Ο ΘΕΟ ΠΑΝΑΓΙΔΗΣ συναντά μια ηθοποιό που βρίσκεται κάθε βράδυ στα σαλόνια των ανθρώπων, μια γυναίκα που ήταν ήσυχη και όχι πολύ γενναία όταν ήταν παιδί, αλλά μεγάλωσε και έγινε μια παλιομοδίτικη ριζοσπάστρια
[/P]Συναντιόμαστε σε έναν γεωδαιτικό θόλο (περισσότερα γι' αυτό αργότερα), λίγο έξω από τη Λευκωσία- 15 γάτες - πέντε μέσα στο σπίτι, 10 στον κήπο - και δύο σκυλιά. Χρειάστηκε μια βδομάδα για να κανονιστεί, γιατί η Στέλλα Φυρογένη είναι πολυάσχολη αυτές τις μέρες, οι μέρες της είναι αφιερωμένες σε μια τηλεοπτική εκπομπή με τίτλο I gi tis elias ("Γη της Ελιάς")- γυρίζουν 12 ώρες την ημέρα, πέντε μέρες την εβδομάδα - η εκπομπή είναι ουσιαστικά σαπουνόπερα, με ένα νέο επεισόδιο να βγαίνει κάθε μέρα - και μάλιστα βρέθηκαν και στη Μάνη αυτή την εβδομάδα, στη χερσόνησο της Πελοποννήσου όπου διαδραματίζεται η εκπομπή, για ολιγοήμερα γυρίσματα. Η Στέλλα και το καστ είναι ήρωες στη Μάνη- ο κόσμος έρχεται να τους χαιρετήσει, τα γεύματα και τα ποτά είναι συχνά κερασμένα. Η σειρά έχει γίνει τόσο δημοφιλής στην Ελλάδα, αναφέρει με μια δόση έκπληξης, που οι τουρίστες ταξιδεύουν πλέον στη Μάνη μόνο και μόνο για να χαζέψουν τα γυρίσματα.
Η έκπληξή της είναι πραγματική, όχι μόνο επειδή όλα γύρω της φαίνονται αληθινά -δεν το παίζει ντίβα- μιλάμε σε ανεπίσημο 'tu' mode από την αρχή- αλλά και επειδή όλα αυτά είναι σχετικά καινούργια γι' αυτήν. Για πολλά χρόνια, από τότε που αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου στα 20 της (τώρα είναι στα 50 της), η Στέλλα ήταν αποκλειστικά ηθοποιός του θεάτρου και (περιστασιακά) του κινηματογράφου - μετά βίας παρακολουθούσε τηλεόραση, πόσο μάλλον πρωταγωνιστούσε σε αυτήν. "Είναι πολύ ενδιαφέρον και πολύ - πολύ γλυκό, αυτό που συμβαίνει", συλλογίζεται. Βρίσκεσαι κάθε βράδυ στα σαλόνια των ανθρώπων, οπότε "μόλις σε συμπαθήσουν - μέσω του χαρακτήρα σου και του τρόπου που χειρίζεσαι τον εαυτό σου στην παράσταση - σε πλησιάζουν με πολλή αγάπη... Και φυσικά αυτό είναι πολύ ωραίο, να έρχεται κάποιος και να λέει καλημέρα, χαίρομαι που σε βλέπω, χαίρομαι που σε γνωρίζω - ακόμα κι αν στην πραγματικότητα δεν ξέρει το όνομά σου, μόνο το όνομα του χαρακτήρα σου!". Οι καλοθελητές την αποκαλούν "Haido", τη γυναίκα που υποδύεται στη σειρά. Παρόλα αυτά, η αγάπη τους είναι πραγματική.
Η διατήρηση της πραγματικότητας είναι ένα θέμα στη συζήτησή μας. Δεν κουτσομπολεύει (καλά, ίσως λίγο), ούτε ασχολείται με τη διαχυτική λαβυρινθώδη φλυαρία που συνδέουμε με τους ηθοποιούς- μιλάμε για τις σχέσεις εξουσίας, το Κόβιντ, την κακοποίηση των ζώων, την κατάσταση του κόσμου. Είναι μια σοβαρή ηθοποιός, όχι επειδή οι θεατρικές παραγωγές είναι από τη φύση τους πιο σοβαρές από τις τηλεοπτικές σαπουνόπερες (ίσως να είναι- η ίδια δεν θέλει να επεκταθεί επί του θέματος), αλλά επειδή βγαίνει ως σοβαρός άνθρωπος.
Μιλάμε φυσικά και για τα επιτεύγματά της: 30 χρόνια στο χώρο, τρεις φορές νικήτρια καλύτερης ηθοποιού στα Κρατικά Θεατρικά Βραβεία ΘΟΚ (δούλευε εκεί μέχρι το 2016, όταν ο οργανισμός σταμάτησε να προσφέρει συμβόλαια και άρχισε να προσλαμβάνει ηθοποιούς ως ελεύθερους επαγγελματίες). Ερωτηθείσα για τις καλύτερες στιγμές, αναφέρει το Orlando - το πρώτο από αυτά τα τρία βραβεία το 2005, σε σκηνοθεσία της Lea Maleni - έναν μονόλογο που την κράτησε επί σκηνής για σχεδόν δύο ώρες, και το Palace of the End της Judith Thompson, μια άλλη σειρά τριών μονολόγων για τον πόλεμο στο Ιράκ, την οποία σκηνοθέτησε η ίδια και ερμήνευσε επίσης το πρώτο μέρος, υποδυόμενη τη Lynndie England της κακοφημίας του Abu Ghraib. 'Τι είδους ενέργεια αισθάνεστε ότι εκπέμπετε, ως ηθοποιός;' Τη ρωτώ, αλλά φυσικά είναι μια ερώτηση που δεν είναι σε θέση να απαντήσει. Αυτό πρέπει να το πουν οι θεατές - και η δική μου άποψη είναι ίσως η εντύπωση μιας αναταραχής στην ψυχή της, ενός εσωτερικού μαρτυρίου. Ένας καλός ηθοποιός, περιττό να πω, μπορεί να υποδυθεί τα πάντα - αλλά το σκληρό, ψηλομάγουλο πρόσωπο της Στέλλας είναι περισσότερο το πρόσωπο μιας τραγωδού. Μπορείς να τη φανταστείς ως Ηλέκτρα ή Κλυταιμνήστρα, ή ως κοσμογυρισμένη εταίρα σε κάποιο θλιβερό δράμα εποχής - ή εναλλακτικά ως Ελπίδα, την ανήμπορη, "αόρατη" γυναίκα παγιδευμένη σε έναν γάμο χωρίς αγάπη, την οποία υποδύθηκε στην Παύση, τη βραβευμένη ταινία της Τόνιας Μισιαλή από το 2018
Όλα αυτά ακούγονται λίγο βαριά - και ίσως επιτηδευμένα. Ακόμα και ο ανεπίσημος αέρας είναι λίγο ύποπτος, σαν την παθητικο-επιθετική πόζα που υιοθετούν συχνά οι ηθοποιοί (είναι άλλωστε ηθοποιοί) για να φαίνονται πιο προσιτοί όταν έχουν να κάνουν με την πλέμπα. Αλλά η Στέλλα έχει και κάτι άλλο, κάτι που είναι πιο δύσκολο να προσποιηθεί: μια ευπάθεια, μια ποιότητα εκτεθειμένου νεύρου. Δεν κάνει καμία προσπάθεια να θωρακίσει τα συναισθήματά της ή την ανεπάρκειά της. Γιατί μετακόμισε εδώ το 1995, δύο χρόνια μετά τη δραματική σχολή; "Ερωτεύτηκα έναν Κύπριο", ανασηκώνει τους ώμους της, "και επίσης η Αθήνα ήταν πολύ... Επειδή ήμουν τόσο εξαιρετικά ήσυχη, ένιωθα ότι θα ήταν δύσκολο να ακολουθήσω την καριέρα μου". Νωρίτερα μιλάμε για τους γονείς της, μια οικογένεια της εργατικής τάξης. Ο πατέρας της ήταν μηχανικός βαρέων οχημάτων- η μητέρα της εργαζόταν σε εργοστάσιο στη Γερμανία, όπου γνωρίστηκαν ως μετανάστες (επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη όταν η κόρη τους ήταν δύο ετών). Ποιες αξίες της μετέδωσαν; "Ότι είναι κακό να χρωστάς χρήματα", απαντάει χαμογελώντας και μετά σοβαρεύει: "Αλλά δυστυχώς δεν μου έμαθαν να είμαι γενναία. Τουλάχιστον όχι όσο θα ήθελα."
Ως παιδί ήταν δειλή, κλειστή, από εκείνες που έγραφαν μανιωδώς ποιήματα αλλά δεν είχαν ποτέ το θάρρος να τα διαβάσουν φωναχτά, ακόμα (ή ειδικά) στους γονείς της. Τα πάθη της - τα βιβλία, η μουσική, το τραγούδι, το θέατρο - "αφορούσαν μόνο εμένα"- συνέβαιναν κατ' ιδίαν, αποκομμένα από την υπόλοιπη ζωή της. Είναι χαρακτηριστικό ότι η στιγμή του δρόμου προς τη Δαμασκό, σε ηλικία 17 ετών, δεν ήρθε παρακολουθώντας κάποιο λαμπερό θεατρικό έργο, αλλά μια ερασιτεχνική παραγωγή στην οποία πρωταγωνιστούσαν κάποιοι συμμαθητές της. "Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι μεγάλη αποκάλυψη ήταν, να συνειδητοποιήσω ότι αυτό το μαγικό πράγμα ήταν κάτι που μπορούσαμε να κάνουμε και εμείς οι απλοί άνθρωποι."
Υποθέτει κανείς ότι στην αρχή δυσκολεύτηκε, σε ένα επάγγελμα τόσο αντίθετο με την ανατροφή της, όντας ήσυχη και όχι πολύ γενναία, αναγκασμένη να εξωτερικεύσει αυτό που για χρόνια κρατούσε για τον εαυτό της. (Εξακολουθεί να είναι αρκετά ιδιωτικός άνθρωπος - αποφεύγει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για παράδειγμα, πράγμα ασυνήθιστο για έναν ηθοποιό). Υποθέτει κανείς ότι αυτός ο μεσήλικας εαυτός της είναι κάτι στο οποίο μεγάλωσε σταδιακά - και ίσως γι' αυτό, αν και έχει ισχυρές απόψεις, διστάζει να τις επιβάλλει στους άλλους. Πάρτε τη χορτοφαγία: Η Στέλλα δεν έχει αγγίξει κρέας εδώ και 20 χρόνια - αλλά δεν αισθάνεται ότι μπορεί να κρίνει όσους το τρώνε, άλλωστε "μέχρι την ηλικία των 35 ετών το ίδιο έκανα κι εγώ". Ο καθένας έχει το ταξίδι του- αυτό είναι το δικό της, σφυρηλατημένο στο χωνευτήρι του θεάτρου - και την έφερε εδώ, στον τρόπο ζωής που έχει διαμορφώσει για τον εαυτό της.
Καθόμαστε στον γεω-θόλο, όπως ήδη αναφέρθηκε - χτισμένο σε ένα οικόπεδο που ανήκει στην οικογένεια του συντρόφου της Χρήστου, αλλά στην πραγματικότητα κατασκευάστηκε στη Μινεσότα, από μια εταιρεία που ονομάζεται Natural Space Domes. (Η Στέλλα και ο Χρήστος έκαναν κάποιες προσαρμογές στο πρότυπο σχέδιο, και στη συνέχεια τα μέρη κατασκευάστηκαν στις ΗΠΑ, στάλθηκαν και συναρμολογήθηκαν εδώ). Είναι ξύλινο, φιλικό προς το περιβάλλον, τρεις ή τέσσερις βαθμούς πιο δροσερό από τα γειτονικά σπίτια το καλοκαίρι, πιο ζεστό το χειμώνα, ένας ανοιχτός χώρος σε σχήμα wigwam με ένα υπνοδωμάτιο στον επάνω όροφο. Έξω υπάρχει ένας κήπος όπου ζουν 10 από τις 15 γάτες, όπου συχνάζουν επίσης ένα μικρό, φιλικό κοπρόσκυλο που ονομάζεται Lulu και ένας ζωηρός σκύλος του οποίου το όνομα ακούγεται σαν Bobby αλλά στην πραγματικότητα είναι "Bombiras" (στα ελληνικά σημαίνει "παλιόπαιδο" αν και στην πραγματικότητα μοιάζει περισσότερο με "imp", δηλαδή χαριτωμένο και σκανταλιάρικο). Κάθομαι σφίγγοντας ένα ποτήρι πορτοκάλι Σεβίλλης με καστανή ζάχαρη και σιρόπι χαρουπιού, τα πορτοκάλια και τα χαρούπια μαζεύτηκαν από τα δέντρα του ζευγαριού. Πέρασε μεγάλο μέρος της ημέρας πριν από την άφιξή μου - το πολύτιμο ρεπό της - ξεχορταριάζοντας τον κήπο, αναστενάζει η Στέλλα, μια από τις λίγες "παρεμβάσεις" της στη Φύση. Εκείνη και ο Χρήστος δεν ψεκάζουν τα δέντρα ούτε χρησιμοποιούν χημικά, αντιθέτως κομποστοποιούν τα οικιακά απορρίμματα και χρησιμοποιούν βιολογικά hacks, όπως το να παίρνουν τις φωλιές των μυρμηγκιών (που συνήθως βρίσκονται σε ελαιόδεντρα) και να τις διασκορπίζουν στον κήπο- οι μυρμηγκιές είναι σαρκοφάγοι και κυνηγούν τα άλλα ζωύφια
Είναι ένας απλός, αυτάρκης τρόπος ζωής, ή τουλάχιστον περισσότερο από των περισσότερων ανθρώπων. Η αυτάρκεια είναι το κλειδί, που συνδέεται με την πίστη της στην αυτοέκφραση και τη δημιουργική προσπάθεια. Η απλότητα είναι επίσης το κλειδί, που συνδέεται με την ηθοποιία, η οποία τελικά έχει να κάνει με το να περιορίζεσαι, να δουλεύεις με το ένστικτο, να το κρατάς αληθινό. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η συναναστροφή με τα ζώα εμπνέει, λέει - λόγω της "απίστευτης αμεσότητάς τους", του τρόπου με τον οποίο εκτελούν πολύπλοκες ενέργειες με ενστικτώδη απλότητα. Ιδιαίτερα οι γάτες την συναρπάζουν, "με τον τρόπο που περνούν τη ζωή τους... Και αυτή η φυσική τους ικανότητα να περνούν από την απόλυτη χαλάρωση και τον βαθύ ύπνο στην απόλυτη εγρήγορση σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Σκέψη, κίνηση, δράση - έτοιμο!" Οι ηθοποιοί καλά θα κάνουν να το μελετήσουν αυτό.
Όλα καλά και ωραία - αλλά δεν είναι όλα ρόδινα στον κήπο. Η Lulu, για παράδειγμα, είναι ένας σκύλος διάσωσης, τον οποίο πήραμε μόλις πριν από ένα μήνα. Οι πατούσες της είχαν κίτρινες κηλίδες, πράγμα που αρχικά προβλημάτισε τη Στέλλα (της πήρε αιώνες να ξεπλύνει τους λεκέδες) - αλλά στη συνέχεια ο κτηνίατρος εξήγησε ότι ο σκύλος πρέπει να έχει ζήσει όλη τη ζωή του σε κλουβί, στεκόμενος συνεχώς μέσα σε ούρα. (Η Lulu επίσης αρχικά δεν έτρωγε από πιάτο, τρώγοντας μόνο όταν το φαγητό πετιόταν στο έδαφος μπροστά της). Οι ατελείωτες βιαιότητες και εξευτελισμοί που δέχονται τα ζώα στην Κύπρο είναι μόνο ένα από τα πολλά θέματα που απασχολούν τη Στέλλα - ακόμα και όταν ζει τη δική της ζωή και προσπαθεί να μείνει σε επαφή με την ελευθερία και τη δημιουργικότητά της
Είναι φεμινίστρια, αυτό είναι αυτονόητο. ("Φεμινίστρια" δεν θα έπρεπε καν να υπάρχει ως έννοια, λέει- οι άνδρες και οι γυναίκες είναι το ίδιο, είναι αυτονόητο). Είναι περιβαλλοντολόγος, βαθιά ανήσυχη από την πίεση να πατεντάρονται οι σπόροι και να διατίθενται μόνο γενετικά τροποποιημένοι, προτρέποντας τους ανθρώπους να τρώνε μόνο τοπικά και ανάλογα με την εποχή. Είναι μια παλιομοδίτικη ριζοσπάστρια, βαθιά δύσπιστη απέναντι στην κρατική εξουσία, είτε πρόκειται για τον Τζορτζ Φλόιντ στις ΗΠΑ είτε για τον αυξανόμενο αυταρχισμό στην πατρίδα της: "Η Ελλάδα καίγεται κάθε καλοκαίρι, και αντί να προσλαμβάνουν πυροσβέστες, προσλαμβάνουν αστυνομικούς... Μπαίνουν στα σπίτια των ανθρώπων και τους ξυλοκοπούν"! - ωστόσο, σε αντίθεση με πολλούς αριστερόστροφους, ACAB-minded αντιφρονούντες που, για κάποιο λόγο, χειροκρότησαν τους περιορισμούς της ελευθερίας κατά τη διάρκεια του Covid (στην πραγματικότητα, ο λόγος είναι απλός: παράλογος φόβος, που υποδαυλίζεται από την υστερία των μέσων ενημέρωσης), αντιτίθεται επίσης σε ό,τι έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της πανδημίας και παραμένει περήφανα ανεμβολίαστη. Στην πραγματικότητα, το "περήφανα" μπορεί να είναι η λάθος λέξη- είναι απλά ότι δεν πείστηκε, εξηγεί, δεν υπήρχαν αρκετά καλά δεδομένα, για να μην αναφέρουμε "τον τρόπο που έγινε - τον αισχρό τρόπο με τον οποίο προσπάθησαν να το επιβάλουν στους ανθρώπους". Πήρε όντως προφυλάξεις, ιδίως γύρω από τα ηλικιωμένα πεθερικά της.
Τελικά, η Στέλλα είναι καλλιτέχνης - όχι απλώς μια γυναίκα που ασχολείται με τις τέχνες, αλλά μια καλλιτέχνιδα με την πιο υψηλή έννοια, μια καλλιτέχνιδα που βρίσκει καταφύγιο στη δημιουργικότητα (όπως έκανε στην παιδική της ηλικία) και την επεκτείνει στον τρόπο που ζει τη ζωή της, που χρησιμοποιείται ως ένα είδος προπύργιου ενάντια σε ό,τι βρίσκει ανησυχητικό ή δυσάρεστο στον κόσμο. Είναι αναμφίβολα "εναλλακτική", από την τέχνη που απολαμβάνει (τη ρωτάω για τις ταινίες που της άρεσαν τελευταία και αναφέρει τη σουρεαλιστική τσεχοσλοβακική φαντασίωση Valerie and Her Week of Wonders, που γυρίστηκε το 1970) μέχρι τα μέσα ενημέρωσης που παρακολουθεί, αλλά αυτό δεν πειράζει- "η πλειοψηφία δεν έχει πάντα δίκιο". Είναι ελαφρώς ασυνήθιστη και με έναν άλλο τρόπο: είναι μόνο αυτή και ο Χρήστος στην οικογένεια, "από πολύ νωρίς [ΣΤΗ ΖΩΉ], ήξερα ότι πιθανότατα δεν θα έκανα παιδιά - και είναι μια από τις λίγες αποφάσεις στις οποίες δεν αμφιταλαντεύτηκα ποτέ". Ακόμα κι αν ήθελε παιδιά, μάλλον θα προτιμούσε να υιοθετήσει- υπάρχουν τόσα πολλά παιδιά που έχουν ανάγκη - και η όλη ιδέα ότι οι άνθρωποι θέλουν "μια μικρή εκδοχή του εαυτού τους...". Κουνάει το κεφάλι της: "Να κάνω ένα παιδί για να αφήσω πίσω μου κάτι από τον εαυτό μου, μιλάμε σοβαρά;"
Αυτό είναι ένα άλλο κομμάτι, το τελευταίο κομμάτι του παζλ - γιατί η Στέλλα Φυρογένη είναι ουσιαστικά μια ηθοποιός του θεάτρου (συγγνώμη, φίλοι της τηλεόρασης) και το θέατρο είναι η τέχνη του εφήμερου. "Είναι ζωντανό", λέει, υπάρχει στη σπίθα που τρεμοπαίζει ανάμεσα στον ηθοποιό και το κοινό - και μετά φεύγει, "σαν αυτό το ένδοξο συναίσθημα που νιώθεις όταν είσαι έξω στη Φύση και κοιτάζεις τον ουρανό και βλέπεις ένα πεφταστέρι". Η ιδέα της τέχνης ως κάτι που μένει - όπως η ιδέα του να γίνεις γονιός για να αφήσεις κάτι πίσω σου - δεν την συγκινεί πραγματικά. (Ίσως τη βρίσκει πολύ καταναλωτική.) Αυτό που έχει σημασία είναι η υφή της ίδιας της ζωής - όπως ο κύκλος των φυτών που μεγαλώνουν και πεθαίνουν στον κήπο της, όπως ο τρόπος που μια γάτα αφοσιώνεται στο να ζει τη στιγμή, χωρίς καμία σκέψη για παρελθόν ή μέλλον.
Το παρελθόν της ίδιας της Στέλλας είναι αρκετά διακεκριμένο - και φυσικά είναι πιο δημοφιλής από ποτέ, χάρη στην τηλεόραση. Η ζωή είναι καλή, όπως όλα δείχνουν- ωστόσο δεν μπορεί να κατασταλάξει, ανησυχεί για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των ζώων και την κατάσταση του κόσμου και τη δουλειά (και τα χρήματα, φυσικά). Θα συμφωνούσε ότι η ενέργειά της είναι ανήσυχη; Κάνει μια παύση, δείχνοντας ελαφρώς έκπληκτη: "Θέλω να πω, η ανησυχία - το να μην είσαι εφησυχασμένος, αν αυτό εννοείς - νομίζω ότι είναι συνώνυμο του να είσαι ηθοποιός. Θέλω να πω, αν δεν είσαι ανήσυχος, ως ηθοποιός - τι είσαι; Δεν μπορούμε να είμαστε δημόσιοι υπάλληλοι".
Τα περιεχόμενα αυτού του άρθρου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εικόνων, ανήκουν στην Cyprus Mail
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι του συγγραφέα ή/και της Cyprus Mail
Πηγή
