-
.
- English
Είναι μεγάλη μου χαρά να βρίσκομαι εδώ στη σημερινή κοινή συνεδρίαση του Φόρουμ Συνεργασίας για την Ασφάλεια (FSC) και του Μόνιμου Συμβουλίου Ασφαλείας και να έχω την ευκαιρία να απευθυνθώ σε αυτό το σεβαστό ακροατήριο
Το περιβάλλον και η ασφάλεια έχουν αποκτήσει όλο και μεγαλύτερη σημασία και, ως εκ τούτου, αποτελούν έναν τομέα πολιτικής που δεν μπορεί να αγνοηθεί- ένα παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί παγκόσμια απάντηση. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής επιδεινώνουν τις συνθήκες που απειλούν την ειρήνη και την ασφάλεια. Η άνοδος της θερμοκρασίας, η παρατεταμένη ξηρασία και οι έντονες καταιγίδες οδηγούν σε απώλεια μέσων διαβίωσης, αυξάνουν τον ανταγωνισμό για τους σπάνιους πόρους και τροφοδοτούν τη μετανάστευση και τον εκτοπισμό
Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ), η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) έχουν ήδη αναγνωρίσει την κλιματική αλλαγή ως πολλαπλασιαστή απειλών, ο οποίος επιδεινώνει τις υπάρχουσες πηγές αστάθειας, μέσα σε ήδη εύθραυστα και επιρρεπή κράτη και περιοχές. Για το σκοπό αυτό, τα συμμετέχοντα κράτη του ΟΑΣΕ έχουν αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις, οι οποίες τονίζουν τη σχέση μεταξύ της ασφάλειας και του φυσικού περιβάλλοντος
Από την Τελική Πράξη του Ελσίνκι του 1975, η προστασία του περιβάλλοντος θεωρείται αναπόσπαστο στοιχείο της συνολικής προσέγγισης του ΟΑΣΕ για την ασφάλεια. Άλλα έγγραφα του Υπουργικού Συμβουλίου έχουν επίσης επιβεβαιώσει εκ νέου αυτούς τους δεσμούς και έχουν αναγνωρίσει ότι η περιβαλλοντική συνεργασία και η προώθηση της έγκαιρης προειδοποίησης αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για τη μείωση των εντάσεων στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για την πρόληψη των συγκρούσεων και την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης
Επιπλέον, στην έκθεση του 2019 για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ δήλωσε ότι υπάρχει "επείγουσα ανάγκη" για καλύτερη ανάλυση των δεσμών μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και των συγκρούσεων από τη σκοπιά του φύλου. Οι προϋπάρχουσες ανισότητες και η άνιση πρόσβαση σε πόρους μπορούν να καταστήσουν τις γυναίκες δυσανάλογα ευάλωτες. Επομένως, είναι σημαντικό να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι για την ασφάλεια που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή από τη σκοπιά του φύλου, προκειμένου να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο οι γυναίκες και οι άνδρες με διαφορετικό υπόβαθρο επηρεάζονται από τέτοιες κρίσεις και ανταποκρίνονται σε αυτές
Είναι προφανές ότι οι κοινωνίες με ταχεία αύξηση του πληθυσμού και περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους λόγω των περιβαλλοντικών συνθηκών είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε προκλήσεις για την ασφάλεια, δεδομένου ότι αυτές οι δυσμενείς συνθήκες μπορεί να οδηγήσουν σε επισιτιστική και ενεργειακή ανασφάλεια, ενώ έχουν επίσης αρνητικό αντίκτυπο στην απασχόληση, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη. Κατά συνέπεια, οι προκλήσεις αυτές μπορεί να αποτελέσουν μεγαλύτερο κίνδυνο για τις γυναίκες, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό περιθωριοποιημένες στον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τομέα.
Ταυτόχρονα, η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορεί να είναι άμεση συνέπεια των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, ιδίως των ανθρωπογενών καταστροφών που προκαλούνται από στρατιωτικές συγκρούσεις. Ο συνεχιζόμενος επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας είναι το πιο ζωντανό παράδειγμα στρατιωτικής σύγκρουσης που προκαλεί διαρκή περιβαλλοντική υποβάθμιση στην περιοχή του ΟΑΣΕ. Η καταστροφή του φράγματος Kakhovka πέρυσι, για παράδειγμα, οδήγησε σε σαρωτικές επιπτώσεις για την ασφάλεια στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία στο στρατιωτικό θέατρο και πέραν αυτού.
Με βάση την προαναφερθείσα ανάλυση, είναι προφανές ότι η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να παραμελήσει ή να αποφύγει τη διάσταση της ασφάλειας της κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι έχει τη δυνατότητα να επιδεινώσει καταστάσεις ανασφάλειας και συγκρούσεων με τους ακόλουθους τρόπους:
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να αποτελέσει απειλή για τα ανθρώπινα δικαιώματα και να επηρεάσει την οικονομική ανάπτυξη. Είναι σαφές ότι το περιβάλλον και η πραγμάτωση πολλών ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους. Για παράδειγμα, η κλιματική αλλαγή μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο δικαίωμα στην τροφή, την υγεία, το νερό και τη στέγαση, καθώς και στην οικονομική ανάπτυξη, οδηγώντας έτσι τα άτομα και τις κοινότητες σε καταστάσεις απογοήτευσης και οργής
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε τοπικές συγκρούσεις, δεδομένου ότι μπορεί να οδηγήσει σε ακούσια μετανάστευση και ανταγωνισμό εντός κοινοτήτων ή ομάδων για τους σπάνιους πόρους. Η μείωση της καλλιεργήσιμης γης, η λειψυδρία, οι αυξημένες πλημμύρες και οι παρατεταμένες ξηρασίες θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε μετακινήσεις πληθυσμών και παράνομη μετανάστευση, αυξάνοντας την πίεση.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να απειλήσει την ίδια την επιβίωση κρατών, όπως τα μικρά νησιωτικά έθνη, μέσω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της επακόλουθης απώλειας εθνικού εδάφους. Από την άποψη αυτή, η κλιματική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε απάτριδες και κατά συνέπεια να δημιουργήσει τεράστιες ποσότητες εκτοπισμένων πληθυσμών, πυροδοτώντας έτσι διαμάχες με τους γείτονες.
Τέλος, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, η κλιματική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε εδαφικές διαμάχες μεταξύ των χωρών μέσω της έλλειψης φυσικών πόρων.
Για την Κύπρο, είναι σημαντικό να τονιστεί η σημασία του θέματος αυτού, καθώς έχουμε βιώσει σοβαρές φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές στο παρελθόν, όπως πλημμύρες, κατολισθήσεις, δασικές πυρκαγιές, θαλάσσια ρύπανση και σεισμούς. Ως μικρό νησιωτικό έθνος, η εμπειρία μας έχει δείξει ότι οι δυνάμεις ασφαλείας είναι συχνά οι καλύτερα εξοπλισμένες για την αντιμετώπιση των καταστροφών. Οι στρατιωτικές δυνάμεις είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές όταν ανταποκρίνονται σε καταστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης λόγω των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων που τους επιτρέπουν να επιχειρούν σε οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες και σε οποιοδήποτε έδαφος. Στο πλαίσιο αυτό, με την πάροδο των ετών η αποστολή των Ενόπλων Δυνάμεων έχει εξελιχθεί ώστε να περιλαμβάνει τόσο την υποστήριξη των προσπαθειών αντιμετώπισης καταστροφών όσο και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας
Από την άλλη πλευρά, είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί η σημασία της περιφερειακής συνεργασίας κατά την αντιμετώπιση εκτυλισσόμενων καταστροφών, καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας γειτονικών χωρών έχουν συχνά ενώσει τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Υπάρχουν αρκετά τέτοια παραδείγματα όπου γειτονικές χώρες έχουν συνεργαστεί για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών (στην Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη χώρα μου, την Κύπρο), πλημμυρών (στην Ελλάδα ή τη Λιβύη) ή σεισμών (όπως ο καταστροφικός σεισμός πέρυσι στην Τουρκία), προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά και γρήγορα οι τεράστιες επιπτώσεις τους στο περιβάλλον.
Η Κύπρος αναγνωρίζει επίσης ότι η προώθηση της βιωσιμότητας στις ένοπλες δυνάμεις είναι μια win-win προσέγγιση για τον αμυντικό τομέα, δεδομένου ότι οι ένοπλες δυνάμεις μπορούν να επωφεληθούν από τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα πόρων από επιχειρησιακή άποψη. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν υιοθετηθεί συγκεκριμένα μέτρα για την υιοθέτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προώθηση της ενεργειακής ασφάλειας στον αμυντικό τομέα.
Επιτρέψτε μου να παρουσιάσω ορισμένα παραδείγματα αυτής της προσέγγισης, όπως αυτά υιοθετήθηκαν από το Υπουργείο Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας:
Το Υπουργείο Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας αναγνωρίζει τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές του ευθύνες, καθώς και τη σημασία της ύπαρξης μιας σταθερής περιβαλλοντικής και ενεργειακής πολιτικής.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Άμυνας φιλοξένησε τον Φεβρουάριο του 2019 την 3η συνάντηση του φόρουμ διαβούλευσης για τη βιώσιμη ενέργεια στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τη βελτίωση της ενεργειακής διαχείρισης και αποδοτικότητας, τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και με δράσεις για την αύξηση της "ενεργειακής" ανθεκτικότητας των κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών
Κατά συνέπεια, μέσω της βιώσιμης περιβαλλοντικής και ενεργειακής διαχείρισης, το Υπουργείο Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας στοχεύει στη διατήρηση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς. Για το σκοπό αυτό, το 2005, συστήσαμε την Περιβαλλοντική Επιτροπή του Υπουργείου Άμυνας, η οποία το 2006 δημοσίευσε για πρώτη φορά την Αμυντική Περιβαλλοντική Πολιτική
Σύμφωνα με την πολιτική αυτή, σε έξι μεγάλα στρατιωτικά στρατόπεδα της Κύπρου έχει υιοθετηθεί ένα σύστημα διαχείρισης φιλικό προς το περιβάλλον, το οποίο περιλαμβάνει την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την εφαρμογή προγραμμάτων ανακύκλωσης αποβλήτων. Επιπλέον, το στρατιωτικό προσωπικό παρακολουθεί εκπαιδευτικά προγράμματα για την αύξηση της ευαισθητοποίησής του σχετικά με τις περιβαλλοντικές πολιτικές και τις πρακτικές αποτελεσματικής διαχείρισης της ενέργειας.
Εν κατακλείδι, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη σταθερή πεποίθηση της Κύπρου ότι ο ΟΑΣΕ είναι ιδιαίτερα κατάλληλος για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των ολοένα και πιο πολύπλοκων δεσμών μεταξύ της ασφάλειας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Ως σύσταση για μελλοντικές συζητήσεις, θα ήθελα να υπογραμμίσω την ανάγκη επαναξιολόγησης του σύγχρονου ρόλου των Δυνάμεων Ασφαλείας. Κατά την άποψή μας, η παρέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας είναι αναπόφευκτη κατά την αντιμετώπιση φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών, προκειμένου να συνδράμουν αποτελεσματικά τις πολιτικές αρχές στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και στην αποτροπή περαιτέρω απωλειών ζωών και περιουσιών. Έτσι, αυτός ο εξελισσόμενος ρόλος θα πρέπει να ενσωματώνεται σταθερά στις αμυντικές πολιτικές των συμμετεχόντων κρατών και να αντικατοπτρίζεται στις επιχειρησιακές δυνατότητες των Ενόπλων μας Δυνάμεων.
Είμαστε βέβαιοι ότι οι σημερινές συζητήσεις σε αυτή την κοινή συνάντηση FSC/PC θα εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας σχετικά με τον εξελισσόμενο ρόλο των δυνάμεων ασφαλείας στην αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων και θα αξιολογήσουν τρόπους μείωσης των επιπτώσεων των στρατιωτικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους εμπειρογνώμονες εισηγητές μας για την παρουσία τους εδώ σήμερα και για την εμπειρογνωμοσύνη που είμαι βέβαιος ότι θα προσφέρουν στις σημερινές συζητήσεις.
(EN/IA/GS)
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στο PIO
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και του PIO
Πηγή
