Η διαφθορά στην Κύπρο έχει διεισδύσει στις περισσότερες πτυχές της κοινωνίας μας.
Πρώτον, πρέπει να προσδιορίσουμε την έκταση του προβλήματος. Δεύτερον, πρέπει να εξετάσουμε τα αίτια της διαφθοράς.
Τέλος, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, πρέπει να καταθέσουμε συγκεκριμένες προτάσεις για την καταπολέμησή της.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Η διαφθορά κατά τη δεκαετή θητεία της κυβέρνησης Αναστασιάδη έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα.
Το κορυφαίο παράδειγμα είναι η κακοδιαχείριση του προγράμματος ιθαγένειας, των "χρυσών διαβατηρίων". Στο πλαίσιο του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την πολιτογράφηση ξένων υπηκόων, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς δεν πληρούσαν τα κριτήρια που όριζε η σχετική νομοθεσία
Διάφοροι υπουργοί - αλλά και ο ίδιος ο Πρόεδρος - είχαν κάποια σχέση με δικηγορικά γραφεία ή άλλα γραφεία που επωφελήθηκαν από τη διαδικασία πολιτογράφησης που οι ίδιοι είχαν εγκρίνει.
Τέτοιες ενέργειες συνιστούν μια πρωτοφανή "σύγκρουση συμφερόντων" όσον αφορά τους κρατικούς θεσμούς.
Η κακοδιαχείριση του CIP συνέβαλε επίσης στην αύξηση των τιμών στην αγορά ακινήτων.
Το αποτέλεσμα ήταν νέοι άνθρωποι που προσπαθούσαν να τα βγάλουν πέρα να μην μπορούσαν να αγοράσουν την πρώτη τους κατοικία. Η απουσία μηχανισμών για την καταπολέμηση της διαφθοράς υποβάθμισε τη χώρα μας ως επενδυτικό προορισμό και μείωσε σημαντικά τις προοπτικές υγιούς οικονομικής ανάπτυξης.
Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Η διαφθορά είναι αποτέλεσμα:
(1) Απουσίας διαφάνειας.
(2) Έλλειψης κανονισμών για την αποτροπή του διορισμού προσώπων που έχουν σύγκρουση συμφερόντων σε σημαντικές θέσεις.
(3) Αδυναμία των ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων να ασκήσουν την εξουσία τους με τους απαραίτητους ανεξάρτητους ελέγχους και ισορροπίες στην εκτελεστική εξουσία.
Λόγω των ιδιαιτεροτήτων του Κυπριακού Συντάγματος και της απουσίας δικοινοτικών ελέγχων και ισορροπιών από το 1964, το θεσμικό πλαίσιο δεν παρέχει τους απαραίτητους συνταγματικούς ελέγχους και ισορροπίες για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της χώρας.
Ανεξάρτητοι θεσμοί (όπως ο Γενικός Εισαγγελέας ή ο Γενικός Ελεγκτής) έχουν την υποχρέωση να ασκούν έλεγχο στην κυβέρνηση ανά πάσα στιγμή, ώστε αυτή να μην παρεκκλίνει από τους κανόνες και τους κανονισμούς.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, αυτοί οι ανεξάρτητοι αξιωματούχοι διορίζονται από τον Πρόεδρο, κάτι που παρέχει κίνητρα για τον διορισμό "έμπιστων" προσώπων για την παράκαμψη των διαδικασιών ασφαλείας που προβλέπει το Σύνταγμα.
Η σημερινή κυβέρνηση έχει αυξήσει τη δυσπιστία προς τους θεσμούς, έχοντας διορίσει δύο πρώην υπουργούς στις θέσεις του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα.
Οι πολίτες μπορούν κάλλιστα να αναρωτηθούν αν τα πρόσωπα αυτά μπορούν να διερευνήσουν αμερόληπτα ενέργειες της κυβέρνησης στις οποίες είχαν συμμετάσχει.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχει μια αλληλεξάρτηση μεταξύ των ανεξάρτητων αξιωματούχων και της εκτελεστικής εξουσίας, την οποία πρέπει να ελέγξουν.
Αυτή η αλληλεξάρτηση συμβάλλει στην ατιμωρησία όσον αφορά τα αδικήματα που σχετίζονται με τη διαφθορά - ιδίως όταν πρόκειται για την εμπλοκή πολιτικών προσώπων - δεδομένου ότι ο Γενικός Εισαγγελέας είναι ο νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης και ο κύριος εισαγγελέας.
Η σύσταση της Αρχής Καταπολέμησης της Διαφθοράς και ο διορισμός του Επιτρόπου Διοίκησης, μετά την υποβολή καταλόγου προσώπων από Συμβουλευτικό Συμβούλιο, είναι ένα σημαντικό και θετικό βήμα.
Παρ' όλα αυτά, ο νέος θεσμός έχει αδυναμίες και οι όροι εντολής του δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.
ΠΕΝΤΕ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Αν θέλουμε να διασφαλίσουμε την ομαλή λειτουργία της χώρας και να καταπολεμήσουμε τη διαφθορά, πρέπει να θέσουμε τέλος στην αλληλεξάρτηση των ανεξάρτητων θεσμών και της εκτελεστικής εξουσίας.
Πρέπει να δημιουργήσουμε συνθήκες για την εδραίωση της διαφάνειας και να εισαγάγουμε ρυθμίσεις που θα αποτρέψουν τη διαφθορά.
Καταθέτω πέντε προτάσεις για τη δημιουργία ενός "έντιμου κράτους"
- Εισάγουμε μια πολιτική πρακτική σύμφωνα με την οποία ο Πρόεδρος διεξάγει διαβουλεύσεις με τη Βουλή όσον αφορά το διορισμό ανεξάρτητων αξιωματούχων, όπως αυτοί ορίζονται στο Σύνταγμα. Η Βουλή θα διεξάγει δημόσιες ακροάσεις (όπως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) για να εξετάσει τα πρόσωπα που προτείνονται από τον Πρόεδρο.
Έτσι, η Βουλή θα είναι σε θέση να ασκήσει πίεση στον διορισμό από τον Πρόεδρο για να διασφαλίσει ότι τα πρόσωπα αυτά είναι ευρέως αποδεκτά και με τα κατάλληλα προσόντα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό θα καθιερωθεί ως συνταγματική σύμβαση.
- Όσον αφορά τους διορισμούς ανεξάρτητων αξιωματούχων σε Αρχές, οι οποίες συστάθηκαν με νόμο ή ως αποτέλεσμα των υποχρεώσεών μας που απορρέουν από την ένταξη στην ΕΕ, προτείνω την ψήφιση νομοθεσίας για τη διαδικασία διορισμού με βάση τη διαδικασία διορισμού που ακολουθείται από τον Επίτροπο Διοίκησης (Διαμεσολαβητή).
- Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται και στην περίπτωση του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου Ημικρατικών Οργανισμών, με σχετική τροποποίηση του νόμου που διέπει τους διορισμούς αυτούς.
- Οι αρμοδιότητες του Γενικού Εισαγγελέα ως νομικού συμβούλου της κυβέρνησης και του Εισαγγελέα θα πρέπει να διαχωριστούν με τη δημιουργία ενός άλλου θεσμού που θα είναι ο νομικός σύμβουλος της εκτελεστικής εξουσίας. Κατά συνέπεια, ο Γενικός Εισαγγελέας θα μπορεί να λειτουργεί απρόσκοπτα ως Εισαγγελέας λόγω του γεγονότος ότι είναι και ο νομικός σύμβουλος της Δημοκρατίας. Αυτός ο διαχωρισμός έχει εφαρμοστεί με επιτυχία σε άλλα κράτη της Κοινοπολιτείας.
- Τέλος, να καθιερωθεί μια αποτελεσματική και θεσμοθετημένη διαδικασία σχετικά με την πηγή του πλούτου του καθενός. Οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν την ετήσια οικονομική κατάσταση των εκλεγμένων αξιωματούχων και των στενών συγγενών τους, τυχόν σχετικές μεταβολές καθώς και εξηγήσεις για τις μεταβολές αυτές.
Η διαφθορά είναι ένα από τα θεμελιώδη προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυπριακή κοινωνία.
Η ύπαρξη ανεξάρτητων θεσμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η ριζική αλλαγή του τρόπου διορισμών σε αυτούς τους θεσμούς είναι επιβεβλημένη αν θέλουμε να πετύχουμε στην προσπάθεια εγκαθίδρυσης ενός "έντιμου κράτους".
Από τον Αχιλλέα Δημητριάδη, υποψήφιο πρόεδρο για τις εκλογές του 2023
Αχιλλέας Δημητριάδης
19 Αυγούστου, 2022
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Financial Mirror
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συντάκτη ή/και της Financial Mirror
Πηγή