μισθωμάτων σε μια περιοχή, το δικαστήριο επικουρείται από τον εκτιμητή του υποθηκοφυλακείου της οικείας περιφέρειας, και αν οι διάδικοι διαφωνούν με την έκθεση του εκτιμητή, έχουν το δικαίωμα να ορίσουν δικό τους και να υποβάλουν τη δική τους έκθεση.
Το δικαστήριο δεν δέχθηκε την πρόταση του ενοικιαστή ότι έχει απαγορευτεί η αύξηση του μισθώματος των νόμιμων μισθώσεων, αναφέροντας ότι με τον μηδενισμό του ποσοστού του πρώτου τμήματος του άρθρου 8 παράγραφος 4, ο μόνος μηχανισμός προσδιορισμού του μισθώματος είναι αυτός του υπολογισμού του μέσου όρου των μισθωμάτων της εγγύς περιοχής. Δέχτηκε την εισήγηση της έκθεσης του εκτιμητή του κτηματολογίου και αποφάσισε ότι δικαιολογείται η αύξηση του ενοικίου του καταστήματος, εκδίδοντας διάταγμα καθορισμού του δίκαιου ενοικίου του καταστήματος αναδρομικά από την κατάθεση της αίτησης
Ο Γιώργος Κουκούνης είναι δικηγόρος που ασκεί το επάγγελμα στη Λάρνακα και ιδρυτής της εταιρείας George Coucounis LLC, Advocates & Legal Consultants, [EMAIL PROTECTED]is.law
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή