Όλοι μιλούν σε όλους τους άλλους αυτή τη στιγμή'
Με την ενεργειακή εικόνα στην περιοχή να είναι ρευστή λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της παγκόσμιας πίεσης να τερματιστεί η εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, η Κύπρος και το Ισραήλ ανέβασαν τους τόνους, λέγοντας ότι ξεκινούν διακυβερνητικές συνομιλίες με στόχο την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης για τα κοιτάσματα φυσικού αερίου Αφροδίτη/Yishai.
Για τους εμπειρογνώμονες, το ερώτημα παραμένει αν αυτή η νέα ώθηση είναι άλλη μια αναλαμπή ή μια σοβαρή προσπάθεια για την επίλυση της δεκαετούς διαφοράς και πώς θα μπορούσε να ενταχθεί στο μεταβαλλόμενο έδαφος στον απόηχο των ανακατατάξεων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία;
Ο εμπειρογνώμονας διεθνών σχέσεων Χάρης Τζιμήτρας αναγνωρίζει ότι η χρονική συγκυρία των ομάδων εργασίας Κύπρου-Ισραήλ είναι θέμα τύχης, αλλά λέει επίσης ότι η Λευκωσία θέλει να τοποθετηθεί μέσα στο μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο, ώστε να μην μείνει χωρίς θέση στο τραπέζι.
Όλοι στην περιοχή μιλούν με όλους τους άλλους αυτή τη στιγμή, τα πράγματα είναι σε εξέλιξη, και η Κύπρος δεν θα ήθελε να μείνει έξω από τη συζήτηση, εκτιμά ο Τζιμήτρας, διευθυντής του ερευνητικού ιδρύματος PRIO, Κυπριακό Κέντρο.
Ο ενεργειακός αναλυτής Τσαρλς Έλληνας πιστεύει ότι οι νέες συζητήσεις θα αφαιρέσουν ένα αγκάθι στις σχέσεις μεταξύ δύο, κατά τα άλλα, φιλικών χωρών. Με όλο αυτό το νέο ενδιαφέρον για το φυσικό αέριο της East Med λόγω της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία, θα ήταν πολύ χρήσιμο αν επιλυθεί τελικά η διαφορά επιτρέποντας την ανάπτυξη της Αφροδίτης, αν αυτό καταστεί εφικτό, είπε.
Το πρόβλημα πηγάζει από τον ισχυρισμό των ιδιοκτητών της άδειας Yishai Pelagic, στην ισραηλινή πλευρά της συνοριακής γραμμής της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) Ισραήλ-Κύπρου, δίπλα στο κυπριακό τεμάχιο 12, ότι το κοίτασμα φυσικού αερίου της Αφροδίτης εκτείνεται στο Yishai. Οι δύο πλευρές, μαζί με την κυπριακή και την ισραηλινή κυβέρνηση, βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις από το 2011, αλλά δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν σε μια συμφωνία ενοποίησης φυσικού αερίου μια φόρμουλα για τη διανομή των εσόδων κάθε φορά που το κοίτασμα φυσικού αερίου ενός έθνους διέρχεται στην ΑΟΖ ενός άλλου έθνους.
Η Sunday Mail επικοινώνησε με το γραφείο της Υπουργού Ενέργειας Νατάσας Πηλείδη, ρωτώντας για την πρόσφατα δρομολογημένη διαδικασία με το Ισραήλ και αν κάτι την προκάλεσε.
Σε απάντηση που έστειλε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, η υπουργός Ενέργειας δήλωσε:
Όσον αφορά το θέμα Yishai - Αφροδίτη, και οι δύο χώρες διαθέτουν ειδικές διαπραγματευτικές ομάδες, με εμπειρογνώμονες που εργάζονται πάνω στις τεχνικές και νομικές πτυχές της διαδικασίας
Η υπουργός ανέφερε ότι τον Μάρτιο του 2021 οι δύο κυβερνήσεις συμφώνησαν σε μια σαφώς καθορισμένη διαδικασία για την επίλυση του ζητήματος. Οι υπουργοί Ενέργειας των δύο χωρών συνέταξαν κοινή επιστολή και την απέστειλαν στους κατόχους των αδειών της Αφροδίτης και του Yishai, ζητώντας από τις εμπλεκόμενες εταιρείες να συμμετάσχουν σε εντατικές διαπραγματεύσεις για το θέμα, κάτι που έκαναν μέσω των δικών τους ειδικών ομάδων.
Δεδομένου όμως ότι το θέμα δεν έχει διευθετηθεί, για να επιταχυνθούν τα πράγματα οι Πιλίδης και Eharrar συμφώνησαν οι αντίστοιχες ομάδες τους να εντείνουν τις προσπάθειες για την εξεύρεση μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης στο ζήτημα
Για το σκοπό αυτό, θα εκπονηθεί ένας οδικός χάρτης από επαγγελματικές ομάδες των δύο υπουργείων, οι οποίες θα συναντώνται σε μηνιαία βάση. Επιπλέον, οι υπουργοί θα πραγματοποιούν επίσης περιοδικές συναντήσεις παρακολούθησης, προκειμένου να επιτευχθεί μια γρήγορη και βέλτιστη λύση. Ως πρώτο βήμα, θα διοριστεί εμπειρογνώμονας από τις κυβερνήσεις, το αντικείμενο εργασίας του οποίου θα καθοριστεί από τις επαγγελματικές ομάδες.
Είμαστε βέβαιοι, πρόσθεσε ο κ. Πιλίδης, ότι η στενή παρακολούθηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας, με την υποστήριξη ενός εμπειρογνώμονα, θα οδηγήσει τελικά σε θετική έκβαση.
Η θέση των αδειούχων από την ισραηλινή πλευρά είναι ότι οι ποσότητες φυσικού αερίου Αφροδίτη που εκτείνονται στο Yishai είναι περίπου 7 έως 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) σε σύγκριση με περίπου 100 bcm στο τεμάχιο 12. Οι ισραηλινές εταιρείες ισχυρίζονται επίσης ότι έχουν δαπανήσει 120 εκατ. δολάρια για ερευνητικές γεωτρήσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας γεώτρησης που ονόμασαν Αφροδίτη-2, περίπου 1 χλμ. από τη συνοριακή γραμμή μεταξύ των δύο ΑΟΖ
Η γεώτρηση έγινε το 2013 και αναφέρθηκε ότι βρέθηκαν σημαντικές ενδείξεις υδρογονανθράκων στην άμμο του κατώτερου Μειοκαίνου. Το πάχος του στρώματος που φέρει φυσικό αέριο εκτιμήθηκε σε περίπου 15 μέτρα, αλλά δηλώθηκε ως μη εμπορικό. Ωστόσο, οι ιδιοκτήτες του Yishai το χρησιμοποιούν αυτό ως απόδειξη ότι η Αφροδίτη εκτείνεται στην άδειά τους.
Το 2015 το Ισραήλ χαρακτήρισε την άδεια Yishai ως ανακάλυψη φυσικού αερίου, σε ένα επιθετικό βήμα που σηματοδότησε ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει σοβαρά τη διεκδίκηση αυτή.
Από τα όποια πιθανά κέρδη, το μερίδιο του ισραηλινού κράτους μπορεί να είναι περίπου 60%. Ο πρώην υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ Yuval Steinitz αναφέρθηκε ως εξής: Το κράτος δεν παραιτήθηκε από την προοπτική Yishai, και δεν θα παραιτηθεί από το μερίδιό του, ακόμη και αν αυτό το μέρος είναι σχετικά μικρό... Το κράτος δεν θα παραιτηθεί από το μερίδιό του είτε από το φυσικό αέριο είτε από τα έσοδα από το κοίτασμα Αφροδίτη, και δεν είναι επίσης σε θέση να το κάνει αυτό στο όνομα των εταιρειών που το κατέχουν.
Οι ιδιοκτήτες του κυπριακού οικοπέδου 12 διαφωνούν με την αξίωση Yishai. Η θέση τους είναι ότι το κοίτασμα Αφροδίτη δεν εκτείνεται στο Yishai, και ότι ακόμη και αν εκτεινόταν, οι όποιες ποσότητες φυσικού αερίου είναι αμελητέες, λιγότερο από 1%.
Παρόλο που η Κύπρος και το Ισραήλ υπέγραψαν συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ το 2010, δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε συμφωνία ενοποίησης. Αντίθετα, η Κύπρος και η Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία ενοποίησης το 2013
Χωρίς προκαθορισμένο νομικό πλαίσιο, η διαμάχη σέρνεται και οι ιδιωτικές εταιρείες δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία παρασύροντας την κυπριακή και την ισραηλινή κυβέρνηση.
Η νέα ώθηση για την εκκίνηση της αναζήτησης μιας συμφωνίας θα μπορούσε επίσης να τηλεγραφήσει την κυπριακή νευρικότητα για μια πιθανή ισραηλινο-τουρκική απόψυξη στις σχέσεις, μετά την επίσκεψη του Ισραηλινού προέδρου Ισαάκ Χέρτζογκ τον Μάρτιο στην Άγκυρα και τη συζήτηση για αποκατάσταση των δεσμών.
Η Άγκυρα ανέδειξε το ταξίδι του Χέρτζογκ, υπονοώντας την αναζωπύρωση μιας παλιάς ιδέας για τη διοχέτευση του ισραηλινού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή ήπειρο μέσω της Τουρκίας. Εξωτερικά, η ισραηλινή πλευρά ήταν πιο συγκρατημένη.
Σχετικά με αυτό, ο Τζιμήτρας πιστεύει ότι ένας αγωγός Ισραήλ-Τουρκίας παραμένει εξαιρετικά απίθανος, για διάφορους λόγους: θα χρειαζόταν περίπου τέσσερα χρόνια για να κατασκευαστεί, νικώντας τον ίδιο τον σκοπό της σημερινής κουβέντας για τον τερματισμό της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.
Ένα έργο όπως ένας αγωγός είναι μια μεγάλη, μακροπρόθεσμη δέσμευση, και με την αβεβαιότητα στην περιοχή, αμφιβάλλει κανείς αν οι επενδυτές θα έρθουν στο πλοίο.
Ο άλλος παράγοντας είναι πολιτικός.
Παρά τα εγκάρδια μηνύματα, μόνιμες δομές όπως οι αγωγοί απαιτούν μακροχρόνια εμπιστοσύνη.
Τούτου λεχθέντος, τα δύο έθνη θα μπορούσαν να συνεργαστούν μέσω μιας συμφωνίας υγροποιημένου φυσικού αερίου. Επί του παρόντος, η Τουρκία εισάγει περίπου 24 δισ. κ.μ. φυσικού αερίου από τη Ρωσία
Υποθέτοντας ότι οι ρωσικές εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Τουρκία θα αντικατασταθούν, το Ισραήλ θα μπορούσε να παράσχει έως και 11 δισ. κ.μ. στην Τουρκία, αλλά πιθανότατα με τη μορφή LNG φυσικού αερίου από ισραηλινά υπεράκτια κοιτάσματα που υγροποιείται στην Αίγυπτο και στη συνέχεια επανεξάγεται στην Τουρκία με δεξαμενόπλοια
Αλλά ακόμη και αυτό δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται, προειδοποιεί ο Τζιμήτρας. Οι δύο τερματικοί σταθμοί υγροποίησης στην Αίγυπτο Idku και Damietta λειτουργούν σήμερα κοντά στη δυναμικότητα και θα πρέπει να αναβαθμιστούν. Και οι εργασίες αναβάθμισης θα έπαιρναν περίπου δύο χρόνια.
Αλλά όποια και αν είναι τα λογιστικά εμπόδια, το συμπέρασμα είναι ότι σε πολιτικό επίπεδο η Τουρκία και το Ισραήλ συνομιλούν μεταξύ τους και η Κύπρος το έχει λάβει υπόψη της.
Σύμφωνα με τον Έλληνα, οι ομάδες εργασίας που μόλις ανακοινώθηκαν από τον Πιλίδη και τον Ισραηλινό ομόλογό της, θεωρητικά θα πρέπει να είναι αρκετά σοβαρές και προσανατολισμένες σε αποτελέσματα.
Ο Έλληνας εξήγησε ότι η διαδικασία αυτή αποτελεί μέρος του πλαισίου που συμφωνήθηκε τον περασμένο Μάρτιο μεταξύ του τότε Ισραηλινού Υπουργού Ενέργειας Γιουβάλ Στάινιτζ και του Πιλίδη για την επίλυση της διαφοράς Αφροδίτη-Γισάι. Το σκεπτικό ήταν να επιτραπεί στις εμπλεκόμενες εταιρείες να καθίσουν μαζί σε μια περίοδο έξι μηνών για να καταλήξουν σε συμφωνία, αν είναι δυνατόν. Εάν όχι, το θέμα θα παραπεμπόταν σε διεθνείς εμπειρογνώμονες οι οποίοι θα προσπαθούσαν να το επιλύσουν εντός άλλων έξι μηνών. Σε περίπτωση που δεν επέλθει συμφωνία μετά από ένα χρόνο, θα αναλάμβαναν οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και της Κύπρου.
Βρισκόμαστε σε αυτό το στάδιο, παρόλο που το κομμάτι για τους εμπειρογνώμονες δεν εφαρμόστηκε, προσθέτει ο Έλληνας.
Ελπίζω ότι αυτή τη φορά θα καταλήξουν σε συμφωνία, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο. Πόσο καιρό θα διαρκέσει αυτή η νέα προσπάθεια; Είναι δύσκολο να πούμε. Αλλά είμαι σίγουρος ότι αν υπάρξει μια σοβαρή ευκαιρία για την ανάπτυξη της Αφροδίτης θα επικεντρώσει τα μυαλά.
Ο κ. Έλληνας, αναφέρει ότι το κίνητρο τόσο για τη Λευκωσία όσο και για το Τελ Αβίβ έγκειται στο ότι, με τη συμφωνία για την ενοποίηση του φυσικού αερίου, θα αφαιρεθεί ένα αγκάθι στις σχέσεις μεταξύ δύο, κατά τα άλλα, φιλικών χωρών. Αυτό που από τη σκοπιά των πραγμάτων θα έπρεπε να είναι ένα μικρό θέμα, έχει θολώσει αυτή τη σχέση για πάρα πολύ καιρό και θα ήταν καλό να το δούμε να επιλύεται.
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
