-
.
- English
Πριν από λίγες ημέρες, η πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αννίτα Δημητρίου πρόσθεσε τη φωνή της στο θέμα της ομοφωνίας της ΕΕ, μετά την ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή μιας σειράς μεταρρυθμίσεων που θα καταργούσαν σε μεγάλο βαθμό την εξουσία βέτο των κρατών μελών.
Η λήψη αποφάσεων ομόφωνα, με δικαίωμα βέτο, "διατηρεί την ισορροπία μεταξύ των κρατών μελών, ενώ δρα προστατευτικά για τα μικρότερα μέλη, όπως η Κύπρος", δήλωσε η κ. Δημητρίου, προσθέτοντας ότι η κατάργηση αυτού του δικαιώματος απειλεί να δημιουργήσει "μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων"
Το όλο θέμα ακούγεται βέβαια σαν ψευδής συναγερμός. Η ΕΕ έχει διαψεύσει κατηγορηματικά ότι διεξάγεται οποιαδήποτε συζήτηση για την άρση της ομοφωνίας πέραν του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε τέτοια αλλαγή θα απαιτούσε αλλαγή των συνθηκών που διέπουν το μπλοκ - κάτι που το κοινοβούλιο δεν έχει καμία εξουσία να πραγματοποιήσει
Στην πραγματικότητα, η αλλαγή των συνθηκών είναι ένα τεράστιο έργο, που απαιτεί δημοψηφίσματα σε ορισμένα κράτη και, βεβαίως, ομόφωνη συμφωνία μεταξύ των 27 μελών. Θα χρειαζόταν χρόνια, χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας, ακόμη και αν υπήρχαν σχέδια για την άρση του βέτο - που προφανώς δεν υπάρχουν
Τόσα πολλά για τη βραχυπρόθεσμη προοπτική. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι η ΕΕ έχει γίνει πολύ διαφορετική και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει πολύ δυσεπίλυτα για να λειτουργήσει με βάση την ομόφωνη συμφωνία.
Το μεταναστευτικό ζήτημα απειλεί να διαλύσει ολόκληρο το μπλοκ, με μερικές χώρες της νότιας Ευρώπης να πλήττονται δυσανάλογα και άλλες να αρνούνται να μοιραστούν το βάρος.
Η συναίνεση φθείρεται στις άκρες. Μόλις τις τελευταίες ημέρες, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν απείλησε να μπλοκάρει κάθε βοήθεια της ΕΕ προς την Ουκρανία, εκτός εάν οι ηγέτες της ΕΕ αναθεωρήσουν ολόκληρη τη στρατηγική υποστήριξης του πολέμου, ενώ ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίκο ανακοίνωσε ότι η χώρα του σκοπεύει να απορρίψει τη νέα συνθήκη του ΠΟΥ για την πανδημία - μια συνθήκη που η ΕΕ σίγουρα υποστηρίζει, δεδομένης της ευλάβειας που τρέφει για τον ΠΟΥ και του γεγονότος ότι η Γερμανία, ιδίως, είναι από τους μεγαλύτερους δωρητές του
Τι θα μπορούσε να γίνει; Είναι αλήθεια ότι η ομοφωνία είναι κατοχυρωμένη στις συνθήκες της ΕΕ - αλλά έχει επίσης τροποποιηθεί και διαβρωθεί με την πάροδο των ετών, ενώ μόνο ένας περιορισμένος αριθμός "ευαίσθητων" τομέων εξακολουθεί να την απαιτεί
Εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί ένα σενάριο όπου, χωρίς να καταργήσει εντελώς τη δύναμη του βέτο, η ΕΕ την ψαλιδίζει μέχρι να καταστεί άνευ σημασίας - και αυτό χωρίς καν να ληφθεί υπόψη η εκτεταμένη πολιτική πίεση (παρακράτηση κονδυλίων κ.ο.κ.) που θα μπορούσε να ασκηθεί παρασκηνιακά. Αν τα τελευταία χρόνια μας έχουν διδάξει κάτι, αυτό είναι ότι κάθε δήθεν αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα μπορεί να περικοπεί "για το γενικότερο καλό"
Από την άλλη, τίποτα από όλα αυτά δεν εξηγεί γιατί η Αννίτα Δημητρίου έκανε το σχόλιό της αυτή την εβδομάδα - και σίγουρα δεν ήταν επειδή ανησυχεί για την Ουκρανία ή τη συνθήκη του ΠΟΥ
Για την Κύπρο, η δύναμη βέτο της ΕΕ σημαίνει μόνο ένα πράγμα, δηλαδή τη δύναμη που παρέχει έναντι της Τουρκίας. Είναι η εξουσία άσκησης βέτο στις τουρκικές ενταξιακές συνομιλίες, όπως κάναμε στο παρελθόν - αν και δεν είναι σαφές αν αυτές οι συνομιλίες ήταν καν βιώσιμες, ή αν η Κύπρος απλώς παρείχε κάλυψη σε άλλα κράτη που είχαν επίσης αντιρρήσεις
Ευτυχώς, η ένταξη νέων κρατών μελών είναι ίσως ο πιο ευαίσθητος από τους ευαίσθητους τομείς. Δεδομένου του ιδιαίτερου ενδιαφέροντός μας για το θέμα, φαίνεται απίθανο να χάσουμε ποτέ το δικαίωμα βέτο - τουλάχιστον με την περιορισμένη έννοια της δυνατότητας να απορρίπτουμε νέους αιτούντες
Το πρόβλημα δεν είναι η πρόσφατη ψηφοφορία του Κοινοβουλίου της ΕΕ, η οποία μπορεί πράγματι να καταλήξει στο κενό. Το πρόβλημα είναι η συνολική κατεύθυνση της πορείας - την οποία η Κύπρος παραμένει ανέτοιμη να αντιμετωπίσει, ειδικά όταν το μόνο μας ενδιαφέρον έγκειται στη χρήση του δικαιώματος βέτο ως κάποιου είδους διαπραγματευτικό χαρτί στο Κυπριακό
Η συντριπτική πλειονότητα του δικαίου μας είναι πλέον δίκαιο της ΕΕ. Ακόμη και όταν δεν προέρχεται απευθείας από τις Βρυξέλλες, πρέπει να συμμορφώνεται με το λεγόμενο "κοινοτικό κεκτημένο". Το δίκαιο της ΕΕ υπερισχύει ακόμη και έναντι του Συντάγματος, το οποίο τροποποιήθηκε το 2006 για να αντικατοπτρίζει αυτό το γεγονός. Η υπόθεση Χατζησοφοκλέους του 2021 καθιέρωσε επίσης ότι τα κατώτερα δικαστήρια στην Κύπρο πρέπει να αψηφούν το καθιερωμένο δεδικασμένο - ακόμη και από το Ανώτατο Δικαστήριο - εάν αυτό συγκρούεται με το δίκαιο της ΕΕ. Ζωτικά ζητήματα, από το μεταναστευτικό μέχρι το περιβάλλον, διαμορφώνονται εξ ολοκλήρου από τις αξίες και τις πολιτικές της ΕΕ, οι οποίες δεν θα ήταν δικές μας πολιτικές αν είχαμε ελεύθερα χέρια
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τις αποδοκιμάζουμε. Υπάρχουν πολλοί τομείς (το περιβάλλον είναι ο προφανής) στους οποίους η συμμετοχή στην ΕΕ υπήρξε ευλογία. Παρ' όλα αυτά, είναι σαφές ότι - ειδικά για μια χώρα που εντάχθηκε κυρίως για γεωπολιτικούς λόγους, ελπίζοντας σε προστασία και πρόσθετη επιρροή στο κυπριακό πρόβλημα - έχουμε γίνει εξαρτημένοι από την ΕΕ, χωρίς προοπτική να αλλάξει ποτέ αυτό
Όσο αυτό δεν διαταράσσει τον διογκωμένο δημόσιο τομέα (στην πραγματικότητα, οι θέσεις εργασίας στην ΕΕ απλώς τον ενισχύουν), κανείς δεν φαίνεται να ενοχλείται ιδιαίτερα. Το πιο σημαντικό, όσο εξακολουθούμε να ασκούμε κάποια εξουσία - έστω και θεωρητικά - να ασκούμε βέτο κατά των πολιτικών που θεωρούμε απεχθείς, είναι δυνατόν να έχουμε κάποιες ψευδαισθήσεις κυριαρχίας
Στην πραγματικότητα, η ομοφωνία της ΕΕ έχει γίνει το μοναδικό μας όπλο. Όσο περισσότερο περιορίζεται και ψαλιδίζεται - τελικά, ίσως, να καταργηθεί τελείως - τόσο πιο κοντά φτάνουμε στο καθεστώς μιας μικρής επαρχίας σε μια ευρωπαϊκή αυτοκρατορία, το οποίο μάλλον ήταν αναπόφευκτο εξαρχής.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
