-
.
- English
Η αρχή μιας λύσης ή η αρχή του τέλους για το Κυπριακό;
Του Αβέρωφ Νεοφύτου
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη περάσει σε δεύτερη μοίρα, καθώς η διεθνής προσοχή επικεντρώνεται τώρα στον πόλεμο στη Γάζα. Και οι δύο - πρωτοφανείς - πηγές έντασης παρουσιάζουν ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους, για το εθνικό μας ζήτημα.
Ας δούμε τις ευκαιρίες:
Πρώτον, η Δύση, και σίγουρα η Αμερική, έχει σοβαρό συμφέρον να ελέγξει και τις δύο συγκρούσεις για λόγους διεθνούς ασφάλειας και γεωστρατηγικού σχεδιασμού. Κατά συνέπεια, το παράθυρο ευκαιρίας μας είναι να παίξουμε το χαρτί της λύσης του Κυπριακού με τόλμη - τόσο με όρους διεθνούς ασφάλειας όσο και με αποφασιστικό ρόλο για τη Δύση. Ήδη το πλαίσιο του Αντόνιο Γκουτέρες αναγνωρίζει ότι το σύστημα ασφάλειας του 1960 είναι ξεπερασμένο και δεν μπορεί να συνεχιστεί. Πιστεύω ότι, υπό προϋποθέσεις, δημιουργείται η ευκαιρία για μια θαρραλέα και καλά μελετημένη πρωτοβουλία της ελληνοκυπριακής ηγεσίας να συνδέσει τα ζητήματα ασφάλειας του Κυπριακού με το σύστημα ασφάλειας της Ευρώπης και της Δύσης.
Δεύτερον, η κρίση στην Ουκρανία έχει σοβαρό αρνητικό αντίκτυπο στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης. Αργά ή γρήγορα, η Μέση Ανατολή θα προσθέσει περισσότερα προβλήματα στον ενεργειακό τομέα. Αυτό δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη σύνδεση της επίλυσης του Κυπριακού με τη δημιουργία ενεργειακών καναλιών τόσο στο νησί μας όσο και στη γειτονιά μας και, επιτέλους, την αξιοποίηση των αποθεμάτων μας.
Τρίτον, και στις δύο μεγάλες κρίσεις, η Τουρκία υπό την ηγεσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέδειξε προκλητικά αντιδυτική και αντιαμερικανική στάση. Είναι μια ευκαιρία για την Κύπρο και την Ελλάδα να δείξουμε στους δυτικούς και ευρωπαίους εταίρους μας ότι είναι προς το συμφέρον τους η επίλυση του εθνικού ζητήματος.
Υπάρχουν και κίνδυνοι.
Πρώτον, η λύση του Κυπριακού δεν βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της διεθνούς γεωπολιτικής ατζέντας.
Δεύτερον, για την ουκρανική κρίση η λύση που προωθείται από τη διεθνή διπλωματία είναι η αποδοχή από το Κίεβο της προσάρτησης από τη Ρωσία των ουκρανικών εδαφών που κατέχει, ενώ στην περίπτωση της κρίσης στο Ισραήλ η λύση των δύο κρατών. Ενιαίες κρατικές οντότητες με πληθυσμούς διαφορετικής εθνοτικής προέλευσης και διαφορετικών θρησκειών ή αντίθετων εκκλησιών δεν θεωρούνται αξιόπιστες επιλογές από τη διεθνή κοινότητα
Έχοντας κατά νου τις ευκαιρίες και τους κινδύνους, πρέπει τώρα να επικεντρωθούμε στα κρίσιμα ζητήματα που βρίσκονται στην καρδιά του εθνικού μας - θα έλεγα και υπαρξιακού - ζητήματος, δεδομένου ότι βρίσκεται σε χειμερία νάρκη, το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από την εμφάνιση του προβλήματος. Από τον Ιούλιο του 2017, όταν κατέρρευσαν οι συνομιλίες στο Κραν Μοντάνα, δεν έχει διοριστεί ούτε ένας Ειδικός Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Μια ρεαλιστική εκτίμηση είναι ότι πρόκειται για θέμα χαμηλών προσδοκιών για τον ίδιο τον ΓΓ του ΟΗΕ. Ποιος θα μπορούσε να τον κατηγορήσει για την επιφυλακτικότητά του, δεδομένης της εμπειρίας του στη Γενεύη και στο Κραν Μοντάνα το 2017 και στη συνέχεια στο Βερολίνο το 2020 και στη Γενεύη το 2021;
Φαίνεται όμως ότι κάτι κινείται, ίσως για τελευταία φορά: ο διορισμός ενός απεσταλμένου του ΟΗΕ, με τη συναίνεση τόσο των κοινοτήτων όσο και της Τουρκίας, θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν βέβαιος. Επιπλέον, στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ τον επόμενο μήνα, οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας θα είναι στην ατζέντα.
Ο διορισμός του απεσταλμένου του ΟΗΕ θα οδηγήσει σε μια νέα πρωτοβουλία ή θα αποτελέσει την προοπτική, την οριστική ταφόπλακα για το Κυπριακό; Πιστεύω ότι ο απεσταλμένος θα έχει για πρώτη φορά ένα χρονικό πλαίσιο δράσης- η εντολή δεν θα είναι αορίστου χρόνου και δεν θα υπερβαίνει τους έξι μήνες. Αυτό δεν είναι μια ανούσια εικασία, αλλά το συμπέρασμά μου μετά από πρόσφατες διπλωματικές επαφές. Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τον απεσταλμένο να βρει κοινό έδαφος για την επανέναρξη των συνομιλιών εντός έξι μηνών, δεδομένων των θέσεων της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Το χάσμα φαίνεται αγεφύρωτο. Εμείς, ως ελληνοκυπριακή κοινότητα, ζητούμε την επανέναρξη των συνομιλιών εντός του συμφωνημένου πλαισίου μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα. Ενώ η κατάρρευση του Κραν Μοντανά σχετιζόταν με θέματα ασφάλειας, η πλευρά μας έκτοτε εστιάζει στη μη λειτουργικότητα του πλαισίου διακυβέρνησης. Ως αποτέλεσμα, τέθηκαν ερωτήματα στη διεθνή κοινότητα σχετικά με την αποδοχή της πολιτικής μας ισότητας.
Η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι, μέσω του Ερσίν Τατάρ, έθεσαν την "ξεχωριστή κυριαρχία" ως προϋπόθεση για την επανέναρξη των συνομιλιών. Για εμάς, αυτό αποτελεί κόκκινη γραμμή και συμφωνώ απόλυτα. Δυστυχώς, όμως, η εντύπωση που επικρατεί στο εξωτερικό είναι ότι τα δύο κράτη έχουν εισέλθει στις συζητήσεις - έστω και άτυπα - λαμβάνοντας υπόψη τη συμπεριφορά της πλευράς μας. Επικαλούνται μάλιστα κάποιες λανθασμένες κινήσεις και τακτικές στο εσωτερικό μας μέτωπο - τις χαρακτηρίζω λανθασμένες για να μην χρησιμοποιήσω πιο σκληρή γλώσσα. Και ελπίζω να μην αναγκαστώ να τη χρησιμοποιήσω.
Ο διορισμός απεσταλμένου θα αποδειχθεί άσκοπος αν δεν αποσαφηνιστεί εγκαίρως το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα λειτουργήσει και, κυρίως, αν δεν πείσουμε την άλλη πλευρά για τη δέσμευσή μας στην πολιτική ισότητα, όπως περιγράφεται στα ψηφίσματα του ΟΗΕ, έναντι της διχοτομικής χωριστής κυριαρχίας. Αν παραμείνουμε αδρανείς, τότε η Τουρκία, αντί να πιεστεί στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής, θα βγει επίσης κερδισμένη, παίρνοντας τα εύσημα για την αποδοχή του διορισμού ενός απεσταλμένου. Όσο για εμάς, θα μείνουμε με ένα ακόμη ψήφισμα - ευρωπαϊκό αυτή τη φορά - που θα χαρακτηρίζεται από ευσεβείς πόθους.
Τώρα είναι η ώρα για τολμηρές πρωτοβουλίες. Αν δεν θέλουμε να οδηγηθούμε μετά από έξι μήνες σε ένα νέο αδιέξοδο, χρειαζόμαστε μια έμπρακτη επίδειξη πραγματικής πολιτικής βούλησης από τους ηγέτες και των δύο κοινοτήτων. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης πρέπει να διαλύσει κάθε υπόνοια ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δήθεν αμφισβητεί την πολιτική ισότητα και να εγκαταλείψει τις γνωστές αμφιταλαντεύσεις του για το Πλαίσιο Γκουτέρες. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι ηγεσία και αποφασιστικότητα, η οποία δεν μπορεί να συνυπάρξει με τη μόδα της ικανοποίησης όλων. Ταυτόχρονα, το Τατάρ πρέπει να εγκαταλείψει και την ιδέα της ξεχωριστής κυριαρχίας, καθώς θα έχουμε καταστήσει απολύτως σαφές ότι η αποδοχή της πολιτικής ισότητας είναι χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις. Ο Τατάρ πρέπει επίσης να αποδεχθεί την ξεκάθαρη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, που αποτυπώνεται στο πλαίσιο Γκουτέρες, ότι το σύστημα ασφαλείας του 1960 δεν μπορεί να συνεχιστεί
Αν δεν τηρηθούν οι παραπάνω προϋποθέσεις, ο απεσταλμένος θα κηρύξει αδιέξοδο, με το σενάριο ο γενικός γραμματέας να παραδώσει την εντολή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Και τότε, αντί για μια νέα αρχή για λύση, θα γίνουμε μάρτυρες της αρχής του τέλους του Κυπριακού
Στον απόηχο μιας τέτοιας εξέλιξης, τα Ηνωμένα Έθνη και η ΕΕ, αντί για προσπάθειες επίλυσης του ζητήματος, θα περιορίσουν τις προσπάθειές τους στον τερματισμό της υποτιθέμενης οικονομικής απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων. Ας μην ξεχνάμε ότι η ΕΕ ουδέποτε απέσυρε την οδηγία για το άμεσο εμπόριο με το ψευδοκράτος, αλλά μόνο την ανέστειλε.
Ίσως αυτό το αδιέξοδο να βολεύει την Άγκυρα, μέρος της τουρκοκυπριακής κοινότητας και κάποιους υποστηρικτές ενός δήθεν βελούδινου διαζυγίου από την πλευρά μας. Η λεγόμενη αναγνώριση του καθεστώτος στα κατεχόμενα (δεν πιστεύω ότι θα πετύχουν ποτέ αναγνώριση) θα είναι η αρχή μιας εθνικής καταστροφής. Διότι, πολύ απλά, η Τουρκία δεν θα αρκεστεί σε αυτά που κατέχει στο βορρά, αλλά, μέσω της δημογραφικής αλλοίωσης κατεχομένων και ελεύθερων περιοχών, οι Ελληνοκύπριοι θα είναι το πολύ μια μικρή μειονότητα στην ίδια μας την πατρίδα
Αρχή του τέλους σημαίνει σύνορα με την Τουρκία σε όλη τη διαχωριστική γραμμή, από τον Πύργο της Τυλληρίας, μέχρι το τέλος της οδού Λήδρας και μέχρι τη Δερύνεια. Ο Κυπριακός Ελληνισμός θα κινδυνεύσει πραγματικά με απροσδιόριστες συνέπειες στο μέλλον, διότι θα έχουμε ένα εύθραυστο σύνορο, το οποίο θα αποτελεί συνεχή πηγή συγκρούσεων. Σταδιακά, οι Ελληνοκύπριοι θα γίνουν μειονότητα στον τόπο μας και οι Τουρκοκύπριοι θα εκλείψουν
Πρόεδρε Νίκος Χριστοδουλίδης, κατανοώ τη θέση σας. Από τη μια πλευρά, έχετε μια ευκαιρία - μάλλον μικρή, την αναγνωρίζω - για μια τελευταία προσπάθεια να γίνετε ο πρόεδρος μιας λύσης. Από την άλλη, αντιμετωπίζετε τον εξαιρετικά μεγάλο κίνδυνο να έχετε το θλιβερό προνόμιο να είστε ο πρόεδρος της καταραμένης διχοτόμησης. Το status quo, όπως το βιώνουμε εδώ και δεκαετίες, οδηγεί σε ένα απελπιστικό τέλος. Αν επιδείξετε ηγεσία και πολιτικό θάρρος, με πραγματική πρόθεση για τη σωτηρία της χώρας, θα μας βρείτε στο πλευρό σας.
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, βουλευτής, είναι ο πρώην ηγέτης του ΔΗΣΥ
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
