-
.
- English
Από την Christiana Tourapi
Τον Απρίλιο του 2023, οι Dr Ime Akanyeti, Dr Beste Oymen και Enalia Physis Environmental Research Centre ξεκίνησαν ένα ταξίδι για τον εντοπισμό και την ποσοτικοποίηση των φυτοφαρμάκων στο θαλάσσιο περιβάλλον της Κύπρου, μέσω του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ δικοινοτικού έργου PestSeaCides (Impacts of Terrestrial-used Pesticides in the Marine Environment).
Το PestSeaCides είναι το πρώτο ερευνητικό έργο που διερευνά τη ρύπανση που προκαλούν τα χερσαία χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η παρουσία και η συγκέντρωση διαφόρων τύπων φυτοφαρμάκων θα μελετηθεί σε επιλεγμένες τοποθεσίες από την Κύπρο.
Το έργο στοχεύει (i) στην κατανόηση των οδών μεταφοράς των φυτοφαρμάκων μέσω της εισαγωγής των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον, (ii) στον προσδιορισμό της υφιστάμενης κατάστασης όσον αφορά τη ρύπανση από φυτοφάρμακα στο θαλάσσιο περιβάλλον και στην υποστήριξη της αποτελεσματικής νομοθεσίας σε συμμόρφωση με την ΕΕ, (iii) στη συμβολή στο σημαντικό κενό γνώσης που υπάρχει σήμερα και στην ωφέλεια των βασικών ομάδων ενδιαφερομένων, (iv) στην προώθηση της αλλαγής των στάσεων και των αντιλήψεων σχετικά με τα φυτοφάρμακα μέσω της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης, και (v) στην ανταλλαγή επιστημονικών ευρημάτων και στην ευαισθητοποίηση για το θέμα και τη δημιουργία ενδιαφέροντος στην επιστημονική κοινότητα.
Τι είναι τα φυτοφάρμακα;
Τα φυτοφάρμακα είναι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη γεωργία για την προστασία των καλλιεργειών από έντομα, μύκητες, ζιζάνια και άλλα παράσιτα. Προστατεύουν επίσης τη δημόσια υγεία ελέγχοντας τους φορείς τροπικών ασθενειών, όπως τα κουνούπια. Τα φυτοφάρμακα μπορεί να προκαλέσουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου και των επιπτώσεων στην αναπαραγωγή, το ανοσοποιητικό ή το νευρικό σύστημα.
Τρέχουσα κατάσταση
Τα ίχνη που αφήνουν τα φυτοφάρμακα στα επεξεργασμένα προϊόντα ονομάζονται υπολείμματα. Ένα μέγιστο επίπεδο υπολειμμάτων (MRL) αναφέρεται στο υψηλότερο επίπεδο υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων που είναι νομικά ανεκτό μέσα ή πάνω σε τρόφιμα ή ζωοτροφές, όταν τα φυτοφάρμακα εφαρμόζονται σωστά (ορθή γεωργική πρακτική). Το 2017, η Κύπρος είχε τα υψηλότερα ποσοστά υπέρβασης των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων (MRL) για τρόφιμα και ζωοτροφές σε φυτοφάρμακα και το 2020 ήταν η τρίτη χώρα με ποσοστά υπέρβασης MRL για φυτοφάρμακα.
Η '2020 European Union report on pesticide residues in food'' ανέφερε πολλαπλά κατάλοιπα σε δείγματα από 30 χώρες που υπέβαλαν εκθέσεις, ενώ σοκαριστικό είναι το γεγονός ότι σε μία μόνο φράουλα εντοπίστηκαν έως και 35 διαφορετικά φυτοφάρμακα. Επιπλέον, πολλά μη εγκεκριμένα από την ΕΕ φυτοφάρμακα βρέθηκαν επανειλημμένα σε τυχαία δείγματα τροφίμων που καλλιεργήθηκαν στην επικράτεια της ΕΕ σε επίπεδα που υπερέβαιναν τα νόμιμα όρια.
Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι δεν υπάρχει αποτελεσματικός έλεγχος του τρόπου με τον οποίο οι αγρότες εφαρμόζουν τα φυτοφάρμακα ή των ποσοτήτων και των τύπων φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν και αγοράζουν. Παρόμοια προβλήματα έχουν αναφερθεί στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, υποδεικνύοντας παρόμοιες επιβλαβείς πρακτικές από τους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων.
Γιατί είναι σημαντική η μελέτη των φυτοφαρμάκων στο θαλάσσιο περιβάλλον;
Τα αποτελέσματα των προγραμμάτων παρακολούθησης αποτελούν πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την εκτίμηση της διατροφικής έκθεσης των καταναλωτών της ΕΕ. Το 2020, η έκθεση της ΕΕ για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα, ανέφερε δείγματα ψαριών που κάλυπταν ένα αναλυτικό πεδίο 318 φυτοφαρμάκων. Η ανάλυση έδειξε ότι το 6,3% των δειγμάτων αναφέρθηκε ότι είχαν επίπεδα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στο όριο ποσοτικού προσδιορισμού ή και πάνω από αυτό. Υπολείμματα φυτοφαρμάκων βρέθηκαν σε θαλάσσια είδη όπως ο σολομός του Ειρηνικού, το λαβράκι, η ρέγγα, το μπονίτο του Ατλαντικού, η τσιπούρα, ο μπακαλιάρος, το σκουμπρί και ο σολομός. Δυστυχώς, δεν ισχύουν ΑΟΚ για τα ψάρια βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005.
Στο υδάτινο περιβάλλον, η τοξικότητα των φυτοφαρμάκων προκαλεί θνησιμότητα, αναπαραγωγική ανεπάρκεια, αραίωση του κελύφους των αυγών, καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και άλλες επιπλοκές στην υγεία των ψαριών. Έχει διαπιστωθεί ότι τα φυτοφάρμακα είναι εξαιρετικά επιβλαβή για τα ψάρια και άλλα είδη που αποτελούν την τροφική αλυσίδα. Η μακροχρόνια έκθεση των ψαριών σε φυτοφάρμακα θέτει τον ανθρώπινο πληθυσμό σε υψηλό κίνδυνο πρόσληψης φυτοφαρμάκων μέσω της κατανάλωσης.
Τα φυτοφάρμακα είναι δυνητικά τοξικά για τον άνθρωπο και μπορούν να έχουν τόσο οξείες όσο και χρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, ανάλογα με την ποσότητα και τους τρόπους με τους οποίους εκτίθεται ένα άτομο. Μπορεί να προκαλέσουν βραχυπρόθεσμες ασθένειες, όπως ερεθισμό του δέρματος και των ματιών, ναυτία, ζάλη και πονοκεφάλους, και μπορεί επίσης να έχουν χρόνιες επιπτώσεις, όπως διαβήτη, άσθμα και καρκίνο.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα φυτοφάρμακα βοηθούν στις αποδόσεις των καλλιεργειών και προστατεύουν τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, για να βοηθηθούν οι καταναλωτές να μειώσουν την έκθεσή τους στα φυτοφάρμακα, συνιστάται να κάνουν πιο έξυπνες επιλογές στα ψώνια τους, να μαγειρεύουν και να καθαρίζουν τα προϊόντα και να επιλέγουν φρούτα και λαχανικά που περιέχουν μικρότερες ποσότητες υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων.
Η Χριστιάνα Τουράπη είναι υπεύθυνη έργου στο Κέντρο Περιβαλλοντικών Ερευνών Enalia Physis. Η παρούσα δημοσίευση χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το περιεχόμενό της αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των Ime Akanyeti, Beste Oymen και του Κέντρου Περιβαλλοντικών Ερευνών Enalia Physis και δεν αντανακλά απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αυτές του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
